در گفتوگو با روزنامه «اعتماد»
هویت ایرانی و تابآوری فرهنگی در روزهای حساس جنگ
غلامرضا امیرخانی: هنگامی که جامعهای قهرمانانه در برابر یک تجاوز ناجوانمردانه ایستادگی میکند، در واقع از منظر فرهنگی توانسته است تابآوری خود را به نمایش بگذارد.
به گزارش روابطعمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، همزمان با تحولات ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران، موضوع «تابآوری فرهنگی» به یکی از محورهای مهم تحلیلهای اجتماعی و فرهنگی بدل شده است. در این چارچوب، غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، در گفتوگویی با روزنامه «اعتماد» به بررسی ابعاد تاریخی، هویتی و فرهنگی این مفهوم پرداخته است.
وی با اشاره به نسبت میان آرمانهای یک جامعه و توان ایستادگی آن اظهار داشت: « اگر جامعهای به هدف و غایتی باور و ایمان کامل داشته باشد، حتی جان خود را نیز فدا میکند، اما تسلیم نمیشود. اینجاست که میتوان از مفهوم تابآوری فرهنگی در جامعه سخن گفت. هنگامی که جامعهای قهرمانانه در برابر یک تجاوز ناجوانمردانه ایستادگی میکند، در واقع از منظر فرهنگی توانسته است تابآوری خود را به نمایش بگذارد.»
امیرخانی با تأکید بر ماهیت فرهنگی مقاومت افزود: «در جنگ ها ممکن است که اقتصاد و معیشت در یک جامعه آسیب ببیند اتفاقی که مثلا در غزه رخ داد اما فرهنگ چیزی نیست که در شرایط جنگ و سختی دگرگون شود. این موضوع به مساله تعلق بازمیگردد؛ به هر میزان که تعلق افراد به کشور و فرهنگ افزایش یابد، تابآوری نیز تقویت میشود و بالعکس، هر چه این احساس تعلق کاهش پیدا کند، میزان تابآوری نیز کاهش خواهد یافت.»
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با نگاهی انتقادی تصریح کرد که تابآوری فرهنگی امری ثابت و تضمینشده نیست و در دورههایی ممکن است با چالش و تضعیف مواجه شود. وی در تبیین چگونگی شکلگیری هویتهای فرهنگی بیان کرد: « هویتها، بهویژه هویت ایرانی، یکشبه یا در کوتاهمدت شکل نگرفتهاند، بلکه این امر ریشهای عمیق در تاریخ دارد و با پایداری و مقاومت پیوندی ناگسستنی یافته است.»
او در ادامه، نقش اهالی فرهنگ را در تحکیم این هویت اساسی دانست و گفت: « همانگونه که تاثیر فرهنگ امری دیرپاست، نقش و اثرگذاری اهالی فرهنگ نیز از همین جنس است برای مثال به نقش شاهنامه می توان اشاره کرد که با گذشت هزار سال اما همچنان تاثیر خود را بر تاریخ و فرهنگ ایران به جا گذاشته است.»
امیرخانی همچنین با تأکید بر اهمیت تاریخ در هویتبخشی ملی اظهار داشت: « کشوری که تاریخ و فرهنگ نداشته باشد، میتوان گفت در خلأ قرار دارد؛ اصطلاحا در زمین و آسمان معلق است. تاریخ صرفا برای کتابهای درسی و امتحان دادن یا دانستن تاریخ سلسلهها نیست. تاریخ، افزون بر جنبه آموزندگی و عبرتآموزی، کارکردی مهم در هویتبخشی نیز دارد.» وی افزود: « تاریخ در ایران چیزی فراتر از یک هویت برساخته است. کافی است نگاهی کوتاه به چهار سوی این سرزمین داشته باشیم؛ در هر سو آثاری تاریخی با قدمتی چندین هزار ساله مشاهده میشود.»
وی در پایان با اشاره به جایگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در صیانت از حافظه ملی تصریح کرد: «در میان نسخههای خطی و همچنین در میان صدها میلیون سندی که در این مجموعه حفظ و نگهداری میشود، اسنادی وجود دارد که از افتخارات ملی به شمار میآیند. این اسناد، برگهایی از تاریخ مقاومت مردمی هستند که در بحرانهای مختلف انسجام ملی خود را حفظ کرده و در برابر سلطه ایستادگی کردهاند. وظیفه اصلی ما در سازمان اسناد و کتابخانه ملی، حفظ و صیانت از این اسناد و منابع است»
علاقهمندان برای مطالعه متن کامل این گفتوگو میتوانند به پایگاه اطلاعرسانی روزنامه «اعتماد» مراجعه کنند یا متن کامل مصاحبه را در انتهای این خبر مطالعه نمایند.
