سومین نشست «بزمآورد پارسی» با موضوع سیر تحول خط و زبان در ایران برگزار شد
سومین نشست از سلسله نشستهای «بزمآورد پارسی؛ فرازهایی از تاریخ و فرهنگ ایران» با موضوع «سیر تحول خط و زبان در ایران» با سخنرانی فاطمه جهانپور، پژوهشگر زبانهای باستانی و استاد تاریخ باستان دانشگاه فردوسی مشهد، در مرکز اسناد و کتابخانه ملی شرق کشور برگزار شد.
در این نشست، جهانپور با اشاره به جایگاه زبان فارسی بهعنوان یکی از مهمترین مؤلفههای هویت ایرانی، به بررسی نسبت میان زبان و خط پرداخت و تأکید کرد که زبان و نوشتار، اگرچه در تعامل با یکدیگر هستند، اما از نظر ماهیت و سیر تحول، دو مقوله متفاوت به شمار میآیند. وی با تشریح روند شکلگیری خط، مراحل تکامل نظامهای نوشتاری از تصویرنگاری و اندیشهنگاری تا واژهنگاری و الفبا را تبیین کرد و نقش نیازهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را در پیدایش خط مورد بررسی قرار داد.
این پژوهشگر زبانهای باستانی همچنین با معرفی خانواده زبانهای هندواروپایی و جایگاه زبانهای ایرانی در این خانواده، روند تحول زبانهای ایرانی از دوره باستان تا دوره نو را تشریح و عوامل مؤثر بر دگرگونیهای زبانی، از جمله تحولات آوایی، معنایی و دستوری را بررسی کرد.
بخش دیگری از این نشست به معرفی خط میخی فارسی باستان اختصاص داشت. جهانپور با تشریح تاریخچه ابداع، ساختار و ویژگیهای این خط، به اهمیت کتیبههای هخامنشی، بهویژه کتیبه بیستون، در شناخت تاریخ، زبان و فرهنگ ایران باستان پرداخت. وی همچنین روند چندصدساله رمزگشایی خط میخی فارسی باستان و تلاش پژوهشگران اروپایی برای خوانش و رمزگشایی این کتیبهها را تبیین کرد.
این استاد تاریخ باستان در ادامه، بخشهایی از کتیبههای فارسی باستان را برای حاضران خواند و ضمن تشریح شیوه نگارش، آوانویسی و ترجمه آنها، با ارائه نمونههایی از کتیبههای داریوش و دیگر شاهان هخامنشی، مخاطبان را بهصورت عملی با ساختار، شیوه خوانش و ویژگیهای خط میخی فارسی باستان آشنا کرد.
سلسلهنشستهای «بزمآورد پارسی؛ فرازهایی از تاریخ و فرهنگ ایران» با هدف معرفی جلوههای گوناگون تاریخ، زبان و فرهنگ ایران، دوشنبههای تیرماه ۱۴۰۵ از ساعت ۱۷ تا ۱۹ در مرکز اسناد و کتابخانه ملی شرق کشور در مشهد برگزار میشود.