سیدمحمد بهشتی در این برنامه که به مناسبت روز اسناد ملی و میراث مکتوب در سالن مهندس بهشتی برگزار شد. گفت: آسیب های زیست محیطی ایران ناشی از فقدان «اهلیت» و نادیده گرفتن ماهیت «بی‌قرار» این سرزمین است. وی با تمایز میان «یقین علمی فریبکار» و «معرفت وجودی» عبور از بحران های زیست محیطی را در گرو توجه به الگوهای سنتی مدیریت زمان و توجه به طبیعت برشمرد.

 بهشتی در تحلیل مفهوم اهلیت، این واژه را از قلمرو اقلیمی خارج کرده و به یک «معرفت وجودی» پیوند زد و با مثالی از پیشه‌های سنتی چون آهنگری و نجاری، یادآور شد: وقتی اهل یک حرفه می شویم که آن حرفه را تبدیل به بخشی از وجود خود کنیم. قزوینی بودن نیز به معنای ادامه یافتن پیکر قزوین در وجود ماست. اهلیت محصول ممارست، انس و تربیت است و تنها زمانی حاصل می‌شود که انسان از طریق تجربه با واقعیت‌های محیطی خود آشنا و مطلع شود.

رئیس اسبق پژوهشکده سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور، راهکار مقابله با «بی‌قراری» را در بازگشت به مفهوم «وقت» جستجو کرد و با اشاره به کتاب‌ «ارشاد الزراعه» گفت: گذشتگان با نگاه به نشانه‌های طبیعت، زمان را مدیریت می‌کردند که مبتنی بر «تدبیر بی‌قراری» بود.

 بهشتی گفت: «قزوینی بودن» بزرگترین ثروت این شهر است که از دل همان «معرفت وجودی» و «اهلیت» بیرون آمده است.  وی با تاکید بر ضرورت حفظ حافظه تاریخی، افزود: باید این معرفت را به یاد بیاوریم و از آن محافظت کنیم و اجازه ندهیم سابقه تاریخی و هویت ما فراموش شود؛ چرا که هویت و معرفت، تنها چیزی است که می‌تواند آینده این سرزمین را از نابودی نجات دهد

در ادامه نشست تخصصی قرار در بی‌قراری از کتاب جستارهایی درباره قزوین که با تکیه بر اسناد سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی نوشته شده، رونمایی شد.

 در این مراسم سیدمهدی خطیبی انتشار «جستارهایی درباره قزوین» را در راستای حفظ میراث فرهنگی قزوین برشمرد و گفت: برای جلوگیری از نابودی دانش شفاهی، پروژه‌ای با هدف ثبت و ضبط فرهنگ شفاهی قزوین آغاز شد و با همت پژوهشگران این مجموعه صدها روایت‌، عکس‌ و... ثبت و ضبط شد.

 خطیبی افزود: جلد اول کتاب شامل مقالات علمی و در جلد دوم با استفاده از عکس‌های تاریخی و روایت‌های جستارگونه، تلاش شده تا نسل جدید با نگاهی پژوهشگرانه به ریشه‌های خود بنگرد. وی افزود: این پروژه تلاشی برای پیوند دوباره خانواده‌ها، بازشناخت و تبارشناسی قزوین است و هدف آن واکاوی روابط و فرهنگ نهفته‌ در لایه‌های زیرین شهر قزوین است.

 این معمار پیشکسوت یادآور شد: ما نمی‌خواهیم این کتاب‌ها فقط در اختیار نخبگان باشد، بلکه این آثار باید به دست همه علاقه مندان برسد تا بتوانیم این مسیر را ادامه دهیم. خطیبی گفت: روایت‌های زنده از گذشته مثل داستان‌های جذاب درباره خیابان‌های قزوین و تغییرات آن در دهه‌های گذشته همچون روح به این کتاب‌ها جان پی بخشد. و ادامه این مسیر با همت جمعی امکان‌پذیر است.

در بخش دیگر این برنامه مهرزداد پرهیزگاری، بر اهمیت پیوند میان پژوهش‌های تاریخی و هویت اجتماعی تاکید کرد.

 مهرزاد پرهیزکاری در نشست تخصصی قرار در بی‌قراری و رونمایی از کتاب جستارهایی درباره قزوین، ضمن بازخوانی چالش‌های نشر، زمان‌بندی و زمینه‌های تاریخی را از عوامل کلیدی در شکل‌گیری آثار پژوهشی دانست. وی با ارائه تجربه‌ای شخصی از مدیریت مجموعه‌ مقالات، به رفع یک باور غلط پرداخت و گفت: برخلاف تصور عمومی که گردآوری مقالات را صرفا جمع‌آوری نوشته‌های مختلف و صفحه‌بندی آن‌ها می‌پندارند، این فرآیند بسیار دشوار و پیچیده است.

چالش اصلی در یافتن مقالات قابل چاپ و فرآیند داوری است. گردآوری مقالات مستلزم تعاملات انسانی و دوستی‌های عمیق است تا بتوان نویسندگان را به اشتراک‌گذاری آثار ترغیب کرد؛ فرآیندی که نیازمند صرف انرژی و زمان بسیار زیادی است.

پرهیزکاری تاکید کرد: درک «چرایی» شکل‌گیری یک اثر، به مخاطب کمک می‌کند تا پیوند میان کتاب و جامعه را بهتر درک کند. این مولف گفت: در جامعه‌ای که ممکن است تاریخ را نوعی تفنن بداند، مطرح شدن چنین موضوعاتی، اهمیت دوچندانی دارد. این مجموعه جستارها تنها اطلاعات جدید اضافه نمی‌کنند، بلکه زمینه‌های پنهان و ریشه‌های تاریخی را بازگو می‌کنند. وی در پایان، بر این نکته تاکید کرد که آثار امروز، میراث تلاش‌های پژوهشگران پیشین نظیر استادانی چون: مجابی، ورجاوند، دبیر سیاقی و گلریز است.