حسام الدین آشنا در مراسم اختتامیه همایش ملی اعتدال گفت: هرسیاست فرهنگی معطوف به عرصه های مشخصی است و این عرصه ها اساسا عرصه های فرهنگ هستند.به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد وکتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران؛ حسام الدین آشنا در مراسم اختتامیه همایش ملی اعتدال گفت: هرسیاست فرهنگی معطوف به عرصه های مشخصی است و این عرصه ها اساسا عرصه های فرهنگ هستند. عرصه های فرهنگی در تقسیم بندی سیاست گذاران به پنج عرصه حوزه میراث فرهنگی، حوزه هنر، حوزه ارتباطات و رسانه، حوزه سرگرمی، تفریح و ورزش و حوزه گردشگری تقسیم می شوند و در این پنج عرصه اصلی فرهنگی سه سیاست کلی تعیین تکلیف می شود.
او افزود: سیاست اول تعیین تکلیف در حوزه هویت فرهنگی است. این موضوع سیاست کلان می طلبد. سیاست دوم در عرصه حیات فرهنگی و سیاست سوم در حوزه امنیت فرهنگی است.
آشنا در ادامه عنوان کرد: همبستگی و چالش مربوط به گسست دو چالش اصلی حوزه هویت فرهنگی است. یک ملت احتیاج دارد به این که احساس هویتی در میان همه وابستگان در آن ملت وجود داشته باشد. اگر این هویت وجود نداشته باشد ملت هم شکل نمی گیرد. اما واقعیت این است که در زیر چترهویت عام، تنوع ها و تکثر های فرهنگی وسیعی می تواند وجود داشته باشد. این که ما میان همبستگی و تکثر سیاست مناسبی را انتخاب کنیم این تعیین تکلیف می کند که آیا ما رویکرد افراطی و تفریطی یا اعتدالی خواهیم داشت.
او افزود: در حوزه همبستگی، نقطه افراط یکسان سازی فرهنگی است. در حوزه تکثر نقطه افراط گسست فرهنگی است. گاهی چنان سفت و سخت می گیریم که هیچ هویتی به غیر از هویت غالب رسمی را به رسمیت نمی شناسیم و چنان سرکوب می کنیم که متهم می شویم به قتل عام فرهنگی و یکسان سازی فرهنگی.
آشنا افزود: گاه چنان به مسائل هویتی بی توجه هستیم که با یک گسست فرهنگی میان نسل ها و اقوام مواجه می شویم. سیاست فرهنگی اعتدالی، در میان این سیاست ها، افتخارفرهنگی است. افتخار فرهنگی یعنی همگان بتوانند به هویت چتری و بالاسری خود افتخار کنند در عین این که هویت های متکثر فرهنگی مورد احترام است.
او ادامه داد: در سیاست حیات فرهنگی مساله این است که چرا زندگی مردمان یک سرزمین را فرهنگی تر کنیم. چگونه فرهنگ وارد زندگی شود. این موضوع هم بسیار حساس است. در حیات فرهنگی با دو معضل عدالت و رونق فرهنگی مواجه هستیم. ما هم احتیاج داریم در میان همه مردمان امکانات دسترسی به امکانات فرهنگی و دسترسی به امکان تولید فرهنگی فراهم باشد و هم این که جامعه رونق داشته باشد.
او افزود: این که ما از دهها گروه برای تولید فرهنگی حمایت می کنیم، اما جامعه تولیدات فرهنگی ما را مصرف نمی کند و در مقابل از آن چه که ما از تولید آن نه تنها حمایت نمی کنیم بلکه تولید آن را منع می کنیم، مصرف کند، فاصله میان سیاست های حمایتی و مصرف واقعی چالش بزرگ سیاست گذاری فرهنگی در عرصه حیات فرهنگی است.
او درادامه گفت: اگرخواننده پاپ با عمر کاری 2 سال در خیابان های تهران و 26 شهر کشور با بدرقه ای نمادین مواجه می شود باید از خود پرسید این حاصل تدبیر در سیاست های مرتبط با حیات فرهنگی است یا تبعات ناخواسته اعمال سیاست ها و یا عدم سیاست های فرهنگی مناسب است. آفت حیات فرهنگی در عدالت و رونق ویژه خواری و مصرف گرایی است.
