اداره‌ كل اطلاع‌رسانی و ارتباطات (گروه ارتباطات آرشیوی) به مناسبت ‌رخدادهای شهریورماه، نمایشگاه‌های مختلفی را در قالب سیار، مجازی و حقیقی برگزار كرد كه در زیر به آن‌ها پراخته می‌شود:

نمایشگاه‌های سیار

-نمایشگاه اسناد پزشكی، به مناسبت یكم شهریور، روز پزشك؛

   نمایشگاه یاد شده شامل 43 عنوان در قالب 37 برگ سند و 20 قطعه عكس، با محدوده زمانی قاجار و پهلوی بود كه در ساختمان كتابخانه ملی در معرض دید علاقمندان قرار گرفت. گفتنی است كه، قدیمی‌ترین سند نمایشگاه با عنوان«دستورات حكیم تولوزان برای مداوای بهتر ناصرالدین شاه؛[ 1286ق./ 1248یا 1249ش.؟] » می‌باشد.

   دستورات مجلس حفظ الصحّه برای مقابله با شیوع بیماری‌ها، دادن جواز طبابت، شكایت از طبیبان، دستمزد طبیبان، اسامی داروهای مورد استفاده پزشكان، قوانین طبابت و اصلاحیه آن‌ها، اعطلای نشان به محصلان طب و غیره... از جمله مباحث مطرح شده در اسناد است. همچنین، در بخش عكس نمایشگاه، تصاویری از پزشكان مشهور دوره قاجار همچون، میرزا كاظم‌خان رشتی ملقب به فیلسوف‌ الدوله و ملك‌الاطبا، طبیب مشهور عصر محمدشاه و ناصری؛ تولوزان فرانسوی، حكیم ناصرالدین‌شاه؛ دكتر محمدحسن‌خان بگمز، معروف به عمادالاطبا؛ میرزا علی‌‌نقی حكیم‌الممالك طبیب عصر ناصری؛ مسیو هیبنت دندانساز عصر ناصری؛ حكیم‌الملك، پزشك و وزیر دربار مظفرالدین‌شاه؛ میرزا ابوالحسن‌خان حكیم، طبیب مقامات و مدرس طب دارالفنون؛ میرزا غلامعلی ‌شاملو، صدرالاطبا؛ میرزا حسام‌الدین حافظ الصحّه، معروف به مسیح الملك؛ دكتر خلیل ثفقی معروف به اعلم‌الدوله از طبیبان مشهور دوره قاجار و معلم طب دارالفنون و حاجی میرزا محمد حكیم‌ باشی، از جمله عنوان‌های اسناد نمایشگاه است.

-نمایشگاه «دولت‌های ایران به روایت اسناد»، به مناسبت هفته دولت؛

   نمایشگاه «دولت‌های ایران به روایت اسناد»، شامل 94 عنوان با معرفی 81 برگ سند و 42 قطعه عكس با محدوده زمانی قاجار، پهلوی و انقلاب اسلامی بود كه در روز دوشنبه، دوم شهریور در ساختمان كتابخانه ملی و با حضور دكتر نوبخت، معاونت محترم ریاست جمهور و دكتر صالحی ریاست محترم سازمان اسناد و كتابخانه ملی و جمعی از میهمانان مراسم همچون، جناب آقای اشعری رئیس سابق سازمان و اسناد كتابخانه ملی  افتتاح گردید. 

برخی از مهم‌ ترین اسناد نمایشگاه به شرح زیر است:

