به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، این نشست ۱۴ شهریورماه در اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و با حضور غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان، رضا شهرابی، معاون کتابخانه ملی و جمعی از مدیران و کارشناسان برگزار شد. ارائه مقاله‌های تخصصی، مشارکت در کمیته‌های ایفلا و ظرفیت‌های کتابخانه ملی کره جنوبی از محورهای این برنامه بود. 

امیرخانی: انجمن‌های حرفه‌ای باید نقش فعال‌تری بر عهده بگیرند

غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، با قدردانی از تلاش‌های معماری و پاسیار گفت: «این دو همکار با علاقه و پشتکار شخصی، مقاله‌های خود را آماده کردند و با وجود دشواری‌های مالی و اجرایی، برای حضور در کنگره تلاش کردند. امیدواریم شرایط به‌گونه‌ای فراهم شود که همکاران بیشتری بتوانند در دوره‌های آینده ایفلا حضور یابند.»

وی با اشاره به انتظارات گسترده از کتابخانه ملی افزود: «همه مسئولیت‌های حرفه کتابداری را نمی‌توان بر عهده کتابخانه ملی گذاشت. ایفلا، فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و مؤسسات کتابداری است و انجمن‌های تخصصی نیز باید در این زمینه فعال باشند. ضعف انجمن‌های حرفه‌ای سبب شده است بخش عمده انتظارات متوجه کتابخانه ملی شود.»

امیرخانی تعامل حرفه‌ای و فرهنگی را از مهم‌ترین دستاوردهای حضور در ایفلا دانست و اظهار کرد: «برای ایفلا، تجربه‌های عملی کتابخانه‌ها و کتابداران اهمیت زیادی دارد. بسیاری از فعالیت‌های جاری در سازمان می‌تواند به مقاله یا گزارشی حرفه‌ای تبدیل شود و در اختیار جامعه جهانی کتابداری قرار گیرد. همچنین باید از ظرفیت پنجره‌ها و اتاق‌های ایران در کتابخانه‌ها و مراکز علمی دیگر کشورها، با همکاری رایزنان فرهنگی و نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران، بیشتر استفاده کرد.»

 

پاسیار: حضور بین‌المللی باید مستمر و ساختاریافته باشد

پریسا پاسیار، کارشناس پژوهشی سازمان، با اشاره به نخستین حضور خود در کنگره جهانی ایفلا در سال ۲۰۱۷ گفت: «آنچه آن روز در لهستان آغاز شد، پس از گذر از سال‌هایی پرالتهاب، ما را ۹ سال بعد به کره جنوبی رساند. این مسیر نشان داد که زندگی حرفه‌ای، برخلاف یک گزارش اداری، خطی و پیش‌بینی‌پذیر نیست.»

او با تأکید بر اهمیت عضویت متخصصان ایرانی در کمیته‌های تخصصی ایفلا افزود: «حضور بین‌المللی یک سازمان فقط با تعداد مقاله‌های ارائه‌شده سنجیده نمی‌شود. وقتی مقاله ارائه می‌کنیم، صدایی به گفت‌وگوهای بین‌المللی می‌افزاییم، اما با حضور در کمیته‌های تخصصی می‌توانیم در شکل‌گیری این گفت‌وگوها، تعیین اولویت‌ها و برنامه‌ریزی برای آینده حرفه نیز نقش داشته باشیم.»

پاسیار ادامه داد: «مسئله اصلی این است که ما به‌عنوان یک سازمان ملی تا چه اندازه در جامعه حرفه‌ای بین‌المللی حضور داریم، چه تصویری از خود ارائه می‌کنیم، چه چیزی از تجربه ایران به جهان ارائه می‌کنیم و چه دستاوردی از جهان به سازمان بازمی‌گردانیم. حضور حرفه‌ای بین‌المللی یکی از راه‌های حفظ پیوند سازمان با جریان اصلی دانش و حرفه در جهان است.»

وی با اشاره به تجربه فرهنگی کره جنوبی اظهار کرد: «این کشور توانسته است نیازهای روزمره مردم را به محصول، سبک زندگی و در نهایت فرهنگی قابل عرضه در سطح جهانی تبدیل کند. این تجربه برای کتابخانه‌ها نیز پرسش مهمی ایجاد می‌کند که چگونه می‌توانند نیازهای واقعی نسل امروز را بشناسند و خدمات خود را به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل کنند.»

معماری: ارتباط قطع شد، اما صدای ایران قطع نشد

حمیده معماری، مسئول مرکز ملی شاپا ایران با تشریح فعالیت‌های مرکز ملی شاپای ایران در دوره اختلال ارتباطات بین‌المللی گفت: «در آن شرایط، مسئله فقط دسترسی به اینترنت نبود، بلکه باید راهی پیدا می‌کردیم تا ارتباط علمی ایران با جهان و فرایند تخصیص شاپا به نشریات کشور متوقف نشود. با استفاده از شماره‌های از پیش دریافت‌شده، کار را به‌صورت آفلاین ادامه دادیم و اطلاعات را به شکل دوره‌ای برای مرکز بین‌المللی شاپا ارسال کردیم.»

او افزود: «در شرایطی که مرکز بین‌المللی تصور می‌کرد فعالیت مرکز ایران متوقف شده است، توانستیم ارتباط را دوباره برقرار کنیم، ۵۰۰ شماره جدید دریافت کنیم و مانع خروج نشریات ایرانی از چرخه بین‌المللی شویم. در ادامه نیز با حمایت رئیس سازمان، معاون کتابخانه ملی و پیگیری حوزه روابط بین‌الملل، بار دیگر به عضویت هیئت‌مدیره مرکز بین‌المللی شاپا انتخاب شدیم. این انتخاب نشان داد که صدای ایران، حتی در دشوارترین شرایط، شنیده شده است.»