او اضافه کرد: ویژه خواری یعنی کسانی از امکانات به صورت نابرابر و به عناوین و بهانه های متعدد برخوردار شوند. یک روز به اسم حمایت از اصلاح طلبان ویژه خواری شود. روز دیگر به اسم حمایت از اصولگرایی این اتفاق می افتد. روزی به اسم مبارزه با تهاجم فرهنگی ده ها موسسه رانت خوار تشکیل می شود و روزی به اسم گفت وگوی تمدن ها و دیگر اسامی زیبا رانت خواری صورت می گیرد.
آشنا در ادامه بیان داشت: اگر به بسیاری از نمایشگاه هایی که این روزها برگزار می شود مراجعه کنید، می بینید گردانندگان و غرفه داران تعدادشان از مراجعان بیشتر است. در همایش ها سخنرانان از شنوندگان بیشتر اند. در عرصه کتاب تعداد ناشران از تعداد تیراژ بیشتر است. در عرصه سینما تعداد فیلم های تولید شده که هرگز به اکران نمی رسد از فیلم های اکران شده بیشتر است. این ها فیلم هایی هستند که هزینه را نه در اکران که در هنگام تولید به دست آورده اند.
او عنوان داشت: ویژه خواری در فرهنگ دست کمی از ویژه خواری در عرصه های دیگر ندارد. و چه خوش عرصه ای است فرهنگ برای ویژه خواری.
آشنا ادامه داد: معضل دوم در این سیاست گذاری حیات فرهنگی مساله مصرف زدگی فرهنگی است. وقتی شهروندان ما توانمند نیستند برای تولید فرهنگی نیز توانمند نیستند. برای مدیریت زمان در مصرف محصولات فرهنگی ما مصرف زدگی به شدت بالا در عرصه محصولات فرهنگی مواجه هستیم.
او عنوان کرد: چرا سرنوشت یک وزیر و یک وزارت خانه توسط پیامک باید تعیین شود. زیرا ما نیاموختیم پیامک قابل اعتماد نیست. چون توانمند نشدیم که برای تصمیمات مهم باید به اندازه کافی وقت و دقت صرف کرد. چرا جوانان و بزرگترهای ما این گونه شیدای شبکه های ماهواره هستند. چگونه ذائقه فرهنگی یک ملت این قدر پایین می آیدکه به سریال های ماهواره ای راضی شود. وقتی سیاست مناسب برای توانمند سازی در تولید و مصرف وجود نداشته باشد شما باید انتظار داشته باشید که مصرف گرایی بی حاصل رخ دهد.
او ادامه داد: دو پاره سیاست حوزه امنیت فرهنگی یکی نفوذ گری فرهنگی و نفوذ پذیری فرهنگی است. همه کشورها و همه فرهنگ ها امید می بندند برای اینکه داشته های فرهنگی خود را در همه جای جهان نشر دهند و نفوذ گری یک پایه اصلی امنیت فرهنگی است. همه می خواهند فرهنگشان را توسعه دهند. توسعه دهی فرهنگی تبیعت یک فرهنگ است. از آن سو همه مراقبند نفوذ پذیری فرهنگی را مراقبت کنند. اگر ما به این دو وجه سیاست نگاه نکنیم مبتلا می شویم به انزوای فرهنگی یا انحلال فرهنگی. انزوای فرهنگی یعنی نمی توانیم فرهنگ خودمان را منتشر کنیم و نفوذ کنیم و تک جزیره باقی می مانیم.
او خاطر نشان کرد: اگر سیاست نفوذپذیری درستی نداشته باشیم به راحتی مرزهای فرهنگی ما را فتح می کنند. سیاست مناسب در این حوزه نشان از اقتدار فرهنگی است. اقتدار فرهنگی یعنی بتوانیم نفوذ پذیری خود و نفوذگری خود را انتخاب کنیم. پاسخ به این مسائل دشواری های سیاست فرهنگی اعتدالی خواهد بود.