به همت اندیشگاه فرهنگی
اکبر ثبوت: شناخت شخصیتهای اساطیری، راه فهم بهتر متون ادب فارسی است
نخستین نشست از سلسلهنشستهای متنخوانی «مروری بر متون برگزیده ادب فارسی» با حضور اکبر ثبوت، پژوهشگر تاریخ و فلسفه اسلامی، در اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد.
به گزارش روابطعمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، اکبر ثبوت در نخستین نشست از سلسلهنشستهای «مروری بر متون برگزیده ادب فارسی»، به طرح مقدمات و تبیین پیشزمینههای لازم برای خوانش و درک متون کلاسیک فارسی پرداخت و شناخت شخصیتها و روایتهای دینی و اساطیری را از ضرورتهای فهم آثار برجسته ادب فارسی دانست.
وی با اشاره به حضور گسترده شخصیتهای دینی و اساطیری در آثار برجسته ادب فارسی گفت: «هرگاه به سراغ متونی چون «بوستان»، «گلستان»، «شاهنامه» یا «دیوان حافظ» میرویم، با اشارههای فراوانی به شخصیتهای دینی و اساطیری روبهرو میشویم؛ ازاینرو، آشنایی هرچند اجمالی با این شخصیتها، خواندن و درک این آثار را آسانتر میکند.»
ثبوت افزود: «اگر پیشینه و جایگاه این شخصیتها را نشناسیم، فهم بسیاری از مفاهیم، حکایتها و اشارات موجود در متون کلاسیک فارسی دشوار خواهد بود؛ زیرا اندیشه حاکم بر آثار بسیاری از ادیبان بزرگ ایران، از جمله سعدی و حافظ، با تاریخ و جهان اساطیری پیوند دارد.»
وی در ادامه به تفاوت میان تاریخ رسمی ایران باستان و روایتهای اساطیری رایج در متون کهن پرداخت و گفت: «شناخت امروزی ما از تاریخ ایران باستان با سلسله ماد آغاز میشود و سپس هخامنشیان، حمله اسکندر و حکومت سلوکیان، اشکانیان و ساسانیان را در بر میگیرد؛ اما ایرانیان تا حدود ۲۰۰ سال پیش، چنین تصوری از تاریخ باستان خود نداشتند و با بسیاری از این سلسلهها آشنا نبودند.»
این پژوهشگر تاریخ و فلسفه اسلامی ادامه داد: «در روایت تاریخی رایج آن دوران، پادشاهی ایران با سلسله پیشدادیان آغاز میشد، پس از آن کیانیان بر سر کار میآمدند و سپس اسکندر با شکست کیانیان بر ایران مسلط میشد. پس از حکومت او و جانشینانش و دورهای از ملوکالطوایفی نیز ساسانیان به قدرت میرسیدند. در این روایت، بسیاری از سلسلههایی که امروزه بخشی از تاریخ ایران باستان شناخته میشوند، جایگاهی نداشتند.»
وی با بیان اینکه طی حدود دو قرن گذشته نگاه به تاریخ باستان ایران دگرگون شده است، اظهار کرد: «در تاریخنگاری جدید، پیشدادیان و کیانیان در شمار سلسلههای اساطیری قرار گرفتهاند؛ بااینحال، این شخصیتها و روایتها همچنان نقشی اساسی در شکلگیری فضای فکری و ادبی آثار کلاسیک فارسی دارند.»
ثبوت در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به شخصیتهایی چون کیومرث، هوشنگ، ضحاک، فریدون و ایرج، تصویری کلی از تاریخ اساطیری ایران و پیوند میان این شخصیتها ارائه کرد و به شرح شماری از داستانهای مرتبط با آنان پرداخت.
وی تأکید کرد: «آنچه در متون ادبی و اساطیری ایران میخوانیم، تفاوتهای مهمی با تاریخ رسمی و علمی امروز دارد؛ ازاینرو، شناخت هر دو روایت برای فهم دقیقتر میراث ادبی و فرهنگی ایران ضروری است.»
نخستین جلسه این دوره با هدف فراهمکردن زمینه ورود به خوانش و بررسی «بوستان سعدی»، به مباحث مقدماتی اختصاص یافت. سلسلهنشستهای «مروری بر متون برگزیده ادب فارسی» دوشنبهها ساعت ۱۰:۳۰ در اندیشگاه فرهنگی سازمان برگزار میشود و حضور عموم علاقهمندان در آن آزاد است.
