به مناسبت زادروز استاد صبا
انتشار سند معرفی ابوالحسن صبا جهت تدریس در دوره متوسطه
سیونهمین شماره از مجموعه «در قاب یک سند» به مناسبت زادروز ابوالحسن صبا در فروردینماه، به معرفی سندی با عنوان «مکاتبه مدیر مدرسه عالی موسیقار با وزارت معارف درخصوص معرفی ابوالحسن صبا جهت معلمی ساز ویولن ایرانی در دوره متوسطه» اختصاص دارد.
به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، رویداد «در قاب یک سند» با هدف معرفی و بازشناسی اسناد مهم و گاه مغفولمانده در گنجینه آرشیوی سازمان طراحی شده است و هر بار یکی از اسناد تاریخی، فرهنگی یا اداری نگهداریشده در آرشیو ملی را به مخاطبان معرفی میکند.
ابوالحسن صبا (۱۲۸۱–۱۳۳۶ش) از برجستهترین چهرههای موسیقی معاصر ایران و از شاگردان نامدار علینقی وزیری بود. او در خانوادهای اهل فرهنگ در تهران متولد و از کودکی با موسیقی ایرانی آشنا شد. صبا در طول زندگی هنری خود در نوازندگی سازهایی چون ویولن، سهتار و سنتور مهارت یافت، اما بیش از همه به عنوان یکی از مهمترین نوازندگان و آموزگاران ویولن در موسیقی ایرانی شناخته میشود. آثار آموزشی او، از جمله کتابهای آموزش ویولن و سهتار، از نخستین منابع مدون برای آموزش موسیقی دستگاهی ایران به شیوهای نظاممند به شمار میروند و تا امروز نیز مورد استفاده هنرجویان موسیقی قرار دارند.
صبا علاوه بر فعالیتهای آموزشی، در پرورش نسل تازهای از موسیقیدانان ایرانی نیز نقش مهمی ایفا کرد و بسیاری از هنرمندان برجسته موسیقی ایران همچون حسن کسایی، علی تجویدی، فرامرز پایور و غلامحسین بنان از شاگردانش بودند. نقش او در انتقال و تدوین ردیفهای موسیقی ایرانی و نیز در گسترش شیوههای آموزشی نوین، جایگاه ویژهای برایش در تاریخ موسیقی ایران رقم زده است.
در متن سند معرفی صبا جهت معلمی ساز ویولن در دوره متوسطه، میزان ساعات تدریس «شش ساعت در هفته» و حقوق ماهانه «دویست ریال» تعیین شده و آغاز بهکار او از «اول مهرماه» ذکر شده است. لحن و ساختار نامه، نمونهای از مکاتبات رسمی وزارت معارف را در آن سالها نشان میدهد که در آن خطاب اداری سنتی «مقام منیع وزارت جلیله معارف دامت شوکه» همچنان رایج بوده است.
اهمیت تاریخی این سند در آن است که نشاندهنده ورود موسیقی ویولن ایرانی در قالب درس رسمی به نظام آموزشی کشور و همچنین نقش و جایگاه جایگاه ابوالحسن صبا در این موضوع میباشد.
لازم به ذکر است در منابع مختلف در خصوص روز تولد وی در 14 یا 25 فروردین اختلاف نظر وجود دارد لذا در معرفی این سند به ماه تولد اشاره شده است.
این سند که در تاریخ اول مهر 1312 تحریر شده است، با شماره ثبت 26048-297 در آرشیو ملی ایران نگهداری میشود.