در دهه 40 بخشي از جامعه روحانييت به نوعي براي مقابله با اين نهضت و فراهم كردن منابع تخصصي در حوزه كشور داري ديني اقدام به ترجمه متون ديني كردند.
به گزارش روابط عمومي سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي؛ دكترسعيد طاووسي درنشست "جنبش ترجمه در آستانه انقلاب اسلامي: دهه‌هاي چهل و پنجاه شمسي" كه در انديشگاه فرهنگي كتابخانه ملي برگزار شد گفت: نهضت ترجمه اي كه در دهه 30 و 40 در حوزه ترجمه متون ديني در ايران رواج پيدا كرد به نوعي در واكنش به نهضت ترجمه متون چپ بود. در اين مقطع تاريخي بسامد ترجمه و انتشار متون چپ در ايران بسيار بالا است و بخشي از جامعه روحانييت به نوعي براي مقابله با اين نهضت و فراهم كردن منابع تخصصي در حوزه كشور داري ديني اقدام به ترجمه متون ديني كردند. بخش عمده اين آثار توسط پژوهشگران ديني مصري تاليف شده اند.
او افزود: اگر به آثاري كه در آن مقطع تاريخي ترجمه شده اند نگاه كنيد متوجه مي شويد كه در آن دوره هيچ انسجامي ميان جامعه روحانيت نبوده است و براي ترجمه آثاري وجود نداشته و گاه پيش آمده كه به طور همزمان يك اثر با چند ترجمه روانه بازار كتاب شده است.
به گفته طاوسي نهضت ترجمه متون ديني در دهه 40 در واقع زمينه اي را فراهم كرد كه خوراك فكري براي جامعه روحانيت فراهم شود. تا پيش از آن جامعه روحانيت در مجالس خود بيشتر پيرامون كليات دين سخن مي گفتند و كمتر پيش مي آمد كه درباره موضوعاتي ديني كه جنبه كشورداري داشته باشد سخن بگويند. در واقع جنبش ترجمه متون ديني؛ شرايطي را به مرور فراهم كرد كه در كشور ايران حكومت ديني شيعي استقرار پيدا كند. حكومتي كه در رأس آن روحانيت جاي دارد.
او در ادامه با اشاره به خدمات آيت الله سيد علي خامنه اي و خانواده او براي ترجمه و تأليف كتاب هاي ارزشمند در حوزه دين گفت:آيت الله خامنه اي شخصيت چند وجه اي و قابل تأملي دارند. ايشان آثار بسيار ارزشمندي ترجمه و تاليف كرده اند كه برخي از اين آثار از دهه 40 تاكنون تجديد چاپ نشده اند. اميدوارم كه شرايطي فراهم شود تا قدر آثار ارزشمندي كه تاليف و ترجمه كرده اند دانسته شود.
طاووسي با اشاره به شيوه ترجمه آثارتوسط آيت آلله خامنه اي گفت: آيت الله خامنه اي برخلاف بسياري از مترجمان كه معتقدند يك اثر بايد عين به عين ترجمه شود، چنين ديدگاهي ندارند و شيوه ايشان در ترجمه به اين شكل است كه تنها بخش هايي از اثر را ضرورت دارد ترجمه مي كنند و بخشي هايي از كتاب را نيز تاليف مي كنند. در واقع شيوه كار ايشان ترجمه و تاليف به صورت همزمان است.
او ياد آور شد: سيدهادي خامنه اي نيز يكي از مترجمان ارزشمند نهضت ترجمه ديني در ايران است. تاكنون سه بار كتاب خاطرات او در قالب گفت وگو گردآوري شده است، اما هنوز منتشر نشده است.
طاووسي ادامه داد: ترجمه متون ديني پس از 15 خرداد 1342 در ايران رواج پيدا كرد و از جمله مترجمان برجسته اين آثار مي توان به سيد احمد طيبي شبستري، سيد هادي خسروي، اسدالله مبشري، سيد علي خامنه اي، محمد خامنه اي ، هادي خامنه اي، محمد علي خليلي و ... اشاره كرد.
او ادامه داد: برخي از آثاري كه در اين مقطع تاريخي ترجمه شده اند بسيار ضعيف و بي كيفيت هستند و اگربا دانش امروزي به اين آثار نگاه كنيم ترجمه برخي از اين آثار ارزشمند نبوده اند. البته بايد به اين نكته هم توجه داشت كه بسياري از كتاب هايي كه در اين مقطع تاريخي به فارسي ترجمه شده اند در آن ها غلبه فكر فلسفي با تفكرات سلفي و اخواني بوده است.
طاوسي ادامه داد: يكي از افرادي كه در ايران آثارش بارها ترجمه و منتشر شده است، سيد قطب است. سيد قطب يكي ازانديشمندان عرب است كه امروزه انديشه هاي او آبشخور گروه هاي اسلام گراي افراطي است. او در سال 1345 توسط جمال عبدالناصر اعدام مي شود و در آثار او تاكيدي آشكار بر سلفي گري و شيعه ستيزي است. البته او در آثارش كمتر ازحديث استفاده مي كند و در كتاب" في ظلال القرآن كريم" به وضوح شيعه ستيزي را مطرح مي كند.
او ادامه داد: به نظر سيدهادي خامنه اي در آن مقطع تاريخي درك درستي از سيد قطب نداشتيم و او را در ادامه فكري سيدجمال الدين اسدآبادي مي دانستيم.
در پايان اين نشست دكتر طاوسي به پرسش هاي حاضران پاسخ داد.