معماری درباره مقاله‌های ارائه‌شده در ایفلا توضیح داد: «مقاله نخست به تاب‌آوری دیجیتال نشریات دسترسی آزاد ایران در دوره بحران و اختلال اینترنت اختصاص داشت. بررسی‌ها نشان داد با وجود جایگاه ششم ایران در جهان از نظر شمار نشریات دسترسی آزاد، هنوز چارچوب واحدی برای مدیریت این نشریات در زمان بحران وجود ندارد. مقاله دوم نیز به وضعیت نشریات دسترسی آزاد الماس در ایران می‌پرداخت که نه نویسنده و نه خواننده برای انتشار یا دسترسی به آنها هزینه‌ای پرداخت نمی‌کنند.»

وی با اشاره به بازتاب این ارائه‌ها و گفت‌وگوی خود با نمایندگان کلریویت (Clarivate) گفت: «پس از ارائه مقاله مربوط به تاب‌آوری دیجیتال، شماری از کتابداران آمریکایی با مردم ایران ابراز همدلی کردند. از نمایندگان کلریویت نیز خواستم صدای نشریات ایرانی را به هیئت تحریریه Web of Sciencce منتقل کنند، زیرا کنار گذاشتن یک مجله صرفاً به دلیل ایرانی‌بودن با اصل دسترسی آزاد و منصفانه به اطلاعات سازگار نیست. خلاصه این سفر برای من یک جمله است: ارتباط قطع شد، اما صدا قطع نشد.»

گزارشی از کتابخانه ملی کره جنوبی

در ادامه نشست، پاسیار و معماری گزارشی تصویری از بازدید خود از کتابخانه ملی کره جنوبی ارائه کردند. فضاهای نمایشگاهی، بخش نسخ خطی، تالار نشریات، کتابخانه دیجیتال، اتاق‌های سکوت، کیوسک‌های ویژه مکالمه تلفنی، تجهیزات ضدعفونی کتاب و فضاهای اختصاص‌یافته به منابع غیرکتابی از جمله بخش‌های معرفی‌شده در این گزارش بود.

در این گزارش همچنین «پنجره ایران» در کتابخانه ملی کره جنوبی معرفی شد که تعدادی از منابع مرتبط با فرهنگ و تمدن ایران در آن به نمایش درآمده است. کتابخانه استارفیلد در مرکز خرید کوئکس سئول نیز به‌عنوان نمونه‌ای از پیوند کتابخانه با فضای عمومی، رویدادهای فرهنگی و زندگی روزمره شهروندان مورد توجه قرار گرفت.

شهرابی: عضویت در کمیته‌های ایفلا برای سازمان ارزش افزوده ایجاد می‌کند

رضا شهرابی، معاون کتابخانه ملی، نیز گفت: «همکاران سازمان می‌توانند از دو مسیر در فعالیت‌های ایفلا مشارکت کنند. نخست عضویت و فعالیت مستمر در کمیته‌های تخصصی و دوم ارائه مقاله‌ها و تجربه‌های حرفه‌ای در کنگره سالانه.»

او افزود: «ایفلا نزدیک به ۳۰ کمیته تخصصی در حوزه‌هایی مانند فهرست‌نویسی، نسخه‌های خطی، فراهم‌آوری، کتابخانه‌های سبز، خدمات مرجع و فناوری اطلاعات دارد. سازمان در تعدادی از این کمیته‌ها عضویت دارد، اما پرداخت حق عضویت باید با مشارکت فعال متخصصان و استفاده از ظرفیت این کمیته‌ها همراه شود.»

شهرابی تأکید کرد: «برای حضور در ایفلا لزوماً نباید پژوهشی پیچیده و دور از دسترس انجام داد. بسیاری از تجربه‌های عملی همکاران سازمان برای کتابداران کشورهای دیگر تازه و قابل استفاده است و می‌توان آنها را به مقاله، پوستر یا ارائه تخصصی تبدیل کرد. بهتر است فراخوان‌های دوره آینده از ابتدای انتشار بررسی شود و همکاران علاقه‌مند با حمایت معاونت‌های تخصصی و اعضای هیئت علمی برای آماده‌سازی آثار خود اقدام کنند.»

 

شکراللهی: حضور بین‌المللی، تصویر واقعی ایران را نشان می‌دهد

احسان‌الله شکراللهی نیز با تأکید بر اهمیت حضور ایرانیان در مجامع بین‌المللی گفت: «حضور متخصصان ایرانی می‌تواند تصویر واقعی‌تری از فرهنگ، تمدن و ظرفیت‌های علمی ایران ارائه کند. اگر در این مجامع حضور نداشته باشیم، دیگران تصویر مورد نظر خود را از ایران خواهند ساخت.»

او با اشاره به تجربه شخصی خود از ارائه مقاله در ایفلا افزود: «ضعف نسبی در زبان نباید مانع حضور متخصصان شود. با تمرین، استفاده از مترجم و آماده‌سازی قبلی می‌توان متن را ارائه کرد و به‌تدریج توانایی گفت‌وگو و پاسخ‌گویی را نیز تقویت کرد.»

 

در پایان این نشست، بر تبدیل تجربه‌های فردی همکاران به یک جریان سازمانی، شناسایی فعالیت‌های قابل ارائه در سطح بین‌المللی، تقویت مشارکت در کمیته‌های تخصصی و حمایت از حضور هدفمند متخصصان سازمان در دوره‌های آینده ایفلا تأکید شد.