در آیین معرفی اثری متفاوت در حوزه ترجمه قرآن
امیرخانی: ترجمه قرآن حجتالاسلام دعوتی معنا را فدای آهنگ کلام نکرده است
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، ترجمه آهنگین قرآن کریم اثر حجتالاسلام سیدابوالفتح دعوتی را اثری مغتنم و متفاوت دانست و گفت این ترجمه، با وجود برخورداری از زبان موزون، معنا و مفاهیم قرآنی را قربانی الفاظ نکرده است.
به گزارش روابطعمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، آیین رونمایی از ترجمه آهنگین قرآن کریم اثر حجتالاسلام سیدابوالفتح دعوتی، دوشنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۵، در سالن شهید تقوی و به میزبانی خبرگزاری ایکنا برگزار شد و غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، در این مراسم درباره پیشینه فرهنگی و ادبی دعوتی، جایگاه ترجمههای دینی در زبان فارسی و ویژگیهای این ترجمه سخن گفت.
امیرخانی با اشاره به سابقه طولانی حجتالاسلام دعوتی در عرصه فرهنگ دینی و قرآنی گفت: «حجتالاسلام دعوتی بیش از ۶۰ سال در حوزه فرهنگ دینی و ادبیات قرآنی قلم زده و سابقهای درخشان از خود برجای گذاشته است. فعالیتهای ایشان پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، بیشتر بر ادبیات دینی کودکان و نوجوانان متمرکز بود و در همین مسیر با چهرههایی مانند مرحوم محمود حکیمی، مترجم و نویسنده ادبیات دینی کودک و نوجوان، و عبدالکریم بیآزار شیرازی، از مدرسان حوزوی و دانشگاهی، حشر و نشر داشت.»
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، حجتالاسلام دعوتی را افزون بر جایگاه ادبی، هنرمندی توانا در حوزه تصویر و نقاشی توصیف کرد و افزود: «ایشان در کنار مقام ادبی و قلم توانمند، در عرصه هنر نیز دستی توانا دارد. بهویژه در حوزه ادبیات دینی کودکان و نوجوانان، بسیاری از آثاری را که خود نوشته بود، شخصاً تصویرسازی میکرد و همین امر نشان میدهد که نگاه او به انتقال مفاهیم دینی، تنها به متن محدود نبوده است.»
او با اشاره به فعالیتهای شاخص دعوتی در حوزه نویسندگی ادامه داد: «بخش مهمی از فعالیتهای ادبی و فرهنگی حجتالاسلام دعوتی در قالب مجلههای «پیام شادی» و «مکتب اسلام» شکل گرفت. آثار ارزشمندی که از این نویسنده توانا در حوزه ادبیات دینی و قرآنی، بهویژه برای کودکان و نوجوانان، باقی مانده، اغلب به زندگی پیامبر اکرم(ص) و صحابه آن حضرت اختصاص داشته است.»
امیرخانی، ترجمه قرآن کریم را حاصل دورهای متمرکز از کوشش علمی و ادبی دعوتی دانست و گفت: «بیش از ۱۵ سال است که تلاش ایشان بر ترجمه قرآن متمرکز شده است؛ اثری که امروز به بهانه رونمایی از آن گرد هم آمدهایم. این اثر نه یک ترجمه صرف است و نه میتوان آن را ترجمه منظوم قرآن دانست، بلکه با ترجمهای آهنگین از کلام وحی روبهرو هستیم. از این منظر، این اثر را باید بسیار مغتنم و منحصر به فرد دانست.»
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در بخش دیگری از سخنان خود، ترجمه قرآن را در امتداد سنت دیرپای ترجمه متون دینی از عربی به فارسی بررسی کرد و افزود: «پیشینه ترجمه متون عربی به فارسی به روزگار منصور سامانی و ترجمه تاریخ طبری بازمیگردد. مهد ترجمههای دینی و قرآنی را باید منطقه ماوراءالنهر دانست؛ منطقهای که امروز محدوده سمرقند و بخارا را در برمیگیرد. در امتداد همین پیشینه، ترجمههای خوب و مطلوبی از قرآن و دیگر متون دینی پدید آمده و به دست ما رسیده است.»
او درباره ویژگی اصلی ترجمه حجتالاسلام دعوتی گفت: «بخشهایی از این ترجمه، بهویژه آنچه به جزء سیام قرآن مربوط میشود، از نزدیک دیدهام. با وجود اینکه با ترجمهای آهنگین روبهرو هستیم، مترجم معنا را فدای لفظ نکرده است و همچنان با مجموعهای از مفاهیم ناب قرآنی، حتی در برگردان فارسی، مواجه میشویم.»
امیرخانی در پایان، توانایی دعوتی در بهرهگیری از زبان آهنگین را حاصل قریحه ادبی و مسیر آموزشی او دانست و گفت: «اشراف حجتالاسلام دعوتی به ادبیات شعری و آهنگین، که در ترجمه قرآن از آن بهره گرفته است، از قریحه ذاتی او سرچشمه میگیرد. البته آموختهها و اکتسابات ایشان در مسیر تعلیم و آموزش نیز در این زمینه بیتأثیر نبوده است. همچنین نسبت خانوادگی ایشان با مرحوم میرزاده عشقی در تقویت چنین قریحهای نقش مؤثری داشته است.»
