ویژه یازدهمین جشنواره پژوهش و فناوری

گزارش یازدهمین جشنواره ملی پژوهش و فناوری سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

جشنواره ملی پژوهش و فناوری سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران بیش از یک دهه است که هر ساله به مناسبت هفته پژوهش از آثار برگزیده در حوزه های علم اطلاعات و دانش شناسی، علوم آرشیوی و اسناد، ایران شناسی و اسلام شناسی و تاریخ شفاهی و از سال دهم ایده­های نوآورانه نیز در قالب های کتاب، طرح پژوهشی و پایان نامه تقدیر به عمل می آورد. امسال نیز یازدهمین دوره این جشنواره با شعار آینده روشن با پژوهش اثربخش به همت معاونت پژوهش و منابع دیجیتال و اداره کل پژوهش و آموزش سازمان و با همکاری سایر معاونتها و ادارات سازمان به ریاست اشرف بروجردی برگزار شد. دکتر نرگس نشاط دبیر علمی و دکتر حسن مقدس زاده دبیر اجرایی یازدهمین جشنواره بودند.

جشنواره یازدهم در تاریخ 1399/8/9 برای ارسال آثار فراخوان داد و مهلت ارسال آثار  تا 1399/9/30تعیین شد.

برنامه های جشنواره یازدهم از 22 آذرماه با مراسم افتتاحیه کار خود را آغاز نمود و با 16 نشست علمی، 40 سخنرانی و همچنین برگزاری 4 کارگاه آموزشی در 24 دیماه با نشست اختتامیه به کار خود پایان داد. 

در مجموع 113 اثر به دبیرخانه ارسال شد که شامل: 26 کتاب، 34 رساله دکترا، 22 پایان نامه کارشناسی ارشد، 20 طرح پژوهشی و 11 ایده نوآورانه بود. آثار پس از جمع آوری توسط دبیرخانه جهت تعیین داور به کمیته علمی ارجاع داده شد و داوران توسط این کمیته به صورت کاملا تخصصی انتخاب شدند. هر اثر برای دو داور ارسال شد که در صورت وجود اختلاف معنادار بین نظرات داوران، اثر برای داور سوم ارسال شد و در نهایت نتایج در کمیته علمی و سپس شورای سیاستگذاری مطرح و برگزیدگان جشنواره مشخص شدند.

در این جشنواره با توجه به اینکه نمره بالای 85 از 100 نمره برای کسب عنوان برگزیده و نمره بین 80 تا 85 برای کسب رتبه شایسته تقدیر لازم بود، در بخش کتاب و پایان نامه ارشد هیچ اثری حائز شرایط به عنوان برگزیده و شایسته تقدیر نگردید.

  • در بخش رساله دکترا،

پایان نامه خانم الهه حسینی  با عنوان "چهارچوب معنایی برای یکپارچه سازی و بازیابی معنایی اشیای محتوایی وبی: رویکرد داده های پیوندی در بافت سرطان"توانست به عنوان اثر برگزیده انتخاب شود.

همچنین رساله دکترای دکتر المیرا کریمی با عنوان "طراحی مدل مفهومی بایابی اطلاعات کاربرمدار مبتنی بر هستی شناسی (مورد مطالعه پایگاه پایان نامه های پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران)" به عنوان اثر شایسته تقدیر برگزیده شد.

  • در بخش طرح‌­های پژوهشی

طرح دکتر مهدی علیپور حافظی با همکاری علیرضا انتهایی، مهدیه بهمن آبادی، افسانه تیموری خانی، زهرا حداد، حمیده دستجردی، حمیدرضا رادفر و ندا محلوجی با عنوان "دستنامه کاربردی مدیریت منابع دیجیتال زاد" و همچنین طرح پژوهشی دکتر اکرم فتحیان دستجردی با عنوان "طراحی الگوی هستان شناسی فراداده ای برای مدلسازی و بازنمون معنایی مقالات نشریات علمی در پایگاه رایسست" به عنوان اثر شایسته تقدیر انتخاب شدند.

  • در بخش ایده‌­ها

ایده میلاد روشنی با عنوان "طراحی پلتفرم خدمات فریلنسینگ (آزادکاری) علمی، پژوهشی و کاربردی توسط کتابداران و متخصصان" به عنوان ایده شایسته تقدیر برگزیده شد.

  •  تقدیر از پژوهشگران سازمان

در دو بخش اعضای هیئت علمی و کارکنان پرداخت که در بخش اعضای هیئت علمی دکتر علی محمد طرفداری، عضو هیئت علمی و مدیر گروه پژوهش‌های اسلام شناسی و ایران شناسی و در بخش کارکنان نیز امین محمدی، کارشناس پژوهشی شاغل در پژوهشکده اسناد و میثم صادقی ساروکلایی، کارشناس آزمایشگاه معاونت اسناد سازمان به عنوان پژوهشگران برتر انتخاب شدند. 

ویژه دهه فجر انقلاب اسلامی

معاونت پژوهش و منابع دیجیتال به مناسبت  چهل و دومین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی  و ایام الله دهه فجر برنامه ها و نشست‌های تخصصی و علمی متنوعی را به اهتمام و همکاری اداره کل پژوهش کتابداری و آموزش و پژوهشکده اسناد و مشارکت اعضای هیات علمی سازمان و صاحبنظران و چهره های علمی کشور برگزار کرد. هدف از برگزاری این برنامه ها ارائه دیدگاهها و نظرات مختلف درباره جنبه‌های مختلف انقلاب اسلامی و بزرگداشت این حماسه مردمی بود. علاقمندان می توانند فایل ضبط شده این نشستها را در لینک زیر مشاهده و استفاده کنند. 
http://lms.nlai.ir/bahman/ 

ردیف

عنوان نشست

سخنرانان

تاریخ

برگزاری

1

تاریخ نگاری انقلاب اسلامی در غرب

دبیر نشست دکتر علی محمد طرفداری،

سخنران دکتر مجید تفرشی

13 بهمن

۲

انقلاب اسلامی (صلح ، امنیت و استقلال)

دبیر نشست دکتر علی محمد طرفداری،

سخنرانان دکتر مجتبی مقصودی، دکتر سیدجلال دهقانی فیروزآبادی

13 بهمن

3

زنان و مطالعات اسنادی بعد از انقلاب اسلامی: گفتگو با دکتر منصوره اتحادیه

مصاحبه کنندگان حوریه سعیدی، دکتر ربابه معتقدی

15 بهمن

4

نشست بانوی کتابدار: تجلیل از دکتر زهرا شادمان، نسریندخت عماد خراسانی، دکتر ماندانا صدیق بهزادی، دکتر ناهید بنی اقبال، پروانه مدیر امانی

سخنرانان: ابراهیم عمرانی، کاظم حافظیان رضوی، محمد حسین قریشی، رحمت الله فتاحی

15 بهمن

5

گونه شناسی تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی

دبیر نشست دکتر علی محمد طرفداری ،

سخنرانان دکتر مرتضی میردار، دکتر محسن کاظمی، غلامرضا عزیزی

20 بهمن

6

آرمان ها و دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران

دبیر نشست دکتر فاطمه جان احمدی،

سخنرانان دکتر محسن بهشتی سرشت، دکتر غلامرضا ظریفیان، دکتر الهه کولایی

21 بهمن

7

نمایشگاه مجازی "گزیده‌ای از آثار انقلاب اسلامی در آینه مطالعات ایران شناسی در غرب (2020-1979به زبان‌های مختلف انگلیسی،‌ فرانسه و آلمانی"

گروه پژوهش‌های منابع اسلام، ایران و نسخ خطی

دائمی

 

آثار انتشارات سازمان

آثار انتشارات سازمان از ابتدای سال 1399

سازمان اسناد و کتابخانه ملی در راستای اهداف و ماموریتهای خود آخرین تالیفات و دستاوردهای علمی و پژوهشی اعضای هیات علمی، متخصصان و اندیشمندان حوزه های علوم آرشیوی و سند پژوهی، علم اطلاعات و دانش شناسی، نسخه شناسی و نسخه پژوهی، تاریخ شفاهی، اسلام شناسی و ایران شناسی، فناوری اطلاعات و کتابخانه دیجیتال و سایر حوزه های مرتبط  را پس از طی فرایند پذیرش ، تصویب در شورای انتشارات و  آماده سازی چاپ و منتشر می کند. در سال 1399 نیز اداره نشر منابع کتابی و غیر کتابی  آثار متعددی را از مولفان در موضوعات متنوع و در راستای سیاستهای سازمان دریافت و پس از طی مراحل تصویب و داوری ، ویراستاری و صفحه آرایی چاپ و منتشر کرده است . از ابتدای سال جاری تا دی ماه  9 مجلد از آثار مصوب شورای انتشارات به زیور طبع آراسته شد که در جدول زیر فهرست و تعداد تیراژ هریک از عناوین ارائه شده است. علاقمندان می توانند برای مشاهده، سفارش و خرید آثار انتشارات به آدرس http://bookshop.nlai.ir مراجعه نمایند.

