در نشست تخصصي "پژوهش هاي ايراني در سنت پترزبورگ" كه امروز سه شنبه 22 مردادماه در ساختمان آرشيو ملي سازمان اسناد و كتابخانه ملي برگزار شد، دكتر "گودرز رشتياني" نسخه پژوه و دكتري تاريخ ايران دوره اسلامي از وجود بيش از 4 هزار نسخه خطي فارسي در روسيه خبر داد.
به گزارش روابط عمومي سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، در اين نشست كه جمعي از تاريخ پژوهان، نسخه پژوهان و ايران شناسان حضور داشتند، وي گفت: سن پترزبورگ داراي 4 مركز آرشيوي بزرگ شامل انستيتوي نسخ خطي آكادمي علوم پترزبورگ، كتابخانه ملي روسيه ، دانشگاه دولتي پترزبورگ و آرشيو تاريخي روسيه است كه كتابخانه ملي روسيه سهل الوصول ترين كتابخانه در دسترسي به اسناد و منابع است.
رشتياني كه 15 ماه در سن پترزبورگ روسيه به تحقيقات تاريخي در خصوص روابط ايران و روسيه از دوره صفويه پرداخته است، با اشاره به وجود 15 آرشيو فدرال و 45 آرشيو غيرفدرال وابسته به سازمان ها و وزارتخانه ها در روسيه گفت: آرشيو دولتي تاريخ اجتماعي-سياسي روسيه بزرگترين مركز آرشيو روسيه و شايد دنياست و در اين مركز بيش از 2 ميليون پرونده و 40 ميليون برگ سند نگهداري مي شود.
وي افزود: كليه اسناد كشور روسيه تا سال 1917 در اين مركز نگهداري مي شود و در اين مركز بخشي تحت عنوان روابط ايران و روسيه به شماره 77 قرار دارد كه اين بخش به سه بخش تقسيم مي شود و بر اساس دوره هاي زماني تقسيم بندي شده است. در اين آرشيو 1500 پرونده در بيش از 40 هزار برگ با موضوع ايران وجود دارد كه بخشي از آن ها اصل فرامين پادشاهان قاجار است.
رشتياني اظهار كرد: در بخش آرشيوهاي غيرفدرال آرشيو سياست خارجي امپراتوري روسيه وابسته به وزارت امور خارجه روسيه نيز اسناد فراواني در خصوص ايران وجود دارد كه مربوط به دوره شوروي تا سال 2005 است.
وي با بيان اين كه روسيه از نظر داشتن آرشيو و حجم اسناد شاخص است، ادامه داد: با توجه به اينكه روسيه تحولات و جنگ هاي فراواني را تجربه كرده، هيچ سند مهمي در تاريخ روسيه نيست كه از بين رفته باشد.
رشتياني به معرفي انستيتو نسخ خطي آكادمي علوم پترزبورگ نيز پرداخت و افزود: در اين مركز بيش از 10 هزار نسخه خطي به زبان عربي و 4 هزار و 200 نسخه خطي به زبان فارسي وجود دارد كه در فهرست تفصيلي ده جلدي كه توسط روس ها منتشر شده ، 1100 نسخه از نسخ فارسي معرفي شده اند.
وي ادامه داد: مخزني ويژه اسناد فارسي نيز در اين مركز وجود دارد كه بيش از دو هزار برگ سند در آن نگهداري مي شود و كليه آن ها فهرست نويسي شده است.
اين نسخه شناس و دكتراي تاريخ ايران دوره اسلامي با اشاره به آرشيو شرق شناسان در انستيتو نسخ خطي آكادمي علوم پترزبورگ ادامه داد: همه چهره هاي شاخص در حوزه هاي مختلف بعد از مرگشان موظف هستند سندهايشان را تحويل اين آرشيو دهند و همه شرق شناسان از قرن نوزدهم آرشيو اسنادشان را به اين مركز تحويل داده اند.
وي افزود: در اين مركز آرشيو يك هزار و 18 ايران شناس نگهداري مي شود، اما متاسفانه بسيار كم به آن ها پرداخته شده و فهرست درستي از آن ها در دست نيست. يكي از مهمترين ايران شناسان روس كه اسناد آن در اين مركز آرشيوي نگهداري مي شود ولاديمير مينورسكي است كه او كه اولين بار در سال 1902 به ايران سفر كرد اقدامات و پژوهش هاي مهمي در خصوص ايران انجام داده است.
رشتياني با اشاره به بخشي از اقدامات و پژوهش هاي وي در ايران گفت: وي كه نماينده روسيه در تعيين مرز ايران با كشور هاي تركيه و عراق بود، به مدت دو سال از فاو تا آرارات را پياده طي نموده و مرز ايران را مشخص كرده است كه اين مرز جز تغييرات كوچكي تا اكنون نيز مورد تاييد است.
وي ادامه داد: بيش از چهارصد هزار برگ سند از ويلاديمير مينورسكي در انستيتوي نسخ خطي نگهداري مي شود كه بخش ايران آن داراي بيش از 4500 پرونده است كه بخش اعظمي از اسناد را دربرمي گيرد.
اين دكتري تاريخ ايران دوره اسلامي با معرفي مينورسكي به عنوان يك ايران شناس روسي افزود: وي 110 مدخل براي دايره المعرف اسلام نوشته و بيش از 1500 عكس از مناطق مختلف ايران تهيه و آن ها را فهرست نويسي كرده است. فهرست مجموعه اهدايي مينورسكي در ششصد برگ به زودي توسط انتشارات كتابخانه، مركز اسناد و موزه مجلس شوراي اسلامي چاپ و عرضه مي شود.
گفتني است پژوهشكده اسناد سازمان اسناد و كتابخانه ملي ايران نشست هايي را به طور مرتب به منظور معرفي اسناد و مراكز اسنادي و تاريخ پژوهي را برگزار مي كند.