   نامه به مشیرالممالك در یزد برای اعلام اوضاع داخلی، تغییر كابینه وزرا، انتصاب ناصرالملك به سمت رئیس الوزرا و اعلام اسامی برخی از وزیران، 20 ربیع‌الثانی 1327ق./ 1288/2/21ش.؛ نظامنامه كابینه وزارت معارف و اوقاف و دستور اجرای آن از سوی حسن مشیر‌الدوله، 11ربیع الثانی 1331ق./ 1291/12/30ش.؛ حكم وثوق­الدوله، «رئیس­الوزرا» برای موافقت با استعفای مسیو« هنسنس» از ریاست خزانه­داری كل و انتصاب منتخب­الدوله به كفالت خزانه­داری، 27م اسد 1334ق. 1295/4/27ش.؛ ابلاغ تلگرافی فرمان احمدشاه به شیراز مبنی بر عزل سیدضیاءالدین طباطبائی از نخست‌وزیری، 1300/3/5ش.؛ تلگراف قوام­السلطنه به فرمانفرمایان ایالات و حكام ولایات پس از پذیرش مسئولیت تشكیل كابینه و اعلام اسامی وزیران معرفی شده به شاه و مجلس شورای ملی، 1300/7/17ش.؛ ابلاغ تلگراف مستوفی­الممالك به حكام و فرمانفرمایان در مورد تشكیل هیئت دولت و معرفی به مجلس شورای ملی، 28/11/1301ش.؛  بخشنامه ریاست‌ وزرا، مبنی بر انتصاب محمدعلی فروغی به سمت وزرات اقتصادیات، 1309/1/19ش.؛ ابلاغ بخشنامه، حاوی معرفی اعضای كابینه دكتر متین دفتری، 1318/8/6ش.؛ ابلاغ بخشنامه، حاوی معرفی اعضای كابینه علی منصور، 1319/4/8ش.؛ ابلاغ بخشنامه، حاوی معرفی كابینه علی سهیلی، 1320ش.؛ تصویبنامه هیئت وزیران مبنی بر در اختیار قراردادن مبلغی از محل اعتبارات سال 1323 به نخست وزیر «ساعد»، برای اعزام مأموران به بختیاری،1323/9/10ش.؛ متن تلگراف احمد قوام خطاب به استانداران و فرمانداران، مبنی بر معرفی اعضای هیئت‌وزرا به شاه و مجلس، 1324/11/30ش.؛ سیاهه اسامی وزیران كشور از سال 1320 به بعد، 27/8/ 1329ش.؛ صورت‌جلسه مذاكرات هیئت وزیران و هیئت مختلط و اتخاذ تصمیم در مورد مذاكره با هریمن نماینده مخصوص رئیس جمهور آمریكا، 1330/4/31ش.؛ بخشی از متن گزارش دكتر مصدق در جلسه 17 شهریور 1330 مجلس شورای ملی، در باره سیاست دولت در موضوع نفت، 1330/6/17ش.؛ آگهی اعلامیه احمد قوام پس از پذیرش نخست‌وزیری برای درخواست همكاری مردم با دولت و بیان خط‌مشی­های سیاسی و اقتصادی وی، 1331/4/28ش.؛ درخواست انجمن كتابخانه دبیرستان ابومسلم در اردبیل از منوچهر اقبال، برای اهدا چند جلد كتاب به دبیرستان مذكور، 1336/6/7ش.؛ اسامی نخستین كابینه امیرعباس هویدا، 1343/11/7ش.؛ بخشنامه نخست‌وزیر «جعفرشریف امامی» به كلیه وزارتخانه‌ها، سازمان‌های دولتی، شركت‌ها و ادارات‌ كل در باره به كار‌گیری تاریخ رسمی سالیانه مملكت در مكاتبات دوایر دولتی، طبق قانون مصوب سال 1304ش.؛ 1357/6/7ش.

   گفتنی است كه، در بخش عكس نمایشگاه،  تصاویری از نخست‌وزیران عصر مشروطه و پهلوی و نیز مراسم تنفیذ و تحلیف رئیسان جمهور و نخست‌وزیران انقلاب اسلامی ارائه گردید.

-نمایشگاه اسناد قزوین؛

   نمایشگاه اسناد قزوین با در خواست مدیریت اسناد و كتابخانه ملی قزوین، مبنی بر برگزاری مراسم روز قزوین، در قالب 28 عنوان و 32 برگ سند با محدوده زمانی صفویه و قاجار(عصر ناصری) آماده‌سازی و برای آن مدیریت ارسال گردید.

