تاريخ شفاهی در كتابخانه، موزه و مركز اسناد مجلس شورای اسلامی
بخش تاریخ شفاهی كتابخانۀ مجلس، با هدف گردآوری اطلاعاتی در باره زندگینامه و فعالیتهای سیاسی، اجتماعی و شغلی نمایندگان، در اواخر سال 1391 در كتابخانه راهاندازی شده است و سعی دارد بدون جهتگیری خاص فكری و در نظر گرفتن گرایشهای سیاسی نمایندگان، از طریق مصاحبۀ صوتی و تصویری با آنها، این اطلاعات را ضبط و ثبت كند.
تاریخ شفاهی، یكی از شیوههای پژوهش در تاریخ است كه به شرح و شناسائی وقایع، رویدادها و حوادث تاریخی، بر اساس دیدهها، شنیدهها و عملكرد شاهدان، ناظران و فعالان آن ماجراها میپردازد. این اطلاعات بر روی نوار، لوح فشرده و یا هارد ذخیره و نگهداری میشود و درنهایت به صورت لوح فشرده و یا بعد از گفتارنویسی، حروفنگاری و ویرایش متن، به صورت كتاب، چاپ و منتشر میگردد.
در ایران، اهمیت تاریخ شفاهی خصوصاً پس از انقلاب اسلامی، در قالب خاطرهگوئی، خاطرهنویسی و مصاحبه با اشخاص مختلف به منظور ضبط رویدادهای انقلاب و وقایع جنگ، دو چندان شد و تاریخ شفاهی، به عنوان یكی از قالبهای رایج تاریخنگاری به كمك ثبت و ضبط رخدادها و حوادث تاریخ معاصر ایران آمد.
مصادیق مورد بررسی در تاریخ شفاهی كتابخانۀ مجلس، نمایندگان مجلس هستند. از انقلاب اسلامی 1357 تا كنون، نزدیك به 2000 نفر به عنوان نماینده، به مجلس شورای اسلامی راه یافتهاند. تعداد زیادی از این 2000 نفر، چه قبل از نمایندگی و چه بعد از نمایندگی، دارای مناصب و مشاغل مهمی اعم از قضاوت، استادی دانشگاه، مدیركلی، فرمانداری، استانداری، وزارت، نخستوزیری، رئیسجمهوری و حتا رهبری نظام اسلامی شدهاند. بنابراین در ارزیابی نمایندگان مجلس، نباید فقط به جنبۀ قانونگذاری آنها توجه شود. علاوه بر این، چون نمایندگان مجلس، منتخبان مردم از سراسر ایران هستند، مصاحبه تاریخ شفاهی با آنان در بعد تاریخنگاری محلی ایران نیز، دارای اهمیت بسیار زیادی است.
با وجود گذشت 107 سال از عمر نهاد مجلس در ایران، پژوهشهای صورت گرفته در حوزۀ قانونگذاری و نمایندگان مجلس هنوز بسیار اندك و ناچیز است. بخش تاریخ شفاهی، میتواند نقش ارزندهای در ایجاد منبعی برای مراجعه پژوهشگران، ایفا نماید.