در نشست پژوهشی شاعر مردم، روند شکل‌گیری روزنامه‌نگاری در قزوین و نقش آن در تحولات سیاسی و اجتماعی کشور مورد بررسی قرار گرفت. این نشست که در سالن حمداله مستوفی مدیریت استاد و کتابخانه ملی قزوین برگزار شد؛ دکتر مسعود آتشگران گفت: روزنامه‌های دوره قاجار، از جمله وقایع اتفاقیه و روزنامه دولت علیه ایران، بیشتر بازتاب‌دهنده دیدگاه‌های حکومت بودند و کمتر به مسائل و مطالبات مردم می‌پرداختند.

وی با بیان اینکه فضای مطبوعات تا پیش از انقلاب مشروطه عمدتاً دولتی و تشریفاتی بود، افزود: با گسترش نارضایتی‌های عمومی و افزایش محدودیت‌ها در دوران عین‌الدوله، شب‌نامه‌ها و اعلامیه‌های مخفی به ابزاری برای انعکاس مشکلات مردم و نقد حکومت تبدیل شدند و با آغاز انقلاب مشروطه، روزنامه‌نگاری وارد مرحله‌ای جدید شد، مطبوعات به بستری برای ترویج اندیشه‌های نو، مشارکت سیاسی و مطالبه قانون‌گرایی تبدیل شدند.

آتشگران با استناد به ادبیات روزنامه عین‌السلطنه و دگرگونی گفتمان سیاسی در ایران، به نقش مطبوعات در محدود شدن قدرت دربار قاجار، گسترش اندیشه مشروطه‌خواهی و شکل‌گیری مشارکت سیاسی مردم پرداخت و گفت: این تحول در روزنامه‌های سراسری و محلی، از جمله مطبوعات قزوین، به‌خوبی قابل مشاهده بوده است.

در ادامه این نشست که به مناسبت سالگرد انقلاب مشروطه در مدیریت اسناد و کتابخانه ملی قزوین برگزار شد، زندگی و آثار سیداشرف‌الدین حسینی (نسیم شمال) توسط مهدی نورمحمدی پژوهشگر تاریخ معاصر مورد بررسی قرار گرفت. وی انقلاب مشروطه را نقطه عطفی در تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران دانست و گفت: این انقلاب علاوه بر تحول در ساختار سیاسی، ادبیات فارسی را نیز وارد مرحله‌ای تازه کرد و موضوعاتی همچون آزادی، عدالت، وطن‌دوستی و مسائل اجتماعی را به متن شعر و روزنامه‌نگاری آورد..

وی با استناد به دیدگاه ادوارد براون، افزود: از چهار نابغه شعر مشروطه، دهخدا، عارف قزوینی و نسیم شمال با قزوین پیوند داشتند که نشان‌دهنده جایگاه ویژه این شهر در شکل‌گیری ادبیات بیداری است.

نورمحمدی با اشاره به پژوهش‌های جدید درباره زندگی نسیم شمال، تصریح کرد: برخلاف برخی روایت‌های گذشته، شواهد تاریخی نشان می‌دهد سیداشرف‌الدین حسینی متولد قزوین و از خاندان شهیدی (برغانی) بوده است. او پس از درگذشت پدر در کودکی، دوران سختی را پشت سر گذاشت و همین تجربه در شکل‌گیری شخصیت اجتماعی و ادبی وی تأثیر فراوانی داشت.

در ادامه، به فعالیت‌های نسیم شمال در جریان انقلاب مشروطه اشاره شد و سخنران گفت: انتشار روزنامه «نسیم شمال» در رشت و سپس تهران، نقشی مؤثر در آگاهی‌بخشی عمومی، دفاع از آزادی‌خواهی و مبارزه با استبداد ایفا کرد و این روزنامه از تأثیرگذارترین نشریات عصر مشروطه به شمار می‌رود، وی با بیان اینکه نسیم شمال با زبان طنز به نقد فساد، استبداد، فقر، تبعیض، دخالت بیگانگان و مشکلات اجتماعی می‌پرداخت، گفت: استفاده از زبان ساده و مردمی، بهره‌گیری از ضرب‌المثل‌ها، توجه به فرهنگ عامه، حقوق زنان، آموزش کودکان و دفاع از سوادآموزی از مهم‌ترین ویژگی‌های آثار این شاعر و روزنامه‌نگار است.

این پژوهشگر همچنین نسیم شمال را از پیشگامان ادبیات کودک در ایران دانست و گفت: کتاب «سی‌وسه حکایت یا گلزار ادبی» سال‌ها در مکتب‌خانه‌ها تدریس می‌شد و از آثار ارزشمند آموزشی آن دوران به شمار می‌رود. وی در بخش دیگری از سخنان خود به دوستی و ارتباط ادبی میان عارف قزوینی و نسیم شمال پرداخت و اظهار کرد: اگرچه میان این دو شاعر گاه اختلاف‌نظرهایی وجود داشت، اما هر دو از چهره‌های شاخص ادبیات آزادی‌خواهانه ایران بودند و خدمات ماندگاری به فرهنگ و مشروطه‌خواهی کشور ارائه کردند. در پایان این نشست تأکید شد که نسیم شمال با محبوبیت گسترده مردمی، آزادی‌خواهی بی‌چشمداشت و تداوم بیش از دو دهه فعالیت ادبی و مطبوعاتی، از ماندگارترین چهره‌های تاریخ مطبوعات و ادبیات معاصر ایران به شمار می‌رود.