تهیه کننده:
اقدامات حفاظتی
حفاظت و نگهداری از منابع آرشیوی و کتابخانهای مستلزم رعایت اقداماتی کلی است که باید به صورت عمومی برای همه منابع انجام شود، تا بتوانیم مجموعهای سالم و به دور از آفات و آسیبها داشته باشیم. این اقدامات در خصوص رعایت موارد زیر می باشد :
تمیز بودن دست ها
آیا دستان شما تمیز است؟ دستان تمیز و شسته شده عامل موثری در حفاظت و جابجایی منابع کتابخانه ای و آرشیوی است.
آیا دستان شما تمیز است؟ دستان تمیز و شسته شده عامل موثری در حفاظت و جابجایی منابع کتابخانه ای و آرشیوی است. دستان کثیف، چسبناک، روغنی و شسته نشده می تواند سبب لکه دار و بدنما شدن منابع گردد.
بنابراین:
-
- قبل از هر کاری حتما دستهایتان را بشویید و از تمیز وخشک بودن آنها مطمئن شوید.
- هرگز در هنگام کار از کرم های مرطوب کننده استفاده نکنید.
- منابع را به آرامی و با دقت ورق بزنید
- حتما در هنگام کار از دستکش های نخی استفاده کنید.
- برای ورق زدن صفحات، انگشتتان را با آب دهان خیس نکنید، زیرا بزاق دهان به منابع انتقال پیدا کرده و سبب لکه دار شدن آن می شود. علاوه بر این می تواند شخص را دچار بیماری نماید.
خوردن و آشامیدن
آرشیویست ها و کتابداران یک وظیفه مهم و اساسی دارند آنها باید منابع و مجموعههای خود را در شرایط خوب نگهداری کنند و تمام اقدامهای حفاظتی خود را بر روی کاهش خطراتی که سلامت مجموعه و منابع را دچار مشکل می کند، متمرکز نمایند.
-
- غذا خوردن و نوشیدن آشامیدنی درداخل محوطهای که مواد آرشیوی و کتابخانهای در آن قراردارد، برای کتابها و پرونده ها مضر و خطر آسیب دیدگی را در منابع به طور چشمگیری افزایش می دهد.
- بنابراین در داخل محیط کتابخانهها و مراکز آرشیوی بویژه مخازن نگهداری منابع از خوردن و آشامیدن پرهیز نمائید زیرا :
- باقیمانده غذا، آفاتی نظیر موشهای خانگی، موشهای صحرایی، پرندگان، سوسکها و سیلورفیشها را به سمت خود جذب می کند و هم چنین می تواند محیط مناسبی برای رشد و تکثیر میکروارگانیسمها فراهم نماید(همانند کپک زدن نان). این آفات می توانند به طور مستقیم یا غیر مستقیم موجب تخریب منابع کتابخانهای و آرشیوی شوند.
- موش های خانگی و صحرایی کتابها را به منظور تغذیه و لانهسازی تخریب می کنند. آنها می توانند با جویدن عایق سیم های برق، موجب آتش سوزی شده وهمین طور با جویدن اتصالات وسایل کتابخانه ها و مخازن، آنها را تخریب کنند.
- فضله های جوندگان و پرندگان خاصیت خورندگی و تخریبی دارند و می توانند لکه هایی بر روی منابع ایجاد کنند که قابل پاک شدن نیست و ثابت می ماند. همچنین باعث اسیدی شدن آثار نیز می گردند.
- لانه پرندگان نیز، منبع مهمی از غذا برای حشرات می باشد.
- حشرات از مواد آلی مانند کاغذ، چسب، ژلاتین، آهار، چرم و جلد کتاب تغذیه می کنند. آسیب های وارده معمولا برگشت ناپذیر هستند. متن ها و همین طور عکسهای منابع به وسیله خوردن حشرات و تولید مثل آنها در لا بهلای صفحات از بین می روند که این آسیب قابل جبران نیست.
- مدفوع حیوانات می تواند وضعیت سلامت کاربران و کارکنان را نیز به خطر بیندازد.
یادداشت برداری
-
- از یادداشت کردن مطالب و گذاشتن علائم و خطوط در درون منابع خودداری کنید.
- استفاده از خودکار و خودنویس در اتاق مطالعه برای کاربران ممنوع است، زیرا جوهر آنها باعث ایجاد لکه بر روی اثر و آسیب در ظاهر آن می گردد.
- کتابداران و آرشیویست ها برای کد گذاری آثار، باید از مداد با مغز نرم استفاده نمایند هر چند بهتر است تا حد ممکن این کار صورت نگیرد.
- برای دنبال نمودن متن حتما از کاغذهای نشانگر استفاده کنید.
- در هنگام کار با منابع هرگز اطلاعاتی به آنها اضافه و یا اطلاعاتی از آنها کم نکنید، چون دراین صورت به اصالت منبع لطمه زده اید.
- هرگز گوشه اثر را تا نکنید، اگر مجبور به نشانه گذاری شدید، از یک تکه کاغذ سفید و تمیز برای قرار دادن بین صفحات استفاده نمایید.
- هرگز در اتاق مطالعه از دوربین برای عکس انداختن منابع استفاده نکنید.
