دكتر اسحق صلاحي رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملي كه در نشست تخصصي كودتاي 28 مرداد سخنراني مي كرد، گفت: هيچ حادثه تاريخي و بررسي عوامل تاريخي و برداشت هاي آن باب طبع همه نيست و طرح اين گونه مسائل تاريخي از وظايف سازمان اسناد و كتابخانه ملي است تا با واكاوي مناسب، نقاط كور را بشناساند و روشني بخش باشد و بتواند ابهام زدايي و نكات جديد را از آن براي پژوهشگران استخراج كند. همه اين ها مي تواند پاسخ يك سوال و يا شروع يك سوال جديد براي پژوهش هاي تاريخي باشد.
به گزارش روابط عمومي سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، وي در اين نشست كه امروز دوشنبه 28 مرداد ماه و همزمان با شصتمين سالروز كودتاي 28 مرداد 1332 برگزار شد، اظهار داشت: يك واقعه تاريخي، ناگهاني اتفاق نمي افتد، بلكه يك فرايند است كه در برهه اي منتج به يكسري نتايج خوب يا بد مي شود. وي با بيان اين كه كودتاي 28 مرداد داراي علل و عوامل دور و نزديك است، ادامه داد: بررسي اين عوامل در برخورد مناسب با واقعه و اشخاص مربوط به حادثه كمك زيادي مي كند.
رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملي با اشاره به اينكه صرف نقل حوادث تاريخي كمكي به حل مشكلات تاريخي و تبيين آن نمي كند، گفت: هيچ حادثه تاريخي و بررسي عوامل تاريخي و برداشت هاي آن باب طبع همه نيست و طرح اين گونه مسائل تاريخي از وظايف سازمان اسناد و كتابخانه ملي است تا با واكاوي مناسب، نقاط كور را بشناساند و روشني بخش باشد و بتواند ابهام زدايي و نكات جديد را از آن براي پژوهشگران استخراج كند. همه اين ها مي تواند پاسخ يك سوال و يا شروع يك سوال جديد براي پژوهش هاي تاريخي باشد.
دكتر صلاحي به مناقشه بر سر عنوان كودتا براي واقعه 28 مرداد نيز اشاره كرد و افزود: برخي از عنوان رستاخيز براي كودتاي 28 مرداد 32 استفاده مي كنند كه اين واژه ها ساخته و پرداخته حكومت پهلوي و دلدادگان آن ها است.
عذرخواهي مقامات رسمي آمريكا، نشان از دخالت آنان در وقوع كودتاي 28 مرداد است
رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملي ادامه داد: اظهارات رسمي مقامات دولتي در دخالت در كودتاي 28 مرداد نشان از هدايت و رهبري آناي در اين واقعه است، به طوري كه خانم مادلين آلبرايت در سال 2000 ميلادي، باراك اوباما در سال 2009 و خانم كلينتون در سال 2011 همگي از واژه كودتا و براندازي در واقعه 28 مرداد استفاده كردند و از نقش موثر ايالات متحده براي دخالت و راه اندازي كودتا سخن گفته و خانم كلينتون هم از ملت ايران پوزش خواسته است.
وي با بيان برخي اتفاقات دهه 20، آن ها را ناشي از عوامل تاثير گذار بيرون از ايران دانست و افزود: شكل گيري جبهه ملي در 1327 ، اتمام جنگ جهاني دوم و آغاز تشكيل جنبش هاي آزادي بخش، ترور رزم آرا توسط فدائيان از جمله اين اتفاقات بود.
عمليات جنگ رواني و صحنه گرداني بريتانيا در روي كار آمدن حكومت پهلوي مشهود است
رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملي ايجاد جنگ رواني و وجود امكانات رسانه اي و صحنه گرداني جنگ نرم بريتانيا توسط عوامل آن ها يعني اردشير رپورتر و پسرش شاپور رپورتر را در روي كار آمدن حكومت رضاخان و محمدرضاخان موثر دانست و ادامه داد: وحشت بيش از اندازه از شوروي و حزب توده و ايجاد تفرقه بين اعضاي نهضت ملي، روحانيون و مردم از جمله فعاليت هاي آنان بود كه چگونگي انجام عمليات رواني و اهداف پشت پرده آن ها مي تواند به عنوان يك موضوع تحقيقي استخراج شود و مورد پژوهش باشد.
وي با اشاره به ابزار دانستن دموكراسي براي غربي ها در جهت تامين منافع خود در كشورهاي ديگر، اظهار داشت: با ملي شدن صنعت نفت ايران در سال 29 يعني 3 سال قبل ازكودتا، صحنه نبرد آمريكا با ايران كه قبلاً پنهاني بود، علني شد و نخست وزير قانوني ايران را كه به پشتوانه مردم و مجلس روي كارآمده بود، بركنار كردند.
رهبران ديني همواره در اعلام خواست و اراده مردم پيش قدم بودند
د كتر صلاحي به چگونگي انتخاب مصدق و بركناري وي نيز اشاره كرد و ادامه داد: پس از ورود علما و اعلام جهاد آيت الله كاشاني به عنوان رهبر مذهبي ايران، مصدق دوباره توانست پس از 5 روز ازعزلش در 30 تير 1331، برسر كار آيد و قوام بر كنار شود.
وي در بررسي عوامل نزديك تاثيرگذار در كودتاي 28 مرداد، از عمليات رواني آمريكا و انگليس سخن گفت و افزود: آژاكس و چكمه نام عمليات رواني اين دو كشور بود و مقر فرماندهي مشترك آنان در قبرس قرار داشت و نماينده اي نيز براي فرماندهي عمليات در ايران انتخاب كردند كه در غروب 24 مرداد 32 با اعلام جمله "حالا دقيقاً نيمه شب است" عمليات رواني كودتا را آغاز كردند.
رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملي از سند دو نامه سفيد امضاي شاه براي عزل مصدق و نصب زاهدي و هم چنين خروج شاه از ايران در 25 مردادماه نيز ياد كرد و ادامه داد: آيت الله كاشاني در 27 مردادماه نسبت به وقوع كودتاي حتمي در ايران هشدار داده بود و از مصدق درخواست همكاري كرد كه مصدق در جواب وي خود را پشت گرم به پشتيباني ملت ايران دانست و با درخواست همكاري وي مخالف كرد.
وي افزود: كشور ايران يك كشور اسلامي است كه تمدن چند هزارساله، هويت و تاريخ دارد و همواره از فضاي ديني براي غناي تمدن خود استفاده كرده است. آنچه در اين گونه اتفاقات مي توانيم اتفاق نظر داشته باشيم، تلاش براي احقاق حق ملت ايران در بحث نهضت ملي نفت و منافع به خطر افتاده ملت است كه بايد ضمن رعايت وجدان و حقيقت تاريخي، فكر حفظ حق و حقوق ملت ايران باشيم.
گفتني است در ادامه اين مراسم دكتر محمود كاشاني استاد دانشگاه شهيد بهشتي و فرزند آيت الله كاشاني سخنراني كرد. هم چنين نمايشگاه اسناد كودتاي 28 مرداد نيز در محل نمايشگاه دائمي ساختمان آرشيو ملي ايران برپاست كه شركت كنندگانف پس از اتمام نشست از آن بازديد مي كنند. اين نمايشگاه تا 4 شهريور ماه پذيراي بازديد علاقه مندان است.