به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، رویداد «در قاب یک سند» با هدف معرفی و بازشناسی اسناد مهم و گاه مغفول‌مانده در گنجینه آرشیوی سازمان، طراحی شده است و در هر نوبت به یکی از اسناد تاریخی، فرهنگی، اداری یا اجتماعی موجود در آرشیو ملی می‌پردازد.

سی‌وپنجمین شماره این مجموعه به‌مناسبت روز وکیل در اسفند ماه 1404، به معرفی سندی با عنوان «برنامه دروس مدرسه عالی حقوق طهران(دارالعلم حقوق طهران) برای سال 1302- 1303 شمسی» اختصاص دارد. تاریخ تحریر سند 19 آذر 1302 شمسی است.

مدرسه حقوق در اواخر دوره قاجار و در تاریخ ۱۵ مهرماه ۱۲۹۸ شمسی به ریاست «آدولف پرنی» افتتاح شد. این مدرسه در چارچوب تشکیلات وزارت عدلیه تأسیس گردید و به‌عنوان یکی از ادارات تابع آن به فعالیت پرداخت.

در دوره پهلوی اول، در اسفندماه ۱۳۰۵، مدرسه حقوق از وزارت عدلیه منفک و به وزارت معارف منتقل شد. یک سال بعد، در سال ۱۳۰۶، مدرسه حقوق و مدرسه علوم سیاسی در یکدیگر ادغام شدند و مؤسسه‌ای با عنوان «مدرسه حقوق و علوم سیاسی» پدید آمد. این ادغام با هدف تربیت نیروهای متخصص در حوزه‌های حقوقی، اداری و سیاسی و ایجاد نهادی آموزشی منسجم صورت گرفت.

سند حاضر مشتمل بر برنامه درسی سال‌های اول، دوم و سوم مدرسه حقوق است که در آن اطلاعاتی چون ساعات تشکیل کلاس‌ها، روزهای تدریس، نام مدرسان ایرانی و خارجی و عناوین دروس ارائه شده است. این سند از حیث شناخت ساختار آموزشی مدرسه حقوق و نیز آگاهی از ترکیب استادان داخلی و خارجی و محتوای دروس حقوقی، از منابع ارزشمند به‌شمار می‌آید.

بر اساس مفاد این سند، در برنامه درسی سال اول، درس «حقوق مدنی عمومی» از جمله دروس اصلی محسوب می‌شد که تدریس آن بر عهده مسیو «دولاپوژ» بود. همچنین درس «علم ثروت» به‌وسیله مسیو «هس» ارائه می‌شد که نشان‌دهنده توجه برنامه آموزشی به مباحث اقتصادی در کنار آموزش‌های حقوقی است.

در برنامه درسی سال دوم، آموزش‌ها جنبه تخصصی‌تری می‌یافت. از جمله، درس «حقوق مالکیت ایران (ثبت اسناد)» با تدریس آقا سیدمحمد قمی ارائه می‌شد و درس «حقوق بین‌الملل عمومی» نیز به وسیله مسیو «فراثون» تدریس می‌گردید. طرح چنین دروسی نشان‌دهنده تلاش برای آشنایی دانشجویان با مباحث حقوق داخلی و حقوق بین‌الملل به‌طور هم‌زمان است.

در سال سوم، برنامه آموزشی بیش از پیش به سوی مباحث کاربردی و اداری سوق می‌یافت. در این سال، درس «اصول محاکمات حقوقی» با تدریس منصورالسلطنه و نیز درس «حقوق جزایی و اصول محاکمات جزایی» با تدریس مسیو «پرنی» در زمره دروس اصلی قرار داشت که بیانگر توجه مدرسه حقوق به تربیت نیروهای متخصص برای دستگاه قضایی و اداری کشور است.

از دیگر دروس مهم این دوره می‌توان به فقه و اصول اشاره کرد که در هر سه سال تحصیلی ارائه می‌شد. استمرار تدریس این درس‌ها نشان‌دهنده جایگاه مبانی فقهی در آموزش حقوق جدید و تلاش برای پیوند میان سنت حقوق اسلامی و نظام حقوقی نوین در برنامه آموزشی مدرسه حقوق است.

این سند با شماره ثبت 030508-297 در آرشیو ملی ایران نگهداری می‌شود و تصویر کامل آن در پیوست این خبر قابل مشاهده است.