ردیف

عنوان اثر

پدیدآور

ماه

1

فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی جلد۲۵ 

زهره معیری، معصومه فرشچی 

شهریور

2

فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی جلد68  

حمزه مرادی بهرام 

شهریور

3

جنگ ایران و عراق به روایت تحلیلگران غربی

محبوبه شمشیرگرها

شهریور

4

فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی جلد ۸۹

پروین متواری سورکی 

آبان

5

فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی جلد1/51

مریم تفضلی شادپور

آبان

6

فهرست نسخ خطی کتابخانه ملی جلد2/51

مریم تفضلی شادپور

آذر

7

تصمیم­گیری و اولویت سنجی برای کتابداران 

فرزانه شادانپور، محمدرضا میقانی 

آذر

8

مسائل حقوقی مصاحبه های تاریخ شفاهی

پیمانه صالحی 

دی

9

خدمات مرجع در کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی 

اعظم نجفقلی نژاد، فرناز محمدی و صدیقه شاکری

دی

۱۰

روایت اول؛ گفتارهایی در باب توسعه ایران

مجموعه سخنرانی های دکتر اسحاق جهانگیری

بهمن

۱۱

امالی شیخ صدوق

اسفند

 

 

کارگاه ها و دوره های آموزشی

گروه آموزش تخصصی و عمومی اداره کل پژوهش کتابداری و آموزش در راستای توسعه فردی کارکنان و مخاطبان بیرونی سازمان براساس برنامه ریزی آموزشی سال 99 و با بهره گیری از امکانات آموزش مجازی سازمان در پلتفرم Adobe connect تا پایان بهمن ماه،  34 دوره و کارگاه آموزشی تخصصی را با شرکت 1700 نفر برگزارکرده است.

همچنین این گروه 21 نشست تخصصی را با مشارکت 957 نفر برگزار نموده است که عناوین و اطلاعات تکمیلی هریک از دوره ها،کارگاه های آموزشی و نشست های علمی برگزار شده در جداول زیر قابل مشاهده است.

 

ردیف

عنوان کارگاه

مدرس

مدت دوره (ساعت)

تعداد شرکت کنندگان

اداره کل/ سازمان

1

تاریخ شفاهی (گروه 1)

دکتر مرتضی نورایی و دکتر ابوالفضل حسن آبادی

12

66

اسناد دفاع مقدس

2

تاریخ شفاهی (گروه 2)

دکتر مرتضی نورایی و دکتر ولی الله مسیبی

12

62

اسناد دفاع مقدس

3

تنظیم و توصیف اسناد

دکتر حشمت الله عزیزی

12

96

اسناد دفاع مقدس

4

مارک ادیت (گروه 1)

علیرضا انتهایی

10

24

فراهم آوری

5

مارک ادیت (گروه 2)

علیرضا انتهایی

10

21

فراهم آوری

6

مارک ادیت (گروه 3)

علیرضا انتهایی

10

27

پردازش

7

مارک ادیت (گروه 4)

علیرضا انتهایی

10

32

اطلاع رسانی/ تنظیم  و توصیف اسناد

8

مرمت و حفاظت فیلم

فاطمه آقاشریف

6

30

مرمت و حفاظت

9

طراحی هستان شناسی در نرم افزار Protege

دکتر اکرم فتحیان

4

26

اعضای هیئت علمی

10

آشنایی با پایگاه های الکترونیکی

دکتر اعظم نجفقلی نژاد

20

42

اطلاع رسانی

11

محتواپردازی در آموزش های مجازی

مرتضی ستار

8

10

آموزش و تخصصی آزاد

12

اکسل کاربردی

علیرضا منزوی

20

46

تداراکات/ مسئولین دفاتر

13

بایگانی اسناد الکترونیک

بهناز زرین کلکی

10

141

فراهم آوری و ارزیابی اسناد/ استان ها

14

استانداردهای شورای جهانی ایکا

دکتر زهرا ضرغامی و آناهیتا نظری

16

147

تنظیم و توصیف اسناد/ استان ها

15

تعیین سطح دسترسی اسناد

غلامرضا عزیزی

14

132

خدمات آرشیوی/ استان ها

16

منتورینگ (مربی گری)

دکتر قنبر محمدی الیاسی

4

64

مدیران میانی

17

پروپوزال نویسی در تاریخ شفاهی

دکتر مرتضی نورایی

4

106

تخصصی آزاد

18

افزایش رویت پذیری و ضریب تأثیر مقالات

دکتر مریم صراف زاده

3

26

اعضای هیئت علمی

19

آشنایی با نسخ خطی اسلامی

دکتر حبیب الله عظیمی

2

64

تخصصی آزاد

20

آشنایی با نرم افزار مدیریت اصطلاحنامه ها (VocBench)

دکتر سعیده اکبری داریان

2

42

تخصصی آزاد

21

اخلاق حرفه ای سطح 2

دکتر حسن اسلامی

16

28

اعضای هیئت علمی/ در حال برگزاری

22

مفاهیم حاکم بر قراردادها و تعهدات

فائزه متقی نژاد

12

9

حقوقی

23

مهارت خبرنویسی، خبرکاوی و مستندسازی اخبار

پریسا ساسانی

12

32

روابط عمومی و بین الملل/ مراکز استانی

24

روش های تحقیق کمی و کیفی

دکترعباس بازرگان

12

26

اعضای هیئت علمی/ در حال برگزاری

25

آشنایی با پایگاه های اطلاعات علمی

دکتر اعظم نجفقلی نژاد

20

15

تخصصی آزاد

26

آشنایی با پایگاه های الکترونیکی

دکتر اعظم نجفقلی نژاد

20

32

اداره کل فراهم آوری

27

تنظیم و توصیف اسناد

دکتر حشمت اله عزیزی

12

20

تخصصی آزاد

28

ارتباطات آرشیوی به زبان انگلیسی (گروه 1)

زهرا ضرغامی

16

29

کلیه پرسنل آرشیو با آزمون تعیین سطح

29

ارتباطات آرشیوی به زبان انگلیسی (گروه 2)

زهرا ضرغامی

16

32

خدمات آرشیوی/ مراکز استانی

30

شناسایی عکسهای تاریخی

نرجس جاویدی

14

33

مراکز استانها

31

آموزش جستجو و بازیابی اطلاعات در سامانه رسا و معرفی خدمات کتابخانه ملی

دکتر اعظم نجفقلی نژاد

2

45

اعضای کتابخانه

32

مدیریت سبز

دکتر علیرضا رحمتی

4

115

عمومی

33

مدیریت عملکرد

دکتر بابک زنده دل

4

12

اطلاع رسانی

34

مدیریت عملکرد

دکتر بابک زنده دل

4

68

مراکز استانی

جمع کل

353

1700

 

 

مصوبات جلسات شورای پژوهش

شورای پژوهش سازمان اسناد و کتابخانه ملی عالی‌­ترین مرجع در سیاستگذاری و تعیین خط مشی  پژوهش سازمان است  با هدف ارتقای سطح فعالیت ­های علمی و پژوهشی، سیاست­گذاری در جهت ارتقای پژوهش­های بنیادی ، توسعه‌­ای ، کاربردی و برنامه ریزی و هماهنگی در زمینه فعالیت‌ه­ای پژوهشی سازمان ایجاد شده است. جلسات شورای پژوهش سازمان به صورت منظم هرماهه  تشکیل می شود که ریاست سازمان ، رئیس شورای پژوهش نیز است.

در نیمه د.وم سال 1399 تا پایان بهمن 4 جلسه شورای پژوهش برگزار شد که اهم مصوبات این جلسات به شرح زیر است.

 

ردیف

مصوبه

تاریخ

1

برگزاری یازدهمین جشنواره ملی پژوهش و فناوری و توجه به شرایط خاص شیوع بیماری کووید19

99/7/1

2

طرح کارفرمایی دکتر پاپی با عنوان " تدوین دستنامه حقوق مالکیت مادی و معنوی منابع کتابخانه‌ای چاپی و دیجیتال در ایران" با مدت زمان 6  ماه 

99/7/1

3

اختتام طرح " روزآمدسازی اولویت‌های پژوهشی سازمان اسناد و کتابخانه ملی" / رضا خانی پور

99/7/1

4

تصویب طرح  " یافت‌پذیری محتوای اپک سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران‌ در وب با بهینه‌سازی برای موتورهای جستجو (SEO)"  با مدت زمان هشت ماه 

99/7/1

5

اختتام طرح " مطالعه تاریخی روند شکل گیری، وظایف و عملکرد شورای عالی معارف از 1300-1320" / دکتر کنارودی

99/7/1

6

تصویب طرح " مقایسه تطبیقی  سه دستور زبان فارسی نگاشته شده به زبان لاتین در سده هفدهم میلادی / فرح زاهدی 

99/7/1

7

تصویب طرح   " گسترش تولید کتب فقهی و پراکندگی جغرافیایی آن در دوره صفویه اول در ایران با استناد به نسخ خطی کتابخانه های ایران "  / حبیب الله عظیمی

99/7/1

8

اختتام طرح "کتابشناسی خاطرات ایرانیان (قاجار و پهلوی) شناخت نامه زندگی نوشتهاي اول شخص ایرانیان کتابهاي فارسی، مربوط به دوره قاجار و پهلوي، / محبوبه شمشیرگرها

99/7/29

9

اختتام طرح " ماخذ شناسی منابع مهم رجالی شیعه و سنی" مصوب شورای پژوهش 1394/10/28 / افضلی قادی

99/7/29

10

برگزاری همایش بین المللی "  تاریخ اجتماعی بیماریهای همه گیر در دوران معاصر " به صورت مجازی

99/7/29

16

اختتام طرح " ارائه الگوی مناسب برای رویت‌پذیری سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران در شبکه های اجتماعی مجازی " / داوود آقارفیعی

99/9/25

17

اختتام طرح " سفارت و سفرنامه‌ی سر راجر استیونس با عنوان در سرزمین صوفی بزرگ "/ علی محمد طرفداری

99/9/25

18

اختتام طرح " پژوهش ‌های درباره سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با تاکید بر گرایش‌های موضوعی و تعیین ارتباط آنها با بخش‌های سازمان " / سودابه نوذری و سمانه نوذر

99/9/25

19

اختتام طرح " اصطلاحنامه پزشکی فارسی ویرایش3 " / مریم کازرانی

99/9/25

 

مصوبات شورای انتشارات

مصوبات شورای انتشارات از مهر تا دی ماه 1399


شورای انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی  مرجع سیاستگذاری ، صدور مجوز و برنامه‌ریزی چاپ و نشر؛ بررسی و تصویب نهایی آثار قابل چاپ؛ پیشنهاد داوران معتمد برای تسریع و تسهیل امور است . جلسات شورای انتشارات سازمان به صورت ماهانه به ریاست رئیس سازمان برگزار می شود.

