به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» با هدف معرفی آثار شاخص، ارزشمند و کمتر شناخته‌شده موجود در مخازن سازمان، در هر شماره یکی از منابع برجسته این گنجینه را به پژوهشگران و علاقه‌مندان معرفی می‌کند.

در پنجاه‌وهفتمین شماره این مجموعه، کتاب L’art de l'Iran نوشته آندره گدار، منتشرشده در سال ۱۹۶۲ میلادی از سوی انتشارات Arthaud پاریس معرفی شده است.

این کتاب حاصل سال‌ها مطالعه، پژوهش و حضور میدانی گدار در مناطق مختلف ایران است و تصویری نسبتاً جامع از تحولات هنر ایرانی در دوره‌های گوناگون تاریخی ارائه می‌کند. اثر یادشده شامل ۱۷۹ تصویر، ۲۳۰ شکل و ۶ نقشه است و نمایی از یکی از تمدن‌های بزرگ شرقی و آسیایی را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد.

کتاب «هنر ایران» در پنج بخش «ایران اولیه یا ایران پیش از تاریخ»، «ایران هخامنشی»، «ایران در دوره‌های سلوکی و اشکانی»، «ایران ساسانی» و «ایران اسلامی» تنظیم شده است. در ابتدای هر بخش، شرحی مختصر از تاریخ و تمدن ایران در آن دوره ارائه و نقشه مرتبط با آن ترسیم شده است.

گدار در این کتاب به هنرهایی چون پیکرتراشی، حجاری، کاشی‌کاری و بیش از همه، معماری پرداخته و به‌اختصار از هنرهای کوزه‌گری، بافندگی، قالی‌بافی و نقاشی نیز یاد کرده است. در بخش پایانی کتاب که به ایران اسلامی اختصاص دارد، بیشترین توجه نویسنده معطوف به معماری، به‌ویژه معماری مساجد و گونه‌های مختلف آن است.

ضمائم این اثر نیز جدول‌های تاریخی سلسله‌های حکومتی ایران از هزاره پنجم پیش از میلاد تا دوره پهلوی اول، یادداشت‌های مربوط به هر بخش و فهرست کتاب‌ها، مطالب، شکل‌ها و تصاویر را دربر می‌گیرد.

آندره گدار در ۲۱ ژانویه ۱۸۸۱ در شومون فرانسه و در خانواده‌ای روشنفکر و مرفه متولد شد. آشنایی او با کتاب، هنر و فرهنگ از دوران کودکی، زمینه علاقه‌مندی‌اش به تاریخ و هنر را فراهم کرد. وی پس از ورود به مدرسه عالی هنرهای زیبای پاریس، در رشته معماری به تحصیل پرداخت و در همین دوره به معماری اسلامی و هنر سرزمین‌های شرقی علاقه‌مند شد.

علاقه گدار به شرق، پس از پایان تحصیلات، او را به سفرهای علمی در مصر، سوریه، عراق و سرانجام ایران کشاند. او در سال‌های آغازین دوره پهلوی اول وارد ایران شد و به استخدام دولت ایران درآمد. مدیریت اداره عتیقیات، انجام فعالیت‌های پژوهشی، شناسایی و ثبت آثار فرهنگی ایران با همکاری ماکسیم سیرو و انتشار نشریه باستان‌شناسی از جمله مسئولیت‌ها و فعالیت‌های او در ایران بود.

گدار نزدیک به ربع قرن در ایران حضور داشت و با بنیان‌گذاری پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران، جایگاهی برجسته در تحولات معماری و آموزش هنر در دوره پهلوی اول یافت. پردیس دانشگاه تهران، موزه و کتابخانه ملی ایران، آرامگاه حافظ در شیراز، موزه آذربایجان در تبریز و مدرسه ایرانشهر در یزد از مهم‌ترین آثاری است که اجرای آن‌ها به گدار نسبت داده می‌شود.

وی به‌دلیل آشنایی عمیق با تاریخ معماری ایران، در طراحی آثار خود معماری مدرن را با عناصر معماری سنتی ایرانی مانند مقرنس و کاشی‌کاری تلفیق می‌کرد. استفاده از مصالحی چون آجر، کاشی و سنگ، توجه به هویت ایرانی، بازخوانی عناصر معماری هخامنشی و ساسانی، پرهیز از تزئینات اضافی و تأکید بر سازمان‌دهی کاربردی و عملکردگرایانه فضاها از ویژگی‌های شاخص آثار او به شمار می‌رود.

از آندره گدار کتاب‌ها و مقالات متعددی بر جای مانده است؛ آثاری که ارزش آن‌ها تنها به محتوای پژوهشی محدود نمی‌شود، بلکه شیوه گردآوری اطلاعات و مطالعات میدانی نویسنده نیز بر اهمیت آن‌ها افزوده است. نوشته‌های او حاصل سال‌ها تلاش برای شناسایی آثار و بناهای تاریخی ایران، از آذربایجان و مناطق کوهستانی آن تا نواحی مرکزی و خراسان است.

تلاش و علاقه گدار به فرهنگ و تمدن ایران، در شناسایی و معرفی بسیاری از آثار و بناهای تاریخی کشور نقشی مؤثر داشت و موجب شد اطلاعات مربوط به شماری از این آثار، پیش از تخریب یا فراموشی، ثبت و مستند شود. آندره گدار سرانجام در ۳۱ ژوئیه ۱۹۶۵ درگذشت.

کتاب «هنر ایران» در سال ۱۳۵۸ با ترجمه بهروز حبیبی از سوی انتشارات دانشگاه ملی ایران منتشر شد.

نسخه فرانسوی کتاب با شماره کتاب‌شناسی ۱۱۹۰۲-۷۵م و ترجمه فارسی آن با شماره کتاب‌شناسی ۵۷۲۱-۷۵م در مخازن سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نگهداری می‌شود. بخش‌هایی از کتاب «هنر ایران» در قالب فایل PDF، برای مطالعه پژوهشگران و علاقه‌مندان در پیوست این خبر بارگذاری شده است.