نشست بررسي و نقد"دانشنامه مطبوعات ايران" با حضور اصحاب انديشه و مطبوعات در انديشگاه كتابخانه ملي برگزار شد.
به گزارش روابط عمومي سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران؛ در ابتداي اين نشست دكتر سيد صادق سجادي معاون پژوهشي دايره المعارف اسلامي گفت: انتشار دانشنامه هاي تخصصي از ارزش و اعتبار خاصي برخوردار است و با توجه به نقش و كاركرد مطبوعات در ايران، جاي خالي دانشنامه مطبوعات در ايران احساس مي شد. از اين رو انتشار جلد نخست اين دانشنامه را به فال نيك مي گيريم و اميدواريم كه روند تاليف و تدوين ساير مجلدهاي اين دانشنامه سرعت گيرد.
او با اشاره به پيشينه دانشنامه نويسي در ايران گفت: دانشنامه نويسي در ايران به تقليد از اروپايي ها از سه قرن پيش تاكنون آغاز شده است و يكي از مهمترين ويژگي هاي دانشنامه ها كمك به ارتقاء سطح دانايي عمومي است. دانشنامه هاي عمومي و تخصصي محل مراجعه پژوهشگران است و زمينه تحقيقات آتي آن ها را فراهم مي كند از اين نظر از جايگاه ويژه اي برخوردار است.
اين پژوهشگر گفت: يكي از ويژگي هاي بارز دانشنامه ها پرداختن به موضوعي واحد است و از اين نظر دانشنامه مطبوعات ايران نيز براي پژوهش در حوزه مطبوعات ايران از اهميت ويژه اي برخوردار است و جاي خالي اين دانشنامه در اين حوزه به شدت احساس مي شد. هر چند اين دليل نمي شود به كاستي هاي و نقايصي كه در اين دانشنامه مشاهده مي شود نپردازيم.
به گفته سجادي؛ دانشنامه مطبوعات به نوعي دايره المعارف مطبوعات است و در اين دانشنامه مدخل هايي درباره مطبوعات ايران وجود دارد. مدخل هايي چون نام نشريات كه در هر مدخل تاريخ و مدت انتشار ويژگي نشريه علل اهميت آن و برخي از عناوين مقالات مهم اين نشريه و علل توقيف و يا عدم انتشار اين نشريات ذكر شده است.

او در بخش پاياني سخنانش با ذكر برخي از نقايص دانشنامه مطبوعات پرداخت و گفت: مدخل هاي اين دانشنامه متناسب با هم نيستند و مقالاتي كه در اين دانشنامه منتشر شده اند گاه نتوانستند دلايل اهميت يك نشريه را بيان كنند. مثلا مدخل نشريه اي كه سال ها انتشار داشته و بزرگان فرهنگ ايران در آن قلم مي زدند در سه ستون خلاصه شده است و مدخل نشريه اي كه چهار شماره دوام نياورده 13 ستون شده است.

در ادامه محمد جعفر محمد زاده سرپرست دانشنامه مطبوعات ايران گفت: دانشنامه نويسي به عنوان يك رسانه فرهنگي معتبر در جهان در حال اوج گيري است و يكي از معيارهاي مهم پيشرفت يك ملت به شمار مي رود و در كشور ما نيز در پنج دهه اخير دانشنامه نويسي با اقبال روبرو شده است. من با توجه به اقتضاي شغلي ام درعرصه مطبوعات و خلاء اي كه در اين حوزه احساس مي كردم تصميم گرفتم كه دانشنامه مطبوعات ايران را به همراه تيمي تاليف و منتشر كنيم.

او افزود: در ابتداي امر جلسات متعددي با بزرگان مطبوعات ايران دكتر معتمد نژاد، دكتر مسعودي، دكتر فرقاني، دكتر محسنيان راد و فريد قاسمي برگزار كرديم تا به جمع بندي درستي در اين حوزه برسيم. معيار دانشنامه مطبوعات را برپايه دانشنامه جهان اسلام گذاشتيم و براساس پيش بيني و برنامه ريزي كه كرده ايم اين دانشنامه در چهار فاز نهايي خواهد شد و براساس پيش بيني كه كرده ايم فاز نخست به 10 مجلد ختم مي شود كه اميدواريم جلد دوم اين دانشنامه تا تابستان سال آينده منتشر شود.