ردیف

مصوبات

تاریخ جلسه

1

ایجاد وب سایتی برای بارگذاری مصاحبه های تاریخ شفاهی

1399/7/8

2

قراردادن محتواهای مناسب مصاحبه های تاریخ شفاهی در فرایند داوری ، چاپ و نشر

3

چاپ کتاب " بررسی آرایه‌ها و تزئینات نسخ خطی هنری دوره قاجار" تالیف آقای دکتر حبیب الله عظیمی به صورت مشترک با فرهنگستان هنر

1399/7/12

4

ترجمه  کتاب " Library services for online patrons: A manual for facilitating access, learning and engagement برای چاپ و انتشار توسط سازمان

1399/8/7

5

انتشار الکترونیکی کتاب " فراداده‌های ضروری برای تولید، نگهداری و تعیین تکلیف اسناد و سوابق الکترونیکی" و چاپ کاغذی به صورت محدود

6

انتشار الکترونیکی سه کتاب گروه ایران شناسی و اسلام شناسی:1. تصاویر سفرنامه های اروپاییان از ایران در دوره صفویه و زندیه 2. مراکز ایران شناسی و اسلام شناسی 3. پایان نامه/ رساله های خارجی در حوزه ایران و اسلام

7

چاپ و انتشار کتاب " ستاره فروزان،‌ دل سپرده به کودکان، افسانه پیروز" با درخواست شورای کتاب کودک به صورت مشترک (شورای کتاب کودک به عنوان ناشر اول و سازمان اسناد و کتابخانه ملی به عنوان ناشر دوم )

8

چاپ و انتشار کتاب" راه روشن: مصاحبه تاریخ شفاهی منصوره راعی"

9

چاپ و انتشار کتاب " مصوبات هیات امناء سازمان اسناد و کتابخانه ملی"

10

چاپ و انتشار کتاب" سرود رهایی: مصاحبه تاریخ شفاهی با استاد محمود حکیمی"

 

چکیده طرح های پژوهشی

چکیده طرح های پژوهشی خاتمه یافته اعضای هیات علمی در سال 1399

 
1.ارائه الگوی مناسب برای رؤیت پذیری سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در شبکه های اجتماعی مجازی
مجری طرح : دکتر داود آقارفیعی عضو هیات علمی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
هدف: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و در عین استفاده از محاسبات کمی، دارای رویکرد کیفی است.
روش: دو رویکرد کمی و کیفی اکتشافی با استفاده از روش تحلیل محتوا و تحلیل مضمون، روش اصلی در این پژوهش است. در زمینه ارائه الگوی مناسب برای چگونگی حضور سازمان اسناد و کتابخانه ملی با عنایت به سند برنامه استراتژیک این سازمان، مدل نهایی ارائه می شود. در این بخش با 61 نفر از کارشناسان و استادان علوم ارتباطات مصاحبه نیمه ساختاریافته صورت گرفت و مدل نهایی از نتیجه اجماع دیدگاه این کارشناسان حاصل شد و با استفاده از نرم افزار MAXQDA کار سنجش و رسیدن به اجماع صورت پذیرفت. در واقع پژوهش پیش روی سه مرحله از روش شناسی را طی کرده است تا به مرحله بررسی و تحلیل نهایی و نتیجه گیری برسد. هر کدام از مراحل مذکور اثری را بر پایش و راستی آزمایی پژوهش گذارده تا نتایج حاصل شده از اعتبار مناسبی برخوردار باشد. 
یافته ها و نتیجه گیری: یافته ها بیانگر آن است که کتابخانه های بزرگ مورد مطالعه بسیاری از مطالب ارائه شده توسط شبکه های اجتماعی مورد مطالعه، در قالب سخنرانی نیز بود. البته بیشتر سخنرانی ها در این شبکه ها به صورتی موجز و بسیار کوتاه، مختصر و مفید ارائه می شود. موضوع مصاحبه با اندیشمندان و نویسندگان به ویژه در زمینه آثار تازه آن ها در اولویت قرار داشت. همچنین نتایج نشان می دهد می توان با بهره گیری از الگوی حضور کتابخانه های بزرگ در شبکه های اجتماعی و در مسیر برنامه استراتژیک سازمانی الگویی برای سازمان اسناد و کتابخانه ملی به منظور حضور در شبکه های اجتماعی مجازی فراهم کرد.
 
 
2. ارائه مدل پیاده‌سازی اصطلاح‌نامه‌های سازمان اسناد وکتابخانه ملی ایران در چارچوب‌های وب معناییSKOS/RDF در محیط نرم‌‌افزارهای منبع‌باز 
مجری طرح دکتر سعیده اکبری‌داریان (عضو هیئت‌علمی سازمان اسناد وکتابخانه ملی ایران) با همکاری علیرضا انتهایی ( مدیرکل فراهم آوری و پردازش منابع دیجیتال)
هدف:ارائه مدلی برای پیاده‌سازی اصطلاح‌نامه‌های سازمان در وب معناییبا نرم‌افزارهای منبع‌باز برای مدیریت اصطلاح‌نامه VocBenchو انتشار اصطلاح‌نامه در چارچوب Skosmos.
روش‌:در این طرح از روش کتابخانه‌ای و روش توسعه‌ای استفاده شد.
یافته‌ها و نتیجه‌گیری: در مدل پیشنهادی برای اصطلاح‌نامه‌های ذخیره‌شده در مارک ایرانفایل اکسلمبتنی بر عناصر SKOS سازگار با SKOS Play تدوین شد. برای تبدیل و پالایش داده‌ها از مارک ایران به اکسل از نرم افزارهای MarcEditوOpenRefineاستفاده شد.آزمون داده‌ها در نرم افزارهای VocBench وSkosmosانجام شد. در مدل دوم برای اصطلاح‌نامه‌های ذخیره‌نشده درمارک ایران دو مدل درنظر گرفته شد. مدل اول ورود اطلاعات و ویرایشداده‌‎هادر VocBenchو مدل دوم استفاده از الگوی اکسل تدوین‌شده برای مدل اول است. درمدل اخیر بایستی از مفهوم به ‌منزله شناسگر یکتا استفاده کرد. انتشار اصطلاح‌نامه‌های سازمان در قالب داده‌های پیوندی و در وب معنایی با این مدل‌ها امکان‌پذیر است. اصلاح و ویرایش اشکالات محتوایی اصطلاح‌نامه‌ها در نرم‌افزارهای Marcedit وOpenRefine، تعریف هر حوزه در مارک ایران در قالب یک رکورد قبل از شروع فرایند انتشار آنها لازم است. انتشاراصطلاحات یک زباندر دو خط چالش دیگری است که در دنیا تجربه مشابه آن درSkosmosنبوده است و باید با کدنویسی حل شود.
اصالت طرح:طرح‌های مشابه در دنیا و ایران به‌روش برون‌سپاری انجام شده است. پژوهشگران در این طرح با تکیه بر دانش خود وخودیادگیری بهارائه مدل‌های قابل اجرا دست یافتند.
 
