به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، نشست تخصصی «آرشیو ملی وب» با شعار «ضرورت امروز، سرمایه فردا» روز دوشنبه ۲۱ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، همزمان با هفته اسناد ملی و میراث مکتوب، در ساختمان آرشیو ملی ایران برگزار شد.

این نشست با هدف بررسی زیرساخت‌ها، الزامات و راهکارهای توسعه آرشیو ملی وب و همچنین ارتقای دسترسی پژوهشگران به منابع دیجیتال برگزار شد و در آن، ابعاد فنی، پژوهشی و کارکردی آرشیو منابع فضای مجازی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

در این برنامه، محمدباقر غزنوی قوشچی، عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد، به‌عنوان سخنران حضور داشت و دبیری نشست را محمد ایرانشاهی، پژوهشگر پژوهشکده اسناد سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برعهده داشت.

محمد ایرانشاهی در ابتدای نشست با اشاره به اهمیت روزافزون منابع دیجیتال در جهان امروز، اظهار کرد: «موضوع آرشیو ملی وب حدود ۱۲ سال پیش در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران مطرح شد و در قالب نشست‌های تخصصی مختلف مورد توجه قرار گرفت.»

وی افزود: «بخشی از نتایج این مباحث نیز در قالب کتابی با عنوان مدیریت منابع اطلاعاتی وب منتشر شده است.»

وی با تأکید بر ضرورت توجه عملی به آرشیو ملی وب افزود: «اگر نسبت به حفظ و آرشیو منابع دیجیتال بی‌توجه باشیم، در آینده ناچار خواهیم شد با هزینه‌های سنگین به خرید این منابع از آرشیو دیگر کشورها اقدام کنیم. اگرچه در سطح نظری به این موضوع پرداخته شده، اما در حوزه اجرایی و عملیاتی هنوز اقدامات کافی صورت نگرفته است.»

در ادامه نشست، محمدباقر غزنوی قوشچی با اشاره به ماهیت داده‌ها در منابع دیجیتال گفت: «داده‌های فضای مجازی زمانی معنا و ارزش پیدا می‌کنند که در بستر زمان و در کنار یکدیگر تحلیل شوند. زمان و مکان دو مؤلفه اصلی در تشخیص ارزش آرشیوی داده‌ها به شمار می‌روند.»

وی با اشاره به سرعت تحولات در فضای مجازی اظهار داشت: «عمر مفید صفحات وب به‌طور متوسط حدود ۱۰۰ روز است و پس از آن بسیاری از صفحات قابلیت دسترسی و جست‌وجوی خود را از دست می‌دهند.

غزنوی قوشچی همچنین با تأکید بر تغییر مفهوم آرشیو وب در جهان امروز، عنوان کرد: «مفهوم «آرشیو فضای سایبر» اکنون جایگزین دقیق‌تری برای آرشیو وب محسوب می‌شود.»

عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد در بخش دیگری از سخنان خود به پروژه «آرکایو» به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین آرشیوهای دیجیتال جهان اشاره کرد و گفت: «این مجموعه با آرشیو صدها میلیارد صفحه وب، امکان دسترسی به سایت‌ها و داده‌هایی را فراهم می‌کند که دیگر در فضای وب فعال نیستند و از این طریق می‌توان روند تحولات فضای مجازی را مطالعه و تحلیل کرد.»

وی همچنین آرشیو را ابزاری کاربردی برای تحلیل داده‌ها و فهم تحولات اجتماعی دانست و افزود: «شبکه‌های اجتماعی امروز همچون نبض جوامع عمل می‌کنند و ثبت و آرشیو این داده‌ها می‌تواند در شناخت روند تحولات اجتماعی و فرهنگی نقش مهمی ایفا کند.»

غزنوی قوشچی در پایان با اشاره به فاصله موجود در حوزه آرشیو وب در کشور تأکید کرد: «مدیریت و تحلیل داده‌های عظیم دیجیتال نیازمند زیرساخت‌ها، امکانات و نظام مدیریتی پیشرفته است تا بتوان روند تحولات را به‌درستی درک و تحلیل کرد»

در پایان این نشست، حاضران پرسش‌ها و دیدگاه‌های خود را درباره آرشیو ملی وب و چالش‌های مدیریت منابع دیجیتال با سخنران برنامه مطرح کردند.