نشست میراث ایرانی اسلامی در اندیشگاه فرهنگی کتابخانه ملی با حضور دکتر عادل خانی و سابقی رایزن فرهنگی پیشین ایران در چین برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، دکتر عادل خانی در ابتدای این نشست با اشاره به اهمیت همکاری مشترک میان پژوهشگران ایرانی و چینی برای گردآوری و طبقه بندي میراث مشترک دو کشور گفت: در حال حاضر سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران و سازمان فرهنگ و ارتباطات در نظر دارند با هکاری همتایان چینی خود در راستای تحقق این هدف همکاری کنند، همچنین در این زمینه قول مساعدتی از سوی طرف چینی داده شده است.
او در ادامه گفت: من در این نشست قصد سخنرانی ندارم؛ بلکه می‌خواهم با طرح سوالاتی زمینه‌ای را ایجاد کنیم تا پژوهش‌هایی پیرامون میراث ایرانی اسلامی در چین انجام شود.
خانی با اشاره به اقامت نه سالش در چین برای تحصیل در مقطع دکترای مردم شناسي گفت: میراث ایرانی اسلامی در چین عنوان بسیار بزرگی است و برای پژوهش در این زمینه باید گروه مسنجمی تشکیل شود تا در ابتدا این میراث را فهرست وار طبقه بندی کنیم و سپس زمینه پژوهش درباره هر یک فراهم شود.
او با اشاره به نفوذ اسلام در چین گفت: نفوذ اسلام در چین از قدمت دیرینه‌ای برخوردار است و هیچ‌گاه سیر گسترش اسلام در چین منقطع نشده است.
به گفته این پژوهشگر، مسلمانان در ابتدا به عنوان بازرگان وارد چین وارد شدند و قصد گسترش دین اسلام را در این سرزمین نداشتند و دین اسلام در این کشور برای نخستین بار از مرزهای جنوبی وارد این کشور شده است، اما امروزه دین اسلام در بخش شمال غربی این کشور گستردگي بيشتري دارد.
او در ادامه با نمایش عکس‌هايي از بناهای ایرانی اسلامی در چین توضیحاتی درباره این بنا‌ها و تاثیرات ایرانی اسلامی در این کشور داد و گفت: تنها معبد مانوی جهان در چین قرار دارد و خوشبختانه این معبد در یونسکو نیز ثبت شده است.
او از مسجد اصحاب به عنوان یکی از مهم‌ترین اسناد نفوذ دین اسلام در چین یاد کرد و گفت: این مسجد که به شیوه ایرانی اسلامی ساخته شده است یکی قدیمی‌ترین مساجد چین است که باید این مسجد را جز میراث ایرانی در چین به ثبت برسانيم، چون جلوه‌ای از نفوذ مسلمانان در این کشور است، اگر امروز ما به فکر نباشیم بزودی عربستان این مسجد را هم به نام خود ثبت خواهد کرد.
خانی ادامه داد: مسلمان همواره در چین به شکل کلونی در اطراف مسجد زندگی می‌کردند و امروز نیز چنین است. البته مسلمان در جای جای چین پراکنده هستند و نقطه اي از چين را نمي توانيد پيدا كنيد كه در آن ردپايي از مسلمانان نباشد.
او در ادامه با اشاره به قبرهای سنگی مسلمانان در شهر چوانجو گفت: با اینکه این کتبیه متعلق به ایرانی‌ها است، اما هنوز برای جامعه علمی مقبول واقع نشده است. در داخل موزه شهر چانجو بیش از ۲۷۰ گتیبه سنگی وجود دارد که این کتیبه‌ها به سه زبان عربی، چینی و انگلیسی در قالب کتابی از سوی یونسکو منتشر شده‌اند.
به گفته خانی کتیبه‌هایی که در این کتاب منتشر شده‌اند به چند دلیل ایرانی و اسلامی هستند؛ یکی از مهم‌ترین دلایل این است که در آن زمان سنت نوشتن به زبان عربی رواج داشته است،‌‌ همان گونه که امروزه همچنان مرسوم است که بر روی سنگ قبر بزرگان دین به زبان عربی بنویسند.
این مردم‌شناس ادامه داد: اسامی که در این کتیبه‌ها آمده قابل تشخیص است و در یکی از این کتیبه‌ها از شهریاری به نام احمد نژاد یاد می‌شود و در سایر کتبیه‌ها اسامی خاتون، اصفهانی، تبریزی، جرجانی، همدانی به چشم می‌خورد که ثابت می‌کند این کتیبه‌ها ایرانی هستند.