 
3. پژوهش های درباره سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با تاکید بر گرایش¬های موضوعی و تعیین ارتباط آنها با بخش های سازمان
مجری اول: دکتر سودابه نوذری( رئیس گروه پژوهشهای علوم داده، اطلاعات و هوش مصنوعی)؛ مجری دوم: سمانه نوذر( پژوهشگر سازمان اسناد و کتابخانه ملی)
هدف: تحلیل محتوای پژوهش‌ها در قالب پایان‌نامه، مقاله یا طرح پژوهشی تدوین شده در ایران دربارۀ سازمان اسناد و كتابخانه ملی ایران 
روش‌شناسی: روش این پژوهش تحلیل محتوا 
یافته‌ها: تاکنون درباره سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تعداد 409 پایان‌نامه، 456 مقاله و  بیش از 200 طرح پژوهشی مصوب (و غیرمصوب)شورای پژوهش تدوین شده؛ نیمی از پایان‌نامه‌ها در دانشگاه‌های دولتی دفاع شده و حدود ۲۸ درصد آنها، با راهنمایی یا مشاوره اعضای هیئت علمی سازمان انجام گرفته است. ترتیب موضوع‌های اصلی در پایان‌نامه‌ها مدیریت سازمانی، سازماندهی اطلاعات، خدمات و اشاعه و مدیریت مجموعه است. همچنین در باره فعالیت چهار بخش (کتاب‌های خطی و نادر؛ پردازش و سازماندهی؛ پژوهش و آموزش؛ و اطلاع‌رسانی) بیشترین پایان‌نامه تدوین شده است: بخش.
مقاله‌ها بیشتر، در دو نشریه سازمان (مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات و گنجینه اسناد) منتشر شده‌ و در تعداد قابل توجهی از نشریات حوزه علوم انسانی نیز مقاله‌هایی درباره سازمان انتشار یافته است. همکاری تعداد قابل توجه کارشناسان و اعضای هیئت علمی در تدوین مقاله‌ها، در مقایسه با غیر سازمانی‌ها، به‌ویژه در نقش نویسنده اول و دوم امیدوارکننده است. مقاله‌ها نیز به‌ترتیب در ۴ موضوع اصلی سازماندهی اطلاعات، مدیریت سازمانی، خدمات و اشاعه و مدیریت مجموعه تدوین شده‌ و کاربرد آنها با سه بخش پردازش و سازماندهی اطلاعات‌، پژوهش و آموزش و فناوری همخوان است.
ترتیب موضوع‌ها در طرح‌های پژوهشی مصوب کمی متفاوت است؛ مدیریت سازمانی، خدمات و اشاعه، سازماندهی اطلاعات، و مدیریت مجموعهو دربارۀ دو بخش اداره کل پژوهش و آموزش و پژوهشکده اسناد بیشترین طرح پژوهشی تدوین شده است.
نتیجه‌گیری: با وجود آنکه شرکت همکاران سازمان در تدوین این سه قالب امیدوار کننده است اما باید به راه‌های تشویق آنان به انجام پژوهش‌های کاربردی درباره سازمان اندیشید. اما نباید از نقش افراد غیر سازمانی با تخصص‌های گوناگون در غنا بخشیدن به فعالیت‌های سازمان غافل بمانیم. شاید چهار موضوع اصلی که در هر یک از این سه قالب پژوهش به نسبت‌های مختلف یافت شد در برگیرنده همه فعالیت‌ها و امور سازمان سازمان باشد. پژوهش در دو موضوع سازماندهی اطلاعات و مدیریت سازمانی از جنبه کمّی، به‌ویژه در پایان‌نامه‌ها و مقاله‌ها، امیدوارکننده اما شمار اندکی به مجموعه‌های کتابخانه، پرداخته‌اند و انجام پژوهش‌های ‌دوره‌ای درباره استفاده‌کننده نیز ضرورت دارد. علاوه بر موضوعات اصلی، افت و خیز موضوعات فرعی و فرعی‌تر به دست آمده در این پژوهش قابل توجه است. مشکل نبود اطلاعات درباره طرح‌ها، زیربنایی است. درج مشخصات مربوط به طرح‌ها در بخش پیوست طرح پژوهشی حاضر می‌تواند آغازی حل این مشکل باشد. 
تعیین ارتباط و کاربرد پژوهش‌ها با فعالیت‌های بخش‌های سازمان، داده های های بررسی کاربست یافته‌های این سه قالب را برای سنجش میزان آگاهی و نیز بهره‌برداری بخش‌ها از نتابج آنها فراهم آورده است. 
تعامل هر چه بیشتر میان سازمان و گروه‌های آموزشی دانشگاه‌ها در فرایند انتخاب موضوع تا پایان تدوین پایان ضروری است و یک پیشنهاد کاربردی انتشار مشخصات پایان‌نامه‌، مقاله و طرح‌ها، به‌صورت کتابشناسی یا ایجاد پایگاه اطلاعاتی تحلیلی است تا پژوهشگران، دانشجویان و استادان راهنما و مشاور در هنگام انتخاب موضوع‌های مرتبط با سازمان آگاهانه تصمیم بگیرند و دست کم از تکرار بپرهیزند. 
سنجش میزان بهره‌برداری بخش‌های سازمان از این پایان‌نامه‌ها؛ مقایسه موضوعات حاصل از این پژوهش با مفاد برنامه استراتژیک و اولویت‌های پژوهشی؛ بررسی پژوهش‌ها در هر یک از سه سطح (موضوع اصلی، موضوع فرعی، واحدها) به‌منظور نمایان‌ ساختن نقاط ضعف و قوت آنها؛ بررسی تناسب روش، ابزار و نیز جامعه پژوهش با موضوع پژوهش‌ها؛ و مقایسه کیفی محتوای پژوهش‌ها در دو گروه: یکی تدوین شده توسط یا زیر نظر همکاران سازمانی و دیگری توسط افراد غیر سازمانی، به تفکیک موضوع و قالب از جمله پیشنهادهای دیگر طرح حاضر است. 
 
 
4.تحقیق و ترجمه سفرنامه راجر استیونس: 
مجری طرح دکتر علی محمد طرفداری( رئیس گروه پژوهشهای منابع اسلام شناسی و ایرانشناسی و نسخ خطی) 
هدف: تهیه و تولید منابع مرجع در حوزه ایران‌شناسی از وظایف ذاتی و اساسی سازمان اسناد و کتابخانه ملی است، و در این میان تحقیق و ترجمه سفرنامه‌های اروپاییان به عنوان منابع مرجع اهمیت بسزایی در تحقق این امر دارد. از این رو، مهم‌ترین هدف این پژوهش ارائه منبعی مرجع و مهم به زبان فارسی است که هم از نظر منابع تاریخ معاصر ایران در دوره پهلوی و دوران پس از کودتای 28 مرداد، و هم از منظر منابع مربوط به مطالعات ایران‌شناسی مأموران سیاسی بریتانیا، از ارزش و اهمیت و جایگاه در خوری برخوردار است. 
روش: تاریخی- کتابخانه‌ای 
یافته‌ها و نتیجه گیری: سفارت راجر استیونس، سفیر بریتانیا در ایران بعد از کودتای 28 مرداد، از نظر فعالیت‌های سیاسی وی از ارزش و اهمیت مطالعاتی درخوری برخوردار است. این دوره از سفارت وی بر اساس اسناد و منابع مرتبط با این موضوع، و به خصوص بر اساس متن سفرنامه وی تاکنون به صورت مستقل مورد پژوهش قرار نگرفته است. این سفرنامه هم از نظر پژوهش‌های ایران‌شناسی صورت گرفته از سوی استیونس و هم از نظر بیان چگونگی حضور وی در ایران در فضای سیاسی بعد از کودتای 28 مرداد علیه دولت دکتر مصدق و نهضت ملی کردن صنعت نفت ایران، دارای اهمیت بسزایی است. 
به طور كلي سفرنامه‌هاي اروپاييان در سده‌هاي اخير از منابع مرجع و بسيار مهم تاريخ ايران به شمار مي‌روند، اما هنوز بسیاری از اين دسته از منابع كه ويژگي‌ها و اهميت خاص خود را دارند، به زبان فارسي ترجمه نشده و به طور خاص مورد تحقیق قرار نگرفته‌اند. از میان این سفرنامه‌ها، آثار مربوط به مأموران سیاسی دولت‌های اروپایی و به خصوص بریتانیا، به دلیل حضور پررنگ انگلستان بر فضای سیاسی ایران از دوره قاجار تا پهلوی و به ویژه در زمان وقوع نهضت ملی کردن صنعت نفت ایران، از جایگاه و اهمیت منحصر به فردی برخوردارند. از اين منظر، سفرنامه‌هاي مذكور داراي اطلاعات خاص و كم‌تر مورد توجه واقع شده‌اي در خصوص دلایل و چگونگی تلاش‌ها و سیاست گذاری‌های حکومت بریتانیا در ایران هستند، و افزون بر آن اطلاعات منحصر به فرد ديگري نيز درباره نحوه فعالیت مأموران سیاسی بریتانیا در اين آثار وجود دارد كه توجه به آن‌ها مي‌تواند علاوه بر روشن كردن ابعاد تازه‌اي از اوضاع و احوال سیاسی و اجتماعی ايران در سده اخير، تصوير عيني‌تر و واقعي‌تري از دلايل و روند فعاليت مأموران سیاسی انگلستان در ايران را در اختيار پژوهشگران ايراني قرار دهد. همچنین، وجوه مربوط به مطالعات و بررسی‌های ایران‌شناسی این دسته از مأموران سیاسی بریتانیایی که در این قبیل سفرنامه‌ها به طور مستقیم انعکاس یافته‌اند نیز می‌تواند ابعاد تازه‌ای از کارنامه پژوهش‌های بریتانیایی‌ها در حوزه ایران‌شناسی را روشن سازد. 
 