محمد زاده گفت: اين دانشنامه؛ تاريخ مطبوعات ايران را از سال 1253 قمري كه اولين نشريه در ايران منتشر شد دربر مي گيرد و تا به امروز مي رسد در فاز دوم درباره اصطلاحات رايج در مطبوعات، فاز سوم نشريات فارسي زبان و فاز چهارم به اشخاصي كه در اين نشريات مي نوشتند مي پردازيم و در حال حاضر 100 نفر به عنوان همكار با اين دانشنامه همكاري دارند.

درادامه جلسه مسعودي گفت: متاسفانه در ايران مطبوعات به جايگاه واقعي خود دست پيدا نكرده اند و بايد به يك نكته توجه كنيم كه هر نشريه يك دنياست كه مي تواند بر روي مناسبات اجتماعي ما تاثير بگذارد و تاثير بپذيرد.
او افزود: با اين كه پيش از اين كتاب هاي متعددي درباره مطبوعات ايران نوشته شده است اما خلاء در اين بخش بسيار احساس مي شود و همين موضوع موجب مي شود كه نقشه دقيقي براي مطبوعات ايران نداشته باشيم تا بتوانيم مشكلات اين حوزه را شناسايي و برطرف كنيم.
مسعودي با اشاره به نقش كتابخانه ملي براي در اختيار گذاشتن منابع براي تاليف دانشنامه مطبوعات ايران گفت: اميدوارم كه نهادهاي مرتبط با فعاليت ما از جمله كتابخانه ملي همچنان به ما كمك كنند تا بتوانيم اين دانشنامه را به سرانجام برسانيم.
او در ادامه سخنانش گفت: دانشنامه نويسي كار بزرگ و وقت گيري است و در حال حاضر نزديك به 100 پژوهشگر با مجموعه ما همكاري مي كنند كه برخي از مدخل ها توسط چند پژوهشگر نوشته شده است.
در ادامه دكتر مسعود كوثري گفت: دانشنامه نويسي كار پرزحمتي است و جاي خالي دانشنامه مطبوعات در ايران احساس مي شد. متاسفانه با وجود اهميت حوزه مطبوعات در اين حوزه با كمبود منابع روبرو هستيم و نگارش اين دانشنامه كمك مي كند كه پژوهش هاي متعدد و متنوعي در حوزه مطبوعات ايران شكل گيرد.

او گفت: در اين دانشنامه ضرورت نگارش برخي مدخل ها احساس نمي شود. مثلا در اين دانشنامه مدخل هايي درباره نشريات آشپزي نيز ديده مي شود كه اين مدخل ها با ساير مدخل هاي اين دانشنامه همسنگ نيست. همچنين در اين دانشنامه اغلاط چاپي متعددي ديده مي شود كه اميدوارم اين اغلاط در چاپ هاي بعدي برطرف شود.همچنين عكس هايي كه در اين دانشنامه منتشر شده اند از كيفيت خوبي برخوردار نيستند.
اين پژوهشگر همچنين با اشاره ضرورت پيوند مدخل هاي مرتبط گفت: در اين دانشنامه چنين اتفاقي نيافتاده است و اين از ضعف هاي اين دانشنامه به شمار مي رود. همچنين در اين دانشنامه درباره نشريات دوره قاجاري اطلاعات بيشتري از منابعي كه پيش از اين در اين حوزه داشتيم ارائه نشده است.
در ادامه مهدي جعفري خانقاه گفت: استفاده بلند مدت از يك اثر مرجع ارزش هاي آن را به ما نشان مي دهد و اميدوارم دانشنامه مطبوعات ايران چنين سرانجامي پيدا كند.
او با اشاره شيوه نگارش اين دانشنامه گفت: به نظر من بهتر بود به جاي تخصيص نگارش اين دانشنامه در چهار فاز اين دانشنامه الفبايي نوشته مي شود و مثلا در مجلد يك كه اختصاص به نشرياتي دارد كه با حرف الفبايي الف شروع مي شود تمام اشخاص و اصطلاحات تخصصي و نشرياتي كه خارج از مرزهاي ايران با حرف الف شروع مي شدند نيز آورده مي شد.

او در بخش ديگر سخنانش گفت: در ايران 17 هزار عنوان نشريه منتشر مي شود و در مجلد نخست تنها 220 مدخل آورده شده است كه اين مدخل نشان مي دهد كه مولفان به بسياري از نشريات بي توجه اي كرده اند و در اين دانشنامه نپرداخته اند و به عنوان مثال در مجلد نخست جاي خالي نشريات 19 شهر استان احساس مي شود.
اضافه مي شود دكتر محمدجعفر محمدزاده و دكتر اميدعلي مسعودي مؤلفان اين دانشنامه هستند.