اولین پروژکتور یا سینماتوگراف توسط درویش حکم اله ؛ در زمان ناصرالدین شاه از هند خریداری و به یزد آورده می‌شود که بعلت هجوم فوج فوج یزدیها برای دیدن فیلم عده ای وی را به جرم نشان دادن شمایل آدمیزاد بر دیوار محارب دانستند وقصد کشتن او را می کنند که وی فرار وبه تهران نزد ناصرالدین شاه رفته امان نامه می گیرد . روی ورقه شاه می نویسد : قائل لااله الا الله ….. ساکن یزد هست حکم اله یعنی جناب حکم اله مسلمان است و ایشان را تکفیر نکنید. اولین سینمای یزد به صورت امروزی در حدود سال ۱۳۱۳ خورشیدی در یزد افتتاح شد که نام این سینما ایران بوده و مکان آن یک ساختمان سه طبقه در خیابان پهلوی امام خمینی (ره) بوده است که فیلم دختر لر (اولین فیلم فارسی) را در این سینما نمایش دادند. قیمت بلیط دو ریال بوده که به نسبت ارزش پول آن زمان خیلی گران بوده. بعضی فیلمها سریالی بود و برای تمام شدن داستان سه بار به سینما می رفتند . در مورد فیلمهای صامت هم گاهی اتفاقات جالبی می افتاده.معمولا شخصی بنام دیلماج، کنار پرده، داستان را توضیح می داد.یک بار در یک فیلم، عقابی کودکی را چنگ گرفته به پرواز در می آید و صحنه به قدری طبیعی بوده که مردم به دیلماج فحش می دهند که چرا در مقابل قاپیدن کودک هیچ کاری نکردی؟ از جمله دیدنیهای سینما، اشک ریختن آدمهای سبیلو و به اصطلاح لات و لوت در صحنه های عشقی و رمانتیک بوده است. در سینما صحرا (واقع در صفاییه ) که روباز بوده از جمله تنقلاتی که مردم با خود می بردند، قابلمه شولی و کاسه بوده که صدای کشیدن شولی در حین فیلم بسیار گوش نواز بوده است. در دهه ۲۰ قدیمی ترین سینمای یزد سینما ایران به همراه سینما صحرا که روباز بودند. سینما ی روباز از هنگام شب فعالیت خود را آغاز می کند و فیلم فارسی خیلی کم بوده است و مردم بیشتر فیلمها را با زیرنویس و به کمک دیلماج می بینند.از این سینما رفتنها خاطرات جالبی نقل شده است. مرحوم محمود آقا مشروطه در سال ۱۳۳۷ با تهیه پرژکتور و در محوطه باز برای افرادی که توانایی مالی رفتن به سینما نداشتند فیلم اکران می نمود .سینماهای یزد که دو نمونه ی آن در مرکزیت یزد قدیم بود شامل سینما مهتاب جنب باغ ملی (در آبان ماه ۱۳۵۷ همزمان با تسخیر ساواک یزد به آتش کشیده شد ) و سینما سهیل روبروی مسجد برخوردار قرار داشت(تخریب شده) و سینما کاخ در خیابان کاشانی(غیرفعال است). همچنین شهر فرنگ (مرکز بازی شده )در خیابان انقلاب و سینما صحرا در صفاییه (تخریب و تجاری شده ).

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی استان یزد به مناسبت ۲۱ شهریور ماه،روز سینما این سازمان اسناد مرتبط با سینما در یزد با موضوعات از جمله گزارش بازرسی فروش بلیط و میزان عوارض سینما سهیل، صورت مجلس توقیف ساختمان سینما در یزد، پروانه ساخت سینما سهیل در یزد، بخشنامه مربوط به اخذ بلیط سینما از درجه داران ارتش را به صورت مجازی منتشر نمود.