 
5.روزآمدسازی اولویت‌های پژوهشی سازمان اسناد و کتابخانه ملی:
 مجری طرح دکتر رضا خانی پور ( عضو هیات علمی ) با همکاری دکتر محبوبه قربانی( مشاور معاونت پژوهش و منابع دیجیتال)
هدف: هدف اصلی تحقیق حاضر، روزآمدسازی و تدوین اولویت های پژوهشی سازمان اسناد وکتابخانه ملی ایران است.
روش : این پژوهش با دو روش پژوهش کتابخانه ای یا سندی برای تدوین  ادبیات نظری تحقیق و پیشینه های موجود و روش پژوهش پیمایشی تحلیلی به منظورتدوین رویکردها وعناوین اولویت های پژوهشی انجام گرفته است. داده های پژوهش با روش کتابخانه ای یا سندی(فیش برداری) و با ابزار پرسشنامه آنلاین شامل سوالات باز و  ساختاریافته  و نیز فرم آنلاین وزن دهی اولویت های مستخرج  با روش امتیازگذاری گردآوری شده است. جامعه پژوهش و متشکل از 55 نفر از اعضای هیات علمی و متخصصان آشنا با حوزه های تخصصی و وظایف سازمان اسناد و کتابخانه ملی شاغل در داخل و خارج از سازمان بودند که به صورت هدفمند انتخاب شدند. داده¬های گردآوری شده در قالب جداول آماری توصیف شده اند و پاسخهای مخاطبان با روش تحلیل محتوا، مقوله بندی موضوعی و  وزن دهی تحلیل شده¬اند.
یافته¬ها و نتیجه¬گیری: در استخراج اولویتهای پژوهشی طی دو مرحله مفهوم پردازی و درهمکرد اولویتهای پژوهشی مشابه نهایتا  106 عنوان اولویت پژوهشی استخراج شد. برای تدوین رویکردهای اصلی اولویتهای پژوهشی با استفاده از مقوله های موضوعی لیزا (19مقوله)، به هریک از اولویتها مقوله ¬های موضوعی لیزا، اختصاص یافت. مقوله های سازمان(مدیریت) با فراوانی 13 و مقوله های کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی، مواد کتابخانه ای و رکوردهای کتابشناختی با فراوانی 12 و نیز مقوله ذخیره و بازیابی اطلاعات با فراوانی 11 بیشترین موضوعاتی هستند که در اولویتهای  پژوهشی سازمان مورد توجه و تاکید قرار گرفته¬اند. در مرحله آخر میانگین امتیازات هریک از اولویتهای پژوهشی محاسبه شد.  با توجه به اینکه میانگین امتیاز اولویتهای  پزوهشی 39/3 به دست آمد ، اولویتهای با امتیاز 4/3  و بیشتر در سطح اول و کمتر از آن در سطح دوم دسته بندی شدند.  بر همین اساس ، اولویتهای " استانداردهای فراداده ای: پیاده سازی، کاربرد، دسترس پذیر ساختن و تبادل اطلاعات در میان کتابخانه ها و مراکز اطلاعاتی" ؛ تحول دیجیتال سازمان (راهها، رویکردها و...)؛ تدوین خط مشی و سیاستگذاری مجموعه سازی منابع غیرکتابی و منابع دیجیتال؛ کتابخانه دیجیتال (تدوین، بازتعریف چارچوبها و الزامات راه اندازی)؛ بررسی آینده رویکردهای فراهم آوری ، سازماندھی و اطلاع رسانی سازمان طی 5 سال آتی " با امتیاز بیشتر از4 مهمترین اولویتهای پژوهشی مورد نظر جامعه این پژوهش بودند که حاکی از اهمیت  پژوهش¬ها و مطالعات فراداده¬ای و حوزه دیجیتال در سازمان است. 
 
 
6. فرهنگ چند زبانه پهلوی، پازند، فارسی، سنسکریت و گجراتی : 
مجری طرح دکتر فرح زاهدی( عضو هیات علمی گروه پژوهشهای منابع اسلام شناسی و ایرانشناسی و نسخ خطی)
هدف: بررسی واژگانی- معنایی فرهنگ چند زبانه پهاوی- پازند- فارسی- سنسکریت – گجراتی موجود در نسخه مذکور و یافتن متنها یا رساله هایی که این واژه ها از آنها استخراج شده اند.
روش:  روش پژوهش بر اساس نسخه پژوهی و مطالعه تاریخی- مقایسه ای است و با مراحل زیر پیش رفته است: الف- بررسی روند تاریخی فرهنگ نویسی در ایران برای زبانهای ایرانی باستان و میانه؛  ب- حرف نویسی و آوانویسی واژه های فارسی میانه زردشتی و سنسکریت؛  ج- تطبیق واژه های فارسی میانه زردشتی و سنسکریت از نظر معنایی و گاهی دستوری؛  د- بررسی شیوه رسم الخط های مارسی میانه زردشتی و پازند و سنسکریت بکار رفته در این فرهنگ و مقایسه آنه با دیگر نویسه های خطی بکار رفته در متون؛  و- یافتن واژه های غیرمعمول و مغفولو نگاشته نشده در این فرهنگ.
یافته¬ها و نتیجه گیری: واژه های بکار رفته در این فرهنگ چند زبانه به دو متن تعلق دارند: دادستان مینوی خرد و نیز شکند گمانیک وزار. از دو متن یادشده در مدارس پارسیان هند به عنوان متن های پایه برای آموزش زبان فارسی میانه زردشتی استفاده می شده است. میتوان گفت که واژه نامه چند زبانه توسط آموزگاران و معلمان تهیه شده است تا کتابچه مرجع برای آموزس متن هایی باشد که به زبان سنسکریت و گجراتی و فارسی نیز ترجمه شده بودند.
 
 
7. کتاب‏شناسی خاطرات ایرانیان (قاجار و پهلوی)شناخت‏نامه زندگی‎‌نوشت‏ه‌های اول شخص ایرانیان کتاب‎‌های فارسی، مربوط به دوره قاجار و پهلوی، منتشر در ایران، طی ۱50 سال اخیر (1248 تا 1398) 
مجری طرح  دکتر محبوبه شمشیرگرها(گروه پژوهشهای منابع اسلام شناسی و ایرانشناسی و نسخ خطی)
هدف: شناخت و گردآوریِ اطلاعات مربوط به همه خاطرات ایرانیان (زندگی‏نوشت‏های اول شخص) در یک مجموعه و نیز طبقه‏بندی و نوع‏شناسی آنها به منزله بستری برای گسترش و تعمیق قلمرو دانش در زمینه زندگی‏نوشت‏های ایرانیان 
روش : در مرحله گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه‏ای استفاده شد و پس از جستجو در کتاب‏ها، مقالات، وب‏سایت‏ها و پایگاه‏های موجود، در تنظیم و ارائه مطالب، روش توصیفی- تحلیلی به کار گرفته شد. 
یافته ها: با توجه به ملاک‏های مد نظر، تعداد 1317 «رکورد» یا «مدخل» (مشتمل بر 807 رکورد اصلی/ مدخل اصلی، و 510 رکورد فرعی/ مدخل فرعی) زندگی‎نوشت‏ اول شخص در قالب کتاب به دست آمد. اطلاعات کامل و مفصلِ هر اثر، ذیل یکی از رکوردهای عنوان مذکور (مدخل اصلی) درج شده، و ذیل رکورد یا رکوردهای دیگر مربوطه (مدخل فرعی)، ارجاع دیده می‏شود. همه مدخل‎ها بر اساس سال انتشار، تفکیک و تنظیم شده‎اند. این طبقه‏بندی از انتشار اولین کتاب در سال 1248 آغاز شده و تا سال 1398 ادامه دارد. رکوردهای منتشر شده در یک سال، در فایلی جداگانه جای گرفته‏، و بنا به ترتیب الفبایی بر اساس سرشناسه‏ها (طبق فهرست‏نویسی ملی) تنظیم شده‏اند. ساختار مطالب ذیل هر مدخل اصلی، با التزام به حفظ یکدستی، از چند بند یا بخش تشکیل شده که شرح آنها به ترتیب، از این قرار است: سرتیتر:‌ چکیده‏ای از کل اطلاعات هر رکورد، به منزله «سرتیتر» در ابتدای هر مدخل آورده شده که شاملِ اطلاعات کتاب‎شناختیِ مختصر کتاب شاملِ عنوان، پدیدآور/ پدیدآورندگان، مشخصات نشر، فروست و نوبت چاپ است. 
پدیدآور درجه اول (راوی): ذیل هر «سرتیتر» اطلاعاتی درج شده که در آغاز، اطلاعات مربوط به «راوی»، به منزله برجسته‎ترین عنصر در زندگی‎نوشت‏های اول شخص، با نقش‏های چندگانه ملاحظه می‏شود.
پدید آورنده درجه دوم (تحریرکننده، مصاحبه‏کننده، تنظیم‏کننده، گردآورنده، خلاصه‎کننده، بازنویس، ویراستار و مصحح): این بخش به ارائه اطلاعاتِ مربوط به «پدیدآورنده/ پدیدآورندگان درجه دوم» اختصاص یافته است که بسته به نوع اثر و نحوه شکل‎گیری آنها ممکن است نام‏ها و نقش‏هایی گوناگون ملاحظه گردد.
شیوه روایت: هر یک از زندگی‎نوشت‏ها ممکن است به سه شیوه «خاطره‏نویسی»، «خاطره‏گویی» و «یومیه‏نویسی» پدید آمده باشد که در این بخش مشخص شده‏ است. 
دوره زمانی: روزگار زندگی راوی به منزله بازه زمانی رخدادهایی که روایت‏های زندگی او در آن روی داده، در این بخش برجسته شده است. 
جریان غالب: هر یک از زندگی‎نوشت‎های ایرانی به یکی از سه جریانِ غالبِ زندگی‏نگاری، اعم از «خویشتن نگاری»، «وقایع‏نگاری» و «دیگرنگاری»‌ تعلق دارند. در این بخش مشخص می‏شود که با توجه به رویکرد مورد نظر، هدف اصلی راوی، کدام یک از روایتِ «خود»، «رویدادی یا رویدادهایی خاص» و «فرد یا افرادی خاص» بوده است.
شخصیت اصلی: چنانچه راوی، با هدف و محوریتِ شرح ویژگی‏ها و رویدادهای زندگی فردی دیگر به روایت دیده‏ها و شنیده‏ها و اقدامات خویش روی آورده باشد، اثری با غلبه «دیگر‏نگاری» شکل داده که در این بخش از فرد مذکور، به منزله «مرجعِ اصلی روایت‏ها» یا «سوژه» و «شخصیت اصلی» نام برده شده است. 
زمینه موضوعی: نظر به محتوای غالب هر یک از زندگینوشت‏های اول شخص، در این بخش از یک یا چند عبارتِ «سیاسی»، «اجتماعی»، «فرهنگی»، «مذهبی»، «خانوادگی»، «اعتقادی»، «جغرافیایی»، «نظامی»، «اقتصادی» و «بازرگانی»، به منزله زمینه یا زمینه‏های موضوعی برجسته در اثر مورد نظر یاد شده است.
آثار مرتبط: گاه کتاب یا کتاب‏هایی دیگر نیز با موضوع زندگی‏نوشت‏های راوی منتشر شده‏اند که در این بخش به معرفی آنها پرداخته شده است. 
بازنشر: هر زندگی‏نوشت ممکن است یک، دو یا چند بار با تغییراتی در اطلاعات اصلی کتاب‏شناختی منتشر شده باشد که معرفی آنها در این بخش صورت گرفته است. 
نمونه متن: برای آشنایی بیشتر مخاطب با نثر کتاب، زبان و نحوه نگارش کتاب، بخش کوتاهی از اثر به منزله نمونه، در پایان هر مدخل و ذیل این بخش آمده است. 
 
