به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، دوفصلنامه «آرشیو ملی» به صاحب‌امتیازی پژوهشکده اسناد سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و با مدیرمسئولی غلامرضا امیرخانی و سردبیری سید محمود سادات بیدگلی، به انتشار پژوهش‌های علمی در حوزه دانش آرشیو، حفظ و نگهداری اسناد، دسترسی به منابع آرشیوی و مطالعات تاریخی مبتنی بر اسناد می‌پردازد.

در شماره ۲۹ این نشریه که مربوط به فصل‌های بهار و تابستان ۱۴۰۵ است، مقاله «آرشیوها و هوش مصنوعی: مروری بر مباحث جاری و چشم‌اندازهای آینده» نوشته محمدمهدی طبیبیان و امیررضا اصنافی، به بررسی تحولات جدید در پیوند میان هوش مصنوعی و فعالیت‌های آرشیوی پرداخته و کاربردهای این فناوری در خودکارسازی فرایندهای نگهداری اسناد، سازمان‌دهی اطلاعات، ایجاد دسترسی و شکل‌گیری آرشیوهای دیجیتال نوین را بررسی می‌کند.

فرهاد نام برادرشاد در مقاله «چالش‌های فهرست‌نویسی و توصیف مواد آرشیوی در آرشیو ملی ایران»، مهم‌ترین مسائل موجود در مسیر تنظیم، توصیف و دسترسی به مواد آرشیوی را بررسی کرده و راهکارهایی همچون بهره‌گیری از استانداردهای آرشیوی، دریافت بازخورد پژوهشگران و استفاده از تجربه‌های فناورانه مراکز آرشیوی جهان را پیشنهاد می‌دهد.

مقاله «خطّ سیاق بر سکه‌های مسی و انگ‌های قاجاری» نوشته سید امید محمدی و سعید سلیمانی، با بهره‌گیری از خط سیاق به خوانش نشانه‌ها و اعداد درج‌شده بر برخی سکه‌های مسی دوره قاجار پرداخته و اطلاعات تازه‌ای درباره ارزش اسمی این مسکوکات و نظام پولی آن دوره ارائه می‌کند.

راحیل عسگری و حسن حضرتی در مقاله «توصیف فربه و تحلیل سلف پرتره‌های ناصرالدین‌شاه قاجار و تطبیق آن‌ها با مفهوم سلفی»، ضمن بررسی تصاویر خودنگاره ناصرالدین‌شاه قاجار، به تحلیل جایگاه این تصاویر و نسبت آن‌ها با مفهوم امروزی سلفی در عکاسی می‌پردازند.

در مقاله «صورت بازدید و برآورد مخارج بستن بند ساوه؛ بازخوانی و بررسی سندی از استاد حسن معمار قمی» فریده کلهر، سندی از سال ۱۲۷۵ قمری درباره برآورد هزینه‌های ساخت و تعمیر بند ساوه را معرفی و تحلیل کرده و از طریق آن به شیوه‌های مدیریت هزینه‌های ساخت‌وساز در دوره قاجار می‌پردازد.

سیداحمد باقرزاده ارجمندی در مقاله «واکاوی قیام ۱۲۴۳ قمری تهران بر پایه دست‌نوشتۀ منتشرنشده از ابراهیم صفایی: تصحیح متن و تحلیل تاریخی»، با بررسی یک دست‌نوشته منتشرنشده، روایتی تازه از این رویداد تاریخی و زمینه‌های اجتماعی و سیاسی آن ارائه می‌کند.

مقاله «زنان کلیمی نو‌مسلمان و چالش ارثیه و جهیزیه در دوره قاجار» نوشته عبدالمهدی رجائی، با تکیه بر اسناد تاریخی، به بررسی پیامدهای تغییر دین در حوزه مسائل خانوادگی و اجتماعی، به‌ویژه موضوع ارث و جهیزیه زنان نو‌مسلمان می‌پردازد.

همچنین سیروان خسروزاده در مقاله «کنکاشی در فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی شیخ اسدالله ریاضی در سال‌های ۱۳۳۱ تا ۱۳۴۵ ش.» با بررسی اسناد و منابع تاریخی، فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی این روحانی و مناسبات او با نهادهای حکومتی در دوره پهلوی را تحلیل کرده است.

دوفصلنامه «آرشیو ملی» با هدف دانش‌افزایی و ارتقای دانش آرشیو در ایران، ترویج استفاده از اسناد و مدارک تاریخی در پژوهش‌ها و توسعه مطالعات سندشناسی منتشر می‌شود. این نشریه علاوه بر حوزه‌های سنتی آرشیو مانند شناسایی و فراهم‌آوری منابع، تنظیم و پردازش، مرمت و حفاظت و ایجاد دسترسی، موضوعات نوینی همچون مدیریت اسناد الکترونیکی و کاربرد هوش مصنوعی در آرشیو را نیز دنبال می‌کند.

علاقه‌مندان می‌توانند برای مطالعه مطالب این شماره و آشنایی بیشتر با فصلنامه به پایگاه اینترنتی آن به نشانی naq.nlai.ir مراجعه کنند.