مرکز اسناد و کتابخانه ملی منطقه شرق کشور به مناسبت، هفته کتاب، کتابخوانی و  کتابدار نمایشگاهی شامل 14عنوان سند قدیمی (30 برگ سند) در خصوص اسناد مرتبط با این موضوع در گستره خراسان بزرگ به صورت مجازی در وبگاه مرکز به نشانی زیر تقدیم علاقه مندان نموده است.این اسناد از قدیمی ترین اسناد موجود در سازمان اسناد و کتابخانه ملی می باشد که قدمت برخی از آنها بیش از  بیش از 100سال می باشد.

https://www.nlai.ir/web/khorasan/exhibition

کتاب و کتابخانه از گذشته‌های دور تا امروز بهترین عامل رشد و گسترش دانش و نماد فرهنگ در جوامع و ملل گوناگون بوده است. کشور عزیزمان ایران نیز، در زمره کهن‌ترین کانون‌های تمدن بشری به شمار می‌رود و در زمینه تأسیس کتابخانه سابقه درخشانی دارد.در ایران باستان، به حفظ و نگهداری دانش توجه زیادی می‌شده، به همین منظور برای ثبت و ضبط و نگهداری آن در برابر گذشت زمان، از وسیله‌ای استفاده می‌کردند که از پوست درخت خدنگ بود و آن را «توز» می‌نامیدند. همچنین در زمان هخامنشیان در تخت جمشید مجموعه‌های بزرگی از الواح گلی و سنگی داشته‌اند که نشان دهنده پیشینه تاریخی کتابخانه‌ها در ایران می‌باشد. کتابخانه «دژ نبشت» یا «گنج نبشت» در تخت جمشید، «گنج شیپیکان» در آذربایجان و «اگرده» در همدان از جمله کتابخانه‌های  معروف دوره هخامنشی هستند.در زمان ساسانیان، اردشیر بابکان زمینه‌های تأسیس دانشگاه جندی شاپور را فراهم‌آورد و پس از او فرزندش شاپور اول به طور رسمی آن را افتتاح و دستور گردآوری کتاب‎های علمی را صادر کرد. این دانشگاه کتابخانه عظیمی به زبان‌های پهلوی، سریانی، هندی و یونانی داشته و محل تلاقی اندیشه دانشمندانی بوده که به تعلیم دانش‎های گوناگون زمان، مانند پزشکی، داروسازی، دامپزشکی، نجوم، ریاضیات، فلسفه، حکمت، الهیات و موسیقی می‌پرداخته‌اند.با ورود اسلام به ایران و در دوره رشد فرهنگ و تمدن اسلامی، کتابخانه‌های مساجد و اماکن مقدس شکل گرفت. مسجد، نخستین نهاد اسلامی بود که کارکرد آموزشی هم داشت. افزون بر این، می‌باید به کتابخانه‌های مدارس دینی، پادشاهان و وزیران و دولتمردان اشاره کرد. کتابخانه‌های عضدالدوله دیلمی شیراز، مدرسه سلطانیه، ربع رشیدی، نوح بن منصور سامانی، سید نادر الموت وغیره...از جمله کتابخانه‌های مشهور سرزمین ایران می‌باشند که به صورتی پویا و فعال در خدمت عامه مردم، رجال علمی، بزرگان، فقها و ... بودند.اما، هنگامی‌ که تمدن اسلامی رو به افول گذاشت و دستاوردهای آن به غرب منتقل شد، روند شکل‌گیری کتابخانه‌های ایران نتوانست پا به پای دنیای غرب به رشد و توسعه خود ادامه دهد و در بعضی مواقع متوقف و یا با تأخیر طولانی مواجه شد. تا آن‌ که در دوره قاجار با تأسیس مدرسه دارالفنون به عنوان اولین نهاد آموزش عالی جدید در ایران، به تدریج زمینه‌های شکل‌گیری کتابخانه به سبک نوین به وجود آمد و با تأسیس دانشگاه تهران در سال 1313ش. و افتتاح کتابخانه ملی در سال 1316ش.، از رونق بیشتری برخوردار شد. تکامل و شکل‌گیری کتابخانه‌های جدید با تأسیس کتابخانه‌های عمومی، دانشگاهی و تخصصی و تأسیس نهادها و سازمان‌هایی مثل انجمن کتابداری ایران و مرکز خدمات فنی کتابداری ایران از رشد و شتاب چشم گیری برخوردار شد. نظر به اهمیت این نهاد فرهنگی، در سال 1372ش.، روز 24 آبان به عنوان بزرگداشت روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار  برای ارزش نهادن به فرهنگ والای کتاب و کتابخوانی و تشویق مردم به این امر، نامگذاری شد. نخستین هفته کتاب نیز در دی ماه همان سال که همزمان با میلاد امام علی (ع) بود برپا گردید. اما از سال ­های بعد برنامه هفته کتاب به همان آبان موکول شد.

طبق آیین­ نامه برای توسعه فرهنگ مکتوب و نیز ایجاد علاقه و تشویق مردم مراسمی برای این هفته پیش­‌بینی شده بود و تصمیم بر آن بود که این هفته به صورت ملی، در سرتاسر کشور و در همه شهرها و روستاها برگزار شود. آیین­ نامه؛ چندین وزرتخانه، سازمان و نهاد عمومی را مسئول برگزاری معرفی کرده بود تا به اموری نظیر؛ برگزاری نمایشگاه‌­های کتاب، برپایی گردهمایی ­ها، جلسات بحث و بررسی و گفتگوهای مختلف در زمینه فرهنگ مکتوب و گسترش کتابخوانی، بزرگداشت مشاهیر، نویسندگان و بزرگان علمی و ادبی و اجرای مسابقات کتابخوانی بپردازد. همچنین بنا شد در این هفته تمبرهای یادبود نیز منتشر و با اهدای لوح یادبود از پدیدآورندگان و تولیدکنندگان کتاب قدردانی گردد. کتابخانه­ های مختلف افتتاح و کتابخانه ­های موجود تجهیز شوند و نیز از آخرین رخدادهای موجود و دستاوردهای علمی حوزه کتاب و کتابداری رونمایی گردد.