8.مطالعه تاریخی روند شکل‌گیری، وظایف و عملکرد شورای عالی معارف از 13001320؛
 مجری طرح دکتر قربانعلی کناررودی رئیس گروه گروه تحقیقات تاریخ معاصر و تاریخ شفاهی
هدف: این پژوهش دستیابی به ضرورتهای شکل¬گیری شورای عالی معارف و آشنایی با مهمترین وظایف آن و عملکرد این شورا در دوره مورد مطالعه است. رسیدن به این هدف با دست¬یابی به 1 بازشناسی تاریخی ساختار و عملکرد شورای عالی معارف به عنوان نهادی موجود در جامعه 2 آسیب شناسی فعالیت¬های آن با هدف ارائه بررسی تاریخی به مسئولان کنونی شورا برای آگاهی بخشی به پیشینه برخی ضوابط و مقررات و رویه های شورا از گذشته تاکنون 3 شناسایی و استخراج و تدوین مجموعه اسناد اساسی شورای عالی معارف در دوره مزبور، قوانین و مقررات موجد تغییر و تحول در رویه های شورا در دوره مورد بررسی4 آشنایی با ماهیت تحولات شورای عالی معارف، میسر خواهد شد.
روش: از آنجایی که مسئله پژوهش تاریخی است، روش تحقیق تاریخی متکی بر اسناد و مدارک کتابخانه¬ای و آرشیوی انتخاب گردیده است. تلاش محقّق در روش تاریخی بر آن است که حقایق گذشته را از طریق جمع‌آوری داده¬ها، بررسی اصالت منابع و اسناد و ارزش‌یابی و برّرسی صحّت و سقم اطّلاعات، ترکیب دلایل مستدل و تجزیه و تحلیل آنها به‌صورتی منظم و عینی ارائه کند و نتایج پژوهشی قابل دفاع در ارتباط با فرض یا فرض‌های ویژه تحقیق بگیرد. 
یافته¬ها ونتیجه¬گیری: مجلس شورای ملی در 20 اسفند 1300 قانون شورای عالی معارف را تصویب کرد. این شورا به عنوان اصلی‌ترین نهاد برنامه‌ریزی دولتی در زمینه آموزش رسمی کشور معین شد. به موجب این قانون، پی‌ریزی نظام آموزشی، آموزشگاه‌ها و مراکز تربیت معلم، تعیین محتوای کتب درسی و متون آموزشی، برنامه‌ها و آیین‌نامه‌های مدارس، تشخیص صلاحیت مؤسسان مدارس جدید، تشخیص صحت و سقم گواهی‌نامه‌ها و دانشنامه‌های فارغ‌التحصیلان خارج از کشور، اصلاح مکتب خانه‌ها، تعیین شهریه دانش آموزان مدارس غیر دولتی، تعیین صلاحیت آموزگاران و دبیران و تعیین شرایط دانشجویان اعزامی به کشورهای خارجی به هزینه دولت و اعطای مدال و نشان علمی به افراد واجد شرایط در سطح کشور در تحت نظارت این شورا قرار گرفت. مدارس و مراکز علمی جدید توسعه یافتند. همگانی کردن آموزش و اعمال حاکمیت دولت بر آموزش فراهم و زمینه برای ایجاد یک نظام آموزشی متمرکز فراهم شد. شعب شورای معارف در مراکز مهم استانی گسترش و توسعه یافت. برنامه‌های آموزشی و محتوای کتب درسی تحت تأثیر گفتمان ملی‌گرایی و باستان‌گرایی حاکم قرار گرفت. از نیروهای جدید آموزش دیده در مراکز تربیت معلم جهت آموزش استفاده شد. اعمال حاکمیت دولت بر آموزش و زمینه ایجاد یک نظام آموزشی متمرکز همراه با سیاست ملی¬گرایی و اقتدارگرایی دولتی، فراهم شد.
 
 
9. ماخذشناسی منابع مهم رجالی شیعه و سنی: 
مجری طرح دکتر فرحناز افضلی قادی(عضو هیات علمی گروه پژوهشهای منابع اسلام شناسی و ایرانشناسی و نسخ خطی)
هدف : شناسائی و معرفی منابع مرجع در حوزه اسلام
روش : توصیفی - تحلیلی
یافته ها و نتیجه گیری: 
شناسائی منابع شیعه و سنی در حوزه رجال
معرفی اجمالی منبع و نویسنده آن بر اساس کتب مرجع
شناسائی حوزه موضوعی منابع و همینطور سایر آثار مولفان
هر یک از منابع رجالی تدوین شده در این حوزه، نقش مهمی در معرفی و شناساندن ابعاد و زوایای مختلف زندگی روات داشته است. علمای بزرگی همچون آقابزرگ طهرانی در مجموعه ارزشمند «الذریعه الی تصانیف الشیعه» به عناوین بسیاری از این منابع رجالی و صاحبان آنها اشاره کرده است. در این پژوهش بسیاری از این منابع با استفاده از سایرکتب مرجع مثل الفهرست ابن ندیم، الفهرست شیخ طوسی، کتاب الرجال النجاشی، و ... معرفی شده و علاوه بر معرفی اجمالی صاحب اثر، خود منبع اجمالا توصیف شده است. همینطور برخی اطلاعات جانبی مثل سایرعناوین کتاب، حوزه موضوعی، سایر آثار و تالیفات نویسنده (در حوزه های دیگر)، و ... گردآوری شده است که شناسائی هر کدام از آنها، اطلاعات جامعی از راوی را در اختیار ما قرار می دهد. این تحقیق شامل منابع دست اول رجالی شیعه و اهل سنت از قرن اول هجری تا کنون می باشد که توسط راویان و یا علمای برجسته هر قرن به نگارش در آمده اند.
 
