رضا سلیمان‌نوری، نویسنده و مشهدپژوه، در یازدهمین نشست سفرنامه‌خوانی با عنوان «یادداشت‌های سفر مشهد؛ امیرحسین مسعودی خراسانی» اظهار کرد: این سفرنامه تصویری دقیق و ارزشمند از مشهد در آستانه یکی از مهم‌ترین تحولات تاریخی کشور ارائه می‌دهد و به دلیل زمان نگارش آن، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

وی با اشاره به اینکه امیرحسین مسعودی خراسانی متولد سال ۱۲۹۹ بوده، افزود: این اثر در مردادماه ۱۳۲۰ نوشته شده است؛ یعنی کمتر از یک ماه پیش از اشغال مشهد توسط نیروهای ارتش سرخ در نهم شهریور همان سال. از این رو، کتاب به‌نوعی آخرین روایت مکتوب از سیمای شهر پیش از آغاز اشغال محسوب می‌شود.

سلیمان‌نوری با بیان اینکه بخش‌هایی از کتاب به صورت لحظه‌نگاری نگاشته شده است، گفت: نویسنده در این اثر توصیف‌های دقیقی از مشهد قدیم، خیابان جم، بالاخیابان، بازار سرشور، ارگ، کوهسنگی، میدان مجسمه، کارخانه قند، سینما دیده‌بان، سینما فردوسی و بسیاری از محله‌های شهر ارائه کرده و همچنین به معرفی ساختار و بخش‌های مختلف خانه‌های قدیمی مشهد پرداخته است.

وی مقایسه خیابان‌های مشهد و تهران، بهره‌گیری از اصطلاحات بومی و زبان محاوره‌ای خراسانی را از دیگر ویژگی‌های این سفرنامه دانست و افزود: چند صفحه پایانی کتاب نیز پنج سال پس از اتمام نگارش اولیه به آن افزوده شده است.

این پژوهشگر در ادامه به زندگی و فعالیت‌های امیرحسین مسعودی خراسانی پرداخت و گفت: او فرزند میرزا محمدحسین‌خان سالار مؤید، نماینده دوره نخست مجلس شورای ملی از مشهد بود و بعدها نام خانوادگی «مسعودی خراسانی» را برگزید. وی در سال ۱۳۰۷ به دلیل شرایط اجتماعی و سیاسی زمانه به تهران مهاجرت کرد و با تکیه بر توانایی‌های زبانی خود، ترجمه آثار نویسندگانی چون لامارتین، ادگار آلن پو و ویکتور هوگو را آغاز کرد که از نخستین ترجمه‌های فارسی این آثار به شمار می‌روند.

به گفته سلیمان‌نوری، مسعودی خراسانی علاوه بر فعالیت‌های ادبی، در عرصه روزنامه‌نگاری نیز حضوری جدی داشت و حتی به سردبیری یک هفته‌نامه رسید. او در سال ۱۳۲۹ راهی لندن شد و مدتی به‌عنوان همکار ادبی بی‌بی‌سی فعالیت کرد. پس از بازگشت به ایران نیز با سازمان برنامه و چندین نشریه همکاری داشت. همکاری با نشریه «افکار ایران» و ضمیمه‌های هفتگی روزنامه «آفتاب شرق» از جمله فعالیت‌های مطبوعاتی او به شمار می‌رود.

وی همچنین با اشاره به آثار این نویسنده گفت: امیرحسین مسعودی خراسانی دو داستان بلند با عنوان‌های «عشق روایت به قلم خودش» و «سوغات نیشابور» و همچنین سفرنامه «یادداشت‌های سفر مشهد» را از خود به یادگار گذاشته است. او سال‌های پایانی عمر خود را در پاریس گذراند و اشعار نو انگلیسی نیز سرود. این نویسنده و روزنامه‌نگار سرانجام در سال ۱۳۵۳ درگذشت.

در بخش دیگری از این نشست، نسرین مسعودی خراسانی، خواهر این نویسنده، با اشاره به تلاش چند دهه‌ای خود برای گردآوری و انتشار آثار برادرش گفت: از سال ۱۳۶۲ پیگیر جمع‌آوری آثار امیرحسین مسعودی خراسانی بودم، اما انتشار برخی از این آثار سال‌ها به طول انجامید. با وجود فعالیت‌های گسترده او در دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰، هنوز بسیاری از علاقه‌مندان فرهنگ و ادبیات شناخت کافی از این چهره ندارند.

وی افزود: استعداد ادبی برادرم از دوران نوجوانی آشکار بود؛ به‌گونه‌ای که یکی از انشاهای او در مدرسه سن‌لویی چنان مورد توجه قرار گرفت که معلمش باور نمی‌کرد نویسنده آن یک دانش‌آموز باشد. همین سوءتفاهم در نهایت به ترک مدرسه توسط او انجامید.

نسرین مسعودی خراسانی همچنین از مفقود شدن بخشی از آثار این نویسنده خبر داد و گفت: برخی نوشته‌ها از جمله «سرگذشت جعفر جنی» نزد دوستانش باقی ماند و در گذر زمان از بین رفت. او همچنین رمانی در سبک رئالیسم جادویی نوشته بود که به دلیل عدم استقبال ناشران، سرانجام با عنوان «اورفه در پاریس» و در شمارگانی محدود به‌صورت مستقل منتشر شد.

نشست سفرنامه‌خوانی «یادداشت‌های سفر مشهد» فرصتی بود تا یکی از مهم‌ترین روایت‌های مکتوب از تاریخ معاصر مشهد و زندگی نویسنده‌ای کمتر شناخته‌شده اما تأثیرگذار در عرصه ادبیات و مطبوعات ایران، مورد بازخوانی و توجه قرار گیرد.