نشست تخصصی كودتاي 28 مرداد و حافظه تاريخي ايرانيان در اندیشگاه فرهنگي سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران برگزار شد. در این جلسه داریوش رحمانیان و الهام ملک زاده به آسیب شناسی تارخ نگاری ایران پرداخته اند.
به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، داریوش رحمانیان با اشاره به نگاه اسطوره پرورانه ایرانان در عرصه تاریخ گفت: متاسفانه ما شاهد آن هستیم که همه شخصیت های تاریخی ما یا فرشته می شوند یا دیو و به همین دلیل است که عملکرد افراد را در وقایع با این خط کش می سنجیم. به صورتی که اشتباهات فرشته ذهنی خود را نیز حسن و افعال درست دیو داستان تاریخی را شر می پنداریم.
این عضو هیئت علمی دانشکده تاریخ دانشگاه تهران افزود: از این گذشته نگاه به تاریخ نگار نیز نگاه درستی در کشور ما نیست. ما تصورمان از تاریخ نگار آن است که دروغ سنج تاریخ باشد. یعنی تنها کاری که باید انجام بدهد آن است که منابع اولیه را تهیه کرده و به سایر علوم بسپارد اما این را از یاد برده ایم که حتی دروغ های تاریخی نیز با حیات جامعه درآمیخته اند. به طور مثال استاد جعفر شهیدی اثبات کرد که بی بی شهربانويي که ما مدعی هستیم همسر امام سجاد (ع) بوده و اصالتا ایرانی است، وجود ندارد و این نسب واقعی نیست. اما هنوز هم می بینیم مردم به سر مقبره ایشان در شهر ری می روند و دخیلات و نذورات مختلف برای آن قرار می دهند. زیرا که مردم با این تصور قرن ها زندگی کردند و همین تصور تاثیرات بسیاری داشته که نمی توان از آن چشم پوشاند.
وی در ادامه با اشاره به واقعه 28 مرداد 1332 ادامه داد: برخی تلاش می کنند ثابت کنند که در این روز کودتایی رخ نداده و ملت خیزشی علیه استبداد انجام داده اند. به صورتی که کتاب های زیادی را نیز در این حوزه نگاشته اند و شاه تا سال 57 هر سال این روز را جشن می گرفت و ادارات تعطیل می شدند و به شادباش می پرداختند. با اینکه من معتقد هستم این واقعه کودتا بوده اما به فرض اینکه حتی کودتا نبوده باشد می بینیم این تصور با ملت ما زندگی کرده است و شاه نتوانسته آن را تغییر دهد. و به جرات می توان گفت از 28 مرداد 32 تا 22 بهمن 57 شاه فقط مشغول کنترل بود نه حکومت. زیرا نتوانسته بود بحران مشروعیت خود را بر طرف سازد و به نظر من 28 مرداد روزی است که حکومت شاه ساقط شد.
پس از رحمانیان، ملک زاده به بیان نظرات خود در حوزه تحزب و زنان پرداخت. وی با اشاره به ادوار مختلف احزاب زنان در کشور گفت: پس از واقعه انقلاب مشروطه می بینیم زنان نیز به عرصه سیاسی به صورت جدی و تشکیلاتی وارد می شوند. به صورتی که احزاب مختلفی مانند کانون زنان ایران و انجمن خواتین را بر پا می سازند. اما این احزاب نیز به سه گرایش اصلی کشور متصل بوده اند.
وی در پايان افزود: بخش اعظم تشکلات زنان مربوط به امور خیریه بوده که از بحث امروز ما جداست. اما تشکل های سیاسی زنان به سه جریان اصلی آن روزها متصل بود و این اتصال تا کودتای 28 مرداد ادامه دارد. البته از اواسط دوره رضا خان همان طور که احزاب مردان نیز فعالیت خاصی ندارد، احزاب زنان نیز دچار فطرت می شوند. این سه گرایش اصلی را می توان به مذهبیون، ملیون و حزب توده یا سوسیالیست ها تقسیم کرد که جایگاه شناسی هر کدام در واقعه 28 مرداد جای توجه ویژه دارد.