خانی با اشاره به مسجد معروفی که در کاشغر قرار دارد گفت: این مسجد یکی از میراث فرهنگی و معنوی ایرانی محسوب می‌شود که دور تا دور این مسجد به زبان و خط فارسی و ترکی نوشته شده است. بخشی از این نوشته‌ها نابود شده است اگر امروز به فکر این مسجد نباشیم فردا بسیار دیر است. او در ادامه به غار دون خوان در شهر لنجون اشاره کرد و گفت: بر دیواره‌های این غار که بزرگ‌ترین غار بودایی جهان محسوب می‌شود، نقاشی‌های بودایی به چشم می‌خورد که در تحقیقاتی که انجام داده‌اند متوجه شده‌اند پیش از آن بر روی دیوارهای این غار نقاشی‌های مانوی نقش بسته بوده است. این غار برای پژوهش‌های مانوی بسیار ارزشمند است.
خانی با اشاره به آشنایی‌اش با روحانی به نام تیان جیم در چین گفت: این فرد که سه نسل پیشین‌اش نیز روحانی بوده‌اند کتابخانه‌ای دارد که در آن نسخ خطی بسیار ارزشمندی نگهداری می‌شود. این نسخ که به صورت دو زبانه چینی و فارسی هستند و قدمتی بیش از ۱۵۰ سال دارند و بی‌مانند هستند.
این مردم‌شناس گفت: در مدت اقامت نه ساله‌ام در چین متوجه شدم که چینی‌ها رغبتی به این ندارد که درباره اسناد و مدارکی که از اقوام دیگر در کشورشان به جا مانده سخن بگویند، به نظر من برای ترغیب چینی‌ها برای در اختیار گذاشتن اسنادی درباره ایران باید ما نیز به آن‌ها خدمات متقابلی کنیم و یکی از کلیدهای باز شدن دروازه‌های این همکاری، کمک به چینی ها برای خوانش اسناد و مدارکی درباره رابطه چین و ژاپن در گذشته است.
به گفته خانی؛ هر چقدر که درباره میراث ایرانی اسلامی در چین تحقیق کنید متوجه می‌شوید که تنها قطره‌ای از دریای اطلاعات در این خصوص را کشف کرده‌اید و ندانسته‌هایتان درباره ایران اسلامی در چین به اندازه یک اقیانوس است.
در ادامه دکتر سابقی رایزن فرهنگی پیشین ایران در چین با اشاره به اهمیت میراث فرهنگی ایران اسلامی در چین گفت: میراث فرهنگی ایران در چین به دو بخش تقسیم می‌شود؛ بخشی شامل ابنیه و بناهای تاریخی است که توسط ایرانی‌ها در چین ساخته شده است و بخشی شامل اسناد و مدارک،نسخ خطی و سکه‌های و اشیاء به جا مانده از میراث فرهنگی ایران در این سرزمین است.
به گفته سابقی تنها در یکی از اداره اسناد چین بیش از ۲۵۰۰ نسخه کتاب خطی وجود دارد که این نسخه‌ها بسیار نفیس هستند. براساس ادعای مسولان فرهنگی چین بیش از هشت هزار نسخه خطی دیگر نیز در منازل شخصی افراد نگهداری می‌شود. این نسخ خطی نسل به نسل به آن‌ها رسیده و آن‌ها نیز قصد ندارند تا آن‌ها را به دولت بدهند.
رایزن پیشین ایران در چین گفت: در دوران جنگ جهانی دوم باستان‌شناسان و پژوهشگران آلمانی، فرانسوی و سوئدی بی‌کار ننشسته‌اند و بخش عظیمی از کتاب‌های خطی چین را که شامل کتاب‌های خطی فارسی می‌شود به غارت برده‌اند.
او افزود: امروز حتی خود چینی‌ها نیز اگر بخواهند درباره تاریخ و فرهنگ کشور خود تحقیق کنند باید به آلمان سفر کنند.
او با اشاره به نقش ایرانی‌ها در مسلمان شدن چینی‌ها گفت: مسلمانان در چین پراکنده هستند و همچنان آئین‌های دینی خود را انجام می‌دهند. شاید جالب باشد بدانید که مسلمانان چینی هنگام عقد خطبه عقد را به زبان فارسی می‌گویند.
سابقی گفت: در چین تعداد زیادی از سکه‌های دوره اشکانی و ساسانی وجود دارد که برای بررسی این سکه‌ها می‌توانیم به چینی‌ها کمک کنیم. همچنین براساس پژوهش‌های خود چینی ها تعدادی از توتم‌های ایرانی توانسته‌اند به فرهنگ عامه‌مردم راه یابند.
او در بخش پایانی سخنانش با اشاره به نفوذ ایرانی‌ها در دربار مغولان در چین گفت: مغول‌ها پس از تصرف چین همواره با چینی‌ها مشکل داشتند و چون خودشان به اصول دیوان سالاری آشنا نبودند از ایرانی‌ها در این امر کمک گرفته‌اند از این رو بیش از ۳۰۰ هزار تن از ایرانی‌های فرهیخته و کارآموزده به اجبار به چین رفتند و در این کشور کار و زندگی کردند و میراث ارزشمندی از خود به جای گذاشتند.