 
 

معرفی کتابهای منتشرشده اعضای هیات علمی

1. کتاب انیس‏‌المریدین و شمس‏‌المجالس: تصحیح و تحقیق دکتر محبوبه شمشیرگرها( عضو هیات علمی گروه پژوهشهای منابع اسلام شناسی، ایرانشناسی و نسخ خطی )
 انیس المریدین و شمس المجالس گنجینه‏‌ای ارزشمند از میراث کهن فرهنگ ایرانی و زبان فارسی در تأملات قرآنی است که در آن، سوره حضرت یوسف، به شیوه‌ای عرفانی و با زبانی دلنشین و محتوایی جذاب، تفسیر شده است. در سنت تفسیرنگاری، تفاسیر عرفانی در تلاش برای بیان معنای باطنی از کلام وحی، جایگاهی ویژه دارند. در این میان، سوره حضرت یوسف، نظر به ساختارِ روایی و داستانی و مضمونِ غالبِ عشق و محبت، همواره مورد اقبال ویژه عرفا قرار داشته که اثر مذکور، یکی از جلوه‎های درخشان آن است.
پدیدآورنده و زمان شکل‎‌گیری این اثر معلوم نیست؛ اما با توجه به برخی کاربردهای زبانی و قراین محتوایی، می‏توان حوزه سکونت نویسنده را خراسان، و تاریخ آن را اوایل سده هشتم در نظر گرفت. این متن به زبانی ساده و روان نوشته شده و گویایی و دلکشیِ دور از آرایه‎‌های پیچیده و تکلف‎های لفظی و معناییِ آن، چنان است که خواننده را بی‎وقفه تا پایان با خود همراه می‎سازد. جنبه ذوقی و روایی در این تفسیر، با رنگ شرعی و تاریخی توأمان است. شیوه مؤلف آن است که پس از ذکر هر آیه و ترجمه‏ای مختصر از آن، به بیان حکایات تمثیلی، اخبار و روایات تاریخی و نکات عرفانی، پرداخته و گاه آنها را با شواهد شعری، زینت می‎بخشد. این متن که با وجود ارزش و اهمیت، تاکنون مکتوم بود، در اثر پیش رو برای اولین بار، ارائه و بررسی شده است. در بخش آغازینِ این کتاب،‌ حاصل پژوهش‌های مصحح در پی شناخت و تحلیل متن، از جمله در معرفی اثر و جایگاه آن در میان تفاسیر عرفانی، صحت انتساب آن به خواجه عبدالله انصاری، مؤلف و دوره زمانی و حوزه جغرافیایی ِزیستِ او، نسبت اثر با بحرالموده فی اسرار الموده، روش تصحیح متن و اختصاصات آن در سه محورِ ویژگی‏های محتوایی، زبانی و ادبی، ملاحظه می‎شود. مطالعه این اثر به منزله ارمغانی گران‌قدر از فرهنگ قرآنی و زبان فارسی کهن، برای همه علاقه‏مندان به‎ویژه محققان، اساتید و دانشجویان زبان و ادبیات فارسی، مطالعات قرآنی و عرفان اسلامی مفید است.
 
 
2. کتاب جنگ ایران و عراق به روایت تحلیل‏گران غربی؛ نگاهی بر جریان‏‌شناسی آثار تحلیل‏گران جنگ ایران و عراق در غرب بر اساس کتاب های انگلیسی زبان: تالیف دکتر محبوبه شمشیرگرها( عضو هیات علمی گروه پژوهشهای منابع اسلام شناسی، ایرانشناسی و نسخ خطی)
جنگ ایران و عراق به روایت تحلیل‏گران غربی، گامی اولیه و ضروری در مسیر شناخت کلیات و  جریان‏شناسیِ آثارِ تحلیل‏گرانِ جنگ ایران و عراق در غرب است که در راستای ترسیمِ چشم‏اندازی از روایت‏های غیر ایرانی، بر اساسِ کتاب‏های انگلیسی‏زبان به نگارش درآمده است. این اثر، حاصل تلاش دکتر محبوبه شمشیرگرها، از اعضای هیئت علمی سازمان اسناد و کتابخانه ملی است که به تازگی از سوی انتشارات این سازمان به چاپ رسیده است. نگارنده، با توجه به جایگاه و زمینه فعالیت شغلی خود در گروه پژوهشیِ «منابع ایران‏ و اسلام»ِ کتابخانه ملی، رسالت خویش را انجامِ پژوهشی میان‏رشته‏ای در گستره کتاب‏شناسی و تاریخ جنگ، به منزله قطره‏ای از دریا و آغازی بر راهی طولانی دانسته تا علاقه‌‏مندان و پژوهشگران بتوانند با استفاده از آن، در راستای تکمیل شناخت و نقدِ مراحل و سیر تحول پژوهش‏ها، پدیدآوران و تحلیل‏گران، مراکز و طرح‏های پژوهشی، سمینارها و کنفرانس‌‏ها، رویکردها و نیز محورهای موضوعی گام بردارند. 
این کتاب در بخش اول، کلیاتی از جریانِ تاریخ‏نگاری جنگ ایران و عراق در غرب شامل اهداف،‌ ابعاد، رویکردها، موضوعات، مشکلات و کاستی‏ها، روش‏ها و منابع و مآخذ اطلاعاتی را به دست می دهد. در بخش دوم که قسمت عمده این اثر را تشکیل می‏دهد، کتاب‌‏های منتشر شده به زبان انگلیسی در پیوند با رخدادها و تحولات بزرگ منطقه‏ای، ذیل پنج دوره تاریخی، طبقه‌بندی و معرفی شده‏اند. نویسنده بر آن است که تحولات بزرگ جنگ و وقایع مهم غربِ آسیا و منطقه خلیج فارس، از وجوه متعدد بر مطالعات جنگ در غرب اثر گذاشته‌‏اند؛ به طوری‏که می‏توان ویژگی‏‌هایی همسان را در اغلبِ آثاری که در پیِ رویدادی خاص پدید آمده‏اند ذیل پنج دوره یا مرحله تاریخی بازشناخت. معرفی کاملِ اثرگذارترین تاریخ‏نگاران غربی در بخش سوم و تکمیلیِ کتاب گنجانده شده است. این اثر در نظرِ اول،‌ پژوهشی کتاب‏شناختی،‌ با لحاظِ روشِ تحلیل تاریخی به شمار می‏آید که اهدافی بر آن مترتب است: هدفِ نخست،‌ ایجاد دغدغه در دانشگاه‏ها و مراکز پژوهشی با تأکید بر ضرورتِ توجهِ بیش از پیش به روایت غیرایرانی و حتی ضدایرانی از دفاع مقدس است. هدف دوم در تألیف اثری که تقریباً در نوع خود بی‏نظیر است، طرح ایده تخصص‏مداری در خدمات کتابداری در موضوعات گوناگون است. شمشیرگرها که خود را عضوی از جامعه بزرگ کتابداران ایران می‏داند بر آن است که این اثرِ ‌«مرجع» را در راستای ادای رسالت حرفه‏ایِ خویش و با هدف تسهیل و تسریع پژوهش‏های آتی ترتیب داده است. 
 
3. کتاب جامعه اطلاعاتی : تالیف رابرت حسن؛ ترجمه دکتر داود آقارفیعی (عضو هیات علمیگروه پژوهشهای منابع اسلام شناسی، ایرانشناسی و نسخ خطی)
کتاب «جامعه اطلاعاتی» نوشته رابرت حسن، استاد دانشگاه ملبورن استرالیا با ترجمه‌ داود آقارفیعی توسط انتشارات ثانیه وارد بازار نشر شد. کتاب پیش ‌رو در واقع تلاشی است که مدعیات مختلف درباره جامعه ‌اطلاعاتی، چه ‌آن دیدگاه‌هایی که به دنبال تقویت این مفهوم هستند و دنیا را در آن قالب به صورت یک حالت رؤیاگونه می‌یابند و چه رویکردهای انتقادی و بازتابی در این عرصه را بررسی می‌کند و سعی دارد شایستگی‌های هر دو دیدگاه را در چارچوب تفسیری خودشان بسنجد و مورد بررسی و قضاوت قرار دهد. آن چه موجب می‌شود چارچوب مورد استفاده در این کتاب، آن را متفاوت از سایر آثار ستودنی دیگر کند؛ پرداختن واقع‌گرایانه، بیش از پرداختن به مبانی نظری صرف است. چنین نگاهی باعث درک بهتر رؤیا بودن و یا کابوس بودن جامعه ‌اطلاعاتی می‌شود. استدلال کتاب نه‌ تنها این است که باید مفاهیمی نظیر سیاست، اقتصاد، تفکر و پویایی فناورانه که واقعیت جامعه ‌اطلاعاتی را می‌سازند، درک کرد، بلکه ما باید بدانیم چه چیزی شناخت ما را از این واقعیات می‌سازد و به طور ویژه بدانیم که اطلاعات چیست و مصرف و تولید ما در این زمینه چه ابعادی دارد. این کتاب می‌تواند اطلاعات مفیدی به علاقه‌مندان مباحث ارتباطات و فناوری اطلاعات و به ویژه ‌پژوهشگران و دانشجوبان عرصه علوم ‌ارتباطات، علم ‌اطلاعات و دانش‌شناسی، روابط بین‌الملل، جامعه شناسی و نظایر آن ارائه کند. این ترجمه را غلامرضا آذری استاد علوم ارتباطات، ویراستاری کرده و پروفسور یحیی کمالی‌پور بر آن مقدمه‌ای نوشته‌اند. کتاب در ۲۸۴ صفحه در قطع رقعی به قیمت ۳۸ هزار تومان وارد بازار نشر شده است. 
 
4. "خدمات مرجع در کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی (استانداردها و رهنمودها)"
تدوین و ترجمه:دکتر اعظم نجفقلی نژاد( عضو هیات علمی گروه پژوهشی علم داده، اطلاعات و هوش مصنوعی)، فرناز محمدی ( معاون اداره کل فراهم آوری)، صدیقه شاکری 
قلب پویا و تپنده فعالیت‌های هر کتابخانه‌ای، خدمات مرجع و اطلاع‌رسانی آن است. این خدمات آینه تمام‌نمای تلاش‌هایی است که در یک کتابخانه انجام می‌گیرد، به عبارتی به عنوان خطّ مقدم هر کتابخانه‌ای محسوب می‌شود، بنابراین کیفیت این خدمات به عنوان ویترین و جلوه آن کتابخانه، نقش مهمی در دیدگاه کاربران خواهد داشت. با این توصیف کیفیت خدمات این واحد مهم است. استانداردها و رهنمودها برای ارتقای کیفیت محصول یا خدمت، جلب رضایت مخاطب، بهره‌وری بیشتر و بهبود مستمر در همه عرصه‌ها کاربرد و مصداق دارد. صرف وجود این استانداردها و رهنمودها باعث اثربخشی و کارایی بالا نمی‌شود بلکه زمانی که توسط کل سیستم اجرا گردد می‌تواند مفید واقع شود. در این کتاب رهنمودها و استانداردهای انجام خدمات مرجع و اطلاع‌رسانی در کتابخانه‌ها برای تضمین کیفیت محصول ارائه شده مطرح شده است.

