هفتمین نشست نقد کتاب فارس
هفتمین نشست نقد کتاب فارس که به بررسی و نقد مجموعه شعر در امتداد تُرد غزل، اختصاص داشت 14اسفند89 در تالار حافظ برگزار شد.
در این نشست دکتر مهدی فاموری، استاد زبان و ادبیات فارسی و محمد مرادی دانشجوی دکتری ادبیات به نقد و بررسی مجموعه اشعار فرشید سادات شریفی پرداختند.به گزارش روابط عمومی مرکز اسناد وکتابخانه ملی فارس در این نشست دکتر مهدی فاموری با اشاره به گفتهی هوشنگ گلشیری دربارهی نبوغ گفت: مرحوم گلشیری همیشه بیان می کرد که من به نابغهی جوان اعتقادی ندارم و وقتی به تاریخ و مشاهیر آن نگاه میکنیم میبینیم که این گفته چندان هم اشتباه نیست. چراکه زمان برای شکوفایی استعدادهای یک هنرمند بسیار لازم است. همچنانکه میبینیم مثلاً نظامی مخزن الاسرار را که اولین کتابش محسوب میشد در سن چهل سالگی خلق کرد.
وی در ادامه با اشاره به اولین اثر سادات شریفی افزود: مجموعه شعر «در امتداد تُرد غزل» نیز اثری از یک شاعر جوان است که از قاعدهی بالا مستثنی نیست. یعنی ایرادها و کاستی هایی دارد اما در بطن آن میتوان شاعری خوش قریحه را دید که اگرچه اشعارش انسان را به شگفت وانمیدارد اما میتوان با لحظات زیبای آن انس گرفت. شاعری که میتوان امید داشت در آینده آثار زیباتر و قویتری از او ببینیم.این استاد ادبیات با بیان این نکته که اشعار ساداتشریفی از نوع شعر روشنفکری نیست توضیح داد: شعر ایشان شعر روشنفکری نیست و من این عبارت را به صورت سلبی بیان میکنم نه ایجابی اما در بیان دلایل آن بایستی چند جریان شعر معاصر را معرفی کنم. یکی از اصیلترین جریانهای شعر معاصر شعر روشنفکری است همانند اشعار فروغ فرخزاد؛ جریان دیگر شعرهای کلاسیک معاصر است مانند اشعار مهدی اخوانثالث و اما جریان شعری معاصر دیگری که با آن مواجه هستیم جریان شعر فاضلان دانشگاهی است. همانند اشعار شفیعی کدکنی که در طول حرکت شعر معاصر ویژگیهایی از خود نشان داده که میتوان آن را در یک جریان کلی تشخیص داد.وی با توضیح این مطلب که اشعار سادات شریفی بیش از همهی جریانها از جریان فاضلان دانشگاهی متاثر است؛ تصریح کرد: البته این که خود شاعر نیز دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی است بر این تاثیرپذیری مهر تایید میزند.
فاموری شفیعی کدکنی را شاخصترین شاعر جریان فاضلان دانشگاهی نام برد و توضیح داد: تاثیر کدکنی بر اشعار ساداتشریفی در جای جای مجموعه شعری او نمایان است و البته من این را عیب نمیدانم. بر خلاف بسیاری که معتقدند یک شاعر جوان نباید از دیگران تاثیر پذیر باشد بالعکس من معتقدم که همین تاثیرپذیری ها که به نوعی تبدیل به کلیشه برای مقلدان میشود در آینده بستر مناسبی برای خلق تجربههای تازهاست. ذهن همهی نابغهها هم انباشته از کلیشههایی است که از میان آنها نبوغ جلوهگر میشود.دکتر فاموری زبان یکدست و فرم هموار را از دیگر ویژگی های شعر سادات شریفی دانست و ادامه داد: شاعر هیچ کوششی برای نوآوری های سطحی نکرده است؛ اشعار او حالت روایی خطی دارد و ایجاز در آن کمتر دیده میشود.وی در پایان ذهن سادات شریفی را به عنوان یک پژوهشگر دانشگاهی بسیار غنی و پر بار دانست و افزود: اگرچه این نکته مثبتی است اما این خطر هم وجود دارد که بر ذهن شاعرانه او در آثارش غلبه کند و او را به سمت نوعی تعادل افراطی که جزو ایده ال های دانشگاهیان به شمار میرود سوق دهد که این موضوع خود باعث محافظهکاری خواهد شد. و نباید از یاد ببریم که ذهن شاعرانه کمتر با محافظهکاری یک ذهن دانشگاهی مطابقت دارد.محمد مرادی، دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی به عنوان دومین منتقد به نقد و بررسی اشعار فرشید سادات شریفی پرداخت.وی در ابتدا به بازهی زمانی که اشعار در آن سروده شده اشاره کرد و گفت: این دفتر شعر در یک دورهی زمانی 8 ساله سروده شده است. در نتیجه شاعر وقت کافی برای تراش دادن اشعار آن را داشته است. دیگر این که شاعر این مجموعه به واسطهی تحصیلات دانشگاهیاش دارای دانش غنی در حوزهی ادبیات نیز هست و البته صاحب ذوق و هنر هم بوده و هست. از طرفی دکتر فاموری نیز بر تاثیر پذیری شاعر از شفیعی کدکنی اشاره کرد که من نیز آن را تایید می کند. پس این سوال را مطرح میکنم که اگر خود شفیعی کدکنی میخواست اشعار شاعر را بررسی کند چه میگفت؟مرادی سپس به توصیف ویژگی های یک شاعر از منظر تعریف کدکنی پرداخت و افزود: شفیعی کدکنی معتقد است که یک فرد باید دارای چهار ویژگی عمق عاطفه، نگاه زیبایی شناسانه، پشتوانه فرهنگی و قبول عام یافتن را در خود داشته باشد تا بتوان او را شاعر نامید. از این منظر اشعار کتاب «در امتداد ترد غزل» و در بحث عمق عاطفه دارای نکته های مثبتی است. یعنی تا حدودی عمق عاطفه در آن دیده میشود. اما اشعار سادات شریفی در زمینه ی قبول عام یافتن نتوانسته خیلی موفق عمل کند و بیشتر مورد قبول خاص است تا قبول عام. همچنین درباره ی پشتوانه های فرهنگی شاعر به خاطر تحصیلات دانشگاهی حوزهی ادبیات در این بخش بسیار غنی ظاهر شده است در حالیکه پشتوانهی فرهنگی تنها مختص به ادبیات نیست بلکه تاریخ را هم دربر میگیرد که از این زاویه پشتوانه ی فرهنگی قوی در آن دیده نمیشود.محمد مرادی سپس به بیان ویژگی های زیبایی شناسانه یک شعر پرداخت و اشعار دفتر شعر را از این زاویه نیز مورد کنکاش قرار داد و در پایان تصریح کرد: همهی ویژگیهایی که ذکر شد در اشعار نیمایی این دفتر بسیار موفقتر از غزلها ظاهر شدهاست.گفتنی است این نشست که به همت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس، بنیاد فارس شناسی و مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس برگزار شده بود، آخرین نشست از سلسله نشست های نقد کتاب فارس در سال 89 بود که در آینده ای نزدیک به صورت کتابی از مجموعه ی نقدها به بازار عرضه خواهد شد.