به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» با رویکرد معرفی منابع شاخص و کمتر شناخته‌شده گنجینه نسخ خطی، منابع چاپی و پیایندهای سازمان طراحی شده است و در هر روایت، یکی از آثار برجسته این گنجینه را پیش‌روی مخاطبان قرار می‌دهد. بیست‌وششمین روایت این مجموعه که به همت معاونت کتابخانه سازمان منتشر می‌شود، به معرفی مجموعه‌ای از رسائل به خط عبدالعزیز کاشی اختصاص دارد.

نسخه معرفی‌شده با شماره بازیابی ۱۵۵۶-۵، در سال ۶۹۳ قمری در مدرسه مستنصریه کتابت شده و مشتمل بر چهار رساله به زبان عربی با عناوین «الرسالة الشرفیة فی النسب التألیفیة»، «تحصیل اقلّ عدد ینقسم بالانقسامات المفروضة للوتر»، «الادوار فی معرفة النغم و الاوتار» و «شرح آداب البحث» است.

رساله نخست و سوم از آثار صفی‌الدین عبدالمؤمن بن ابی‌المفاخر یوسف بن فاخر اُرمَوی، نظریه‌پرداز برجسته موسیقی در سده هفتم هجری به‌شمار می‌رود. رساله دوم در حوزه هندسه و تقسیم وتر مفروض تنظیم شده و رساله چهارم شرحی م‍زج‍ی‌ و مختصر بر رساله «آداب‌البحث» عضدالدین ایجی در حوزه منطق است.

امتیاز ممتاز این نسخه در کتابت دو رساله «الرسالة الشرفیة» و «الادوار» به خط عزالدین عبدالعزیز بن ابی‌الغنائم کاشی جلوه می‌کند. نام و نسبت کاشی در این نسخه به قلم خود او ثبت شده و این امر ارزش نسخه‌شناختی اثر را افزایش داده است. شواهد تاریخی حاکی است کاشی تا نیمه نخست سده هشتم هجری در قید حیات بوده و پیش از سال ۷۵۶ قمری درگذشته است.

در برگ ظهریه نسخه، یادداشت‌های مالکیت و خرید دیده می‌شود و در برگ ۱۴۱پ، کاتب در یادداشتی خطاب به فرزند خود از الحاق برگ‌های مفقود آغاز و انجام نسخه خبر می‌دهد. وی همچنین خود را از سوی مادر از بستگان کاشی معرفی کرده و نسب خویش را تا ابوذر غفاری می‌رساند.

نسخه یادشده به خط نسخ تحریری و بر کاغذ نخودی آهارمهره کتابت شده و عناوین و جدول‌های مرتبط با متن به سرخی تحریر شده است. جلد فعلی آن مقوایی با روکش تیماج قهوه‌ای و جدول‌های زرین است که به‌صورت الحاقی افزوده شده است.

این مجموعه رسائل با دربرداشتن متونی در حوزه موسیقی نظری، هندسه و منطق، نمونه‌ای شاخص از پیوند علوم ریاضی و هنر در سنت علمی ایرانی ـ اسلامی به‌شمار می‌رود و در مخازن سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نگهداری می‌شود. همچنین فایل فشرده مجموعه تصاویر این نسخه به‌منظور بهره‌برداری پژوهشگران و علاقه‌مندان در پیوست این خبر قرار گرفته است.