   طومار فروش هفت زوج از كل قریه مدعو بحوین دشتبی واقع در حوالی دارالسلطنه قزوین به مهر ابوالمظفر شاه سلطان محمدصفوی، ربیع‌الاول 989ق./ فروردین- اردیبهشت 960ش.؛ فرمان ناصرالدین شاه مبنی بر اعطای خلعت نوروزی به حاجی میرزا عبدالله‌خان مستوفی دیوان و وزیر قزوین، شوال 1276ق/ اردیبهشت 1239ش.؛ گزارشی از قیمت اجناس در قزوین به ناصرالدین­شاه به نقل از روزنامچه دارالسلطنه قزوین، 6م شعبان [1281ق.]/ 15/10/[1243ش.]؛ فرمان ناصرالدین­شاه در باره مقدار مالیات دیوانی تعیین شده برای قریه كوهین قزوین و لزوم مجازات خاطیان، رمضان 1285ق./ آذر- دی 1247ش.؛ فرمان ناصرالدین­شاه به عضدالدوله، سلطان احمدمیرزا، حكمران ولایت قزوین، برای برقراری انتظام در امور حكومتی و آسایش رعیت و نظم ولایت، جمادی الاول 1291ق./ خرداد- تیر 1253ش. و اظهار رضایت و قدردانی ناصرالدین­شاه از عضدالدوله، سلطان احمد میرزا، حكمران قزوین، محرم 1292ق./ بهمن- اسفند 1253ش. از جمله عنوان های اسناد نمایشگاه است.

-نمایشگاه سیار دفاع مقدس

   نمایشگاه سیار دفاع مقدس شامل 111 فهرست با معرفی 64  برگ سند و 63 قطعه عكس به شماری از عملیات‌های دفاع مقدس در بازه زمانی 1360الی1364 همچون، فتح‌ المبین، ثامن‌الائمه، طریق‌القدس، بیت‌المقدس، خیبر و بدر اختصاص یافت. برخی از مهمترین عنوان‌های نمایشگاه به شرح زیر است:

 اعلام هماهنگی­های انجام شده با نهاجا برای عملیات ثامن­ الائمه 1360/7/2ش.؛ گزارش حمله هوایی دشمن در منطقه جنوب و اقدامات تاكتیكی انجام شده برای مقابله با آن چند روز پیش از آغاز عملیات طریق‌القدس 1360/9/3ش.؛ معرفی مسئولان قرارگاه فتح در عملیات فتح‌المبین 1360/12/21ش.؛ خلاصه اطلاعاتی شماره 438 چند روز پیش از آغاز عملیات فتح‌المبین 1360/12/28ش.؛  تعیین ساعت شروع عملیات بیت‌المقدس از سوی ستاد موقت قرارگاه نصر، و درخواست اعلام رسید طرح عملیات 1631/1/16ش.؛ ابلاغ دستور فرماندهی لشكر 5 نصر، به گردان‌ها با موضوع صرفه‌جویی مهمات در عملیات بیت‌المقدس 1361/2/16ش.؛ بخشی از طرح عملیاتی فتح 2 عملیات خیبر، ارسال شده از سوی فرمانده قرارگاه عملیات لشكر 77 به ستاد آن لشكر 1362/11/30ش. ؛ دستورهای قرارگاه عملیات كربلا، در باره چگونگی جابجایی  نیروها به هنگام عملیات بدر 20/12/1363ش. و اطلاعات بدست آمده از تحركات نیروهای عراقی در مناطق عماره، پنجوین و سلیمانیه به هنگام عملیات خیبر؛ 1362/12/6ش.

 

نمایشگاه مجازی

نمایشگاه مجازی اسناد دفاع مقدس (6) (منتخبی از اسناد و تصاویر برخی عملیات‌های سال‌های 1360الی1364)،

 نمایشگاه به شماری از عملیات‌های دفاع مقدس در بازه زمانی 1360الی1364 همچون، فتح‌المبین، ثامن‌الائمه، طریق‌القدس، بیت‌المقدس، خیبر و بدر اختصاص داشت و در آن اسنادی شامل 19 عنوان با معرفی 7 برگ سند 12 قطعه عكس به صورت مجازی در وبگاه سازمان تقدیم علاقمندان شد.

 

نمایشگاه حقیقی

-نمایشگاه اسناد پزشكی؛

نمایشگاه یاد شده، شامل شامل 8 عنوان با معرفی 13 برگ سند و 10 قطعه در تاریخ 94/6/17 در همایش پزشكان (رو نمایی از دایره المعارف مصور پزشکی جهان) در ساختمان آرشیو ملی در معرض دید گذاشته شد.

-نمایشگاه حماسه‌آفرینان؛

نمایشگاه حماسه ‌آفرینان، شامل 29 قطعه عكس از عملیات‌های فتح‌ المبین، ثامن‌الائمه، طریق‌القدس، بیت ‌المقدس، خیبر و بدر می‌باشد كه در ویترین‌های همكف ساختمان آرشیو ملی به نمایش گذاشته شده است.