فعالیت‌های دفتر امور استاندارد پژوهشکده اسناد

فعالیت‌های دفتر امور استاندارد سازمان اسناد و کتابخانه ملی

با توجه به لزوم اجرای بند (4-2) سیاست‌های کلی و بند (و) ماده (234) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه کشور، مبنی‌بر توسعه و تقویت نظام استاندارد ملی و در راستای تحقق بند 24 سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و مطابق با تبصره 1 و 3 ماده تقویت و توسعه نظام استاندارد و همچنین وفق بند 5 مصوبات صورتجلسه نخستین جلسه شورای استاندارد استان تهران؛ تمام وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی، نهادهای عمومی یا غیردولتی، که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر یا تصریح نام است مکلف به راه‌اندازی دفاتر استانداردسازی هستند.

بر این اساس دفتر استاندارد سازمان اسناد و کتابخانه ملی در محل پژوهشکده اسناد در دی ماه سال 1398 ایجاد شد. مهمترین فعالیت‌های این دفتر در سال 1399 به شرح زیر است.

ردیف

عنوان

1

بازترجمه استاندارد «مدیریت مجموعه‌ها در کتابخانه‌ها و آرشیوها»)

2

 بررسی مدرک ISO/DIS 19475

3

 بررسی مدرک N 564؛ ؛ ؛ N557؛ N565؛SR 18565؛ SR 61961؛ SR 619610؛ SR 61962؛ SR 61964؛ SR 61968؛ N1427؛ N1428

4

برگزاری جلسه کمیته فنی استاندارد 15801

5

برگزاری جلسه کمیته ملی استاندارد «مدیریت مدرک توصیه‌هایی دربارۀ قالب پروندۀ قمی برای ذخیره‌سازی بلندمدت» (99/4/28)

6

ترجمه استاندارد سوابق الکترونیک (ایکا) نظری

7

ترجمه استاندارد سوابق مخزن آرشیو انگلستان (نظری)

8

شرکت در جلسه تدوین استاندارد 1087

9

شرکت در جلسه کمیته برنامهریزی سازمان استاندارد (99/4/1)

10

شرکت در جلسه کمیته ملی

11

هماهنگی، برگزاری و شرکت در جلسه تدوین استاندارد 21964

12

ویراست نهایی شابک

13

ویراستاری استاندارد ISO 1087

14

ویراستاری مطابق با مصوبات فرهنگستان و ویرایش نهایی

15

ویراستاری و بازنگری استاندارد ISO 15801

16

ویرایش استاندارد 15801

17

ویرایش استاندارد 21964

18

ویرایش متن «ترجمه استاندارد حفاظت از سوابق

19

ویرایش متن «ترجمه استاندارد مدیریت مدرک اطلاعات ذخیره شده الکترونیکی

 

مقالات علمی اعضای هیات علمی و پژوهشگران پژوهشکده اسناد

اعضای هیات علمی و کارشناسان پژوهشی پژوهشکده اسناد مقالات علمی متعددی را تدوین و منتشر نموده اند که در جدول زیر عناوین و سایر اطلاعات مقالات ارائه شده است.

ردیف

عنوان

نویسندگان

عنوان نشریه

1

 

نقد و بررسی ترجمۀ کتاب تاریخچۀ مالی  مالیاتی ایران از صفویه تا پایان قاجاریه اثر ویلم فلور

امین محمدی

پژوهشنامۀ انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، شمارۀ 1، فروردین 1399، صص 295314

2

تکاپوی محمد علیشاه مخلوع و نبرد مجاهدین گیلانی و بختیاری، جستارهایی در زمینه گیلان در عصر قاجار

مصطفی نوری

مجموعه مقالات همایش ملی گیلان در عصر قاجار، قم: میراث ماندگار، 1399

3

تأثیر رقابت‌ها و درگیری های شاهزادگان و درباریان در سقوط حکومت آل بویه ارائه شده در همایش ملی نقش آل‌بویه در فرهنگ و تاریخ ایران و جهان اسلام

دکتر قربانعلی کنارودی

چکیده مقالات همایش ملی نقش آل‌بویه در فرهنگ و تاریخ ایران و جهان اسلام (دانشگاه گیلان 99/7/16)

4

تحلیلی بر اندیشه‌های سیاسی صاحب بن عباد ارائه شده

دکتر قربانعلی کنارودی

چکیده مقالات همایش ملی نقش آل‌بویه در فرهنگ و تاریخ ایران و جهان اسلام (دانشگاه گیلان 99/7/16)

5

مؤلفه­‌های تثبیت و تحکیم قدرت آل بویه

دکتر قربانعلی کنارودی

چکیده مقالات همایش ملی نقش آل‌بویه در فرهنگ و تاریخ ایران و جهان اسلام (دانشگاه گیلان 99/7/16)

6

اوضاع سیاسی و اجتماعی گیلان در یادداشت‌های اردشیرمیرزا رکن­الدوله حاکم گیلان

دکتر قربانعلی کنارودی

مجموعه مقالات همایش ملی گیلان در عصر قاجار)، قم: میراث ماندگار، 1399

 

 

فعالیت‌های علمی گروه پژوهشی علم داده ، اطلاعات و هوش مصنوعی

سخنرانی در نشست‌های تخصصی

اعضای هیات علمی و کارشناس گروه پژوهشی  علم داده ، اطلاعات و دانش شناسی علاوه بر انجام طرح‌های پژوهشی، تدوین کتاب و مقالات در نشست‌های تخصصی متعددی حضور داشتند.

ردیف

عنوان نشست

سخنرانان

تاریخ برگزاری

۱

ايرج افشار و دايره المعارف كتابداری و اطلاع رساني : کارنامه علمی استاد ایرج افشار(برگزارکننده پژوهشکده زبان و ادبیات)

پریسا پاسیار

16 مهر

۲

رويكرد انتقادی به پايان‌نامه‌ها و رساله‌های دكتری با محوريت حافظ ( در نشست‌های علمی بیست و چهارمین یاد روز حافظ)

دکتر سودابه نوذری

21 مهر

۳

آسيب شناسي كتاب های مرجع كودك و نوجوان (برگزار کننده شورای کتاب کودک)

دکتر سودابه نوذری و مهسا پورحقانی

27 آبان

۴

فهرست نويسي كتاب هاي كودك و نوجوان: گذشته، حال، آينده ( با همکاری انجمن کتابداری و اطلاع رسانی)

دبیر نشست : دکتر سودابه نوذری ، دکتر مهرنا خراسانچی ، طاهره یعقوب پور نرگسی، فرزانه طاهری

17 دی

 

نشست های تخصصی پژوهشکده اسناد

ردیف

عنوان نشست

سخنرانان

دبیر نشست

تاریخ

1

جزاير سه‌گانه خليج فارس (به مناسبت چهل و هشتمين سالگرد اعاده حاكميت ايران بر جزاير سه‌گانه

دكتر مجيد تفرشي: منابع بين‌المللي خليج فارس و جزاير و دكتر محمدعلي بهمني قاجار: حق تاريخي ايران بر جزاير سه‌گانه

 

دبير نشست:دكتر صالح زماني

1399/9/10

2

نکوداشت نهضت جنگل در پایان قرن (به مناسبت صد سالگی نهضت جنگل)

دکتر اشرف بروجردی، عباس نعیمی جورشری با موضوع " واکاوی گفتمان تاریخی در پدیداری جنبش جنگل " ، هوشنگ عباسی با مبحث " بررسی نقش و تاثیر فرهنگی جنبش جنگل " ، قربانعلی کناررودی با موضوع " نهضت جنگل در آیینه مطبوعات " و عباس پناهی با مبحث "رویکرد قدرت های جهان به جنبش جنگل"

1399/9/11

3

نقش آلمان‌ها،  بلشویک‌ها، عثمانی در نهضت جنگل و تأثیر ترکیب اجتماعی و طبقاتی رهبران جنگل بر عملکرد آنها

دکتر عباس پناهی (دانشیار پژوهشکده گیلان شناسی دانشگاه گیلان)، دکتر قربانعلی کناررودی (عضو هیأت علمی پژوهشکده‌ اسناد کتابخانه و آرشیو ملی ایران)، دکتر هومن یوسفدهی (محقق و مدیر موزه خوشنویسی)، دکتر اعظم ریاحی (پژوهشگر و عضو پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) و دکتر نیره دلیر (مدیر گروه تاریخ سیاسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی)

1399/10/12

 

 

گزیده اخبار

گزیده  اخبار فعالیت‌های معاونت پژوهش و منابع دیجیتال در پورتال سازمان