موزهای برای فردا
هویت، عامل بقا و دوام یک سرزمین و مولد احساس تعلق و همبستگی مردمان آن است. در سرزمین پهناور ما، فرهنگها و آداب و رسوم مختلف و اقوام گوناگون، در ترکیب با یکدیگر هویتی تاریخساز و تمدنی دیرپا به نام «ایران» را شکل دادهاند و ملت ایران ترکیبی از همه این تنوعها و تکثرهایی است که در طول تاریخ در این سرزمین زیست مشترک داشتهاند و در رنج و شادی، شکست و پیروزی و تلخی و شیرینی با هم شریک بودهاند. حفظ این هویت و تلاش برای انسجام و همبستگی بیشتر، وظیفه مشترک هر شهروند ایراندوستی است که میراث کهن سرزمین آبا و اجدادی خود را به بهترین و مؤثرترین نحو به نسل آینده منتقل کند.
جامعه ایران امروز هم از آن مستثنا نیست. ضرورت انتقال داشتههای فرهنگی و میراث کهن بهجامانده از گذشتگان به نسلهای آینده بر هیچکس پوشیده نیست. یکی از موانع و تنگناهای موجود در برابر این ضرورت، بیتوجهی به نقش و تأثیر شگرف حوزه فرهنگ بر سایر حوزههاست. ازاینرو ذخایر ارزشآفرین فرهنگی کشورمان بهدرستی به عموم جامعه منتقل نمیشود و دسترسی و بهرهمندی از این منابع، به گروهی خاص محدود میشود. درحالیکه قراردادن این داشتههای فرهنگی در معرض عموم جامعه، توجه و علاقهمندی بیشتری نسبت به آنها در مردم ایجاد میکند و به ارتقای سطح فرهنگی جامعه میانجامد. بر کسی پوشیده نیست که زبان فرهنگ، مؤثرترین راهکار بازتولید هویت، ترمیم شکاف و گسست و خلأ هویتی و کاهش فاصله نسلها محسوب میشود و به همبستگی و انسجام بیشتر ایرانیان میانجامد. با این نگاه از ابتدای حضورم در سازمان اسناد و کتابخانه ملی با کمک همکاران شایستهام تلاش کردم بخش مهمی از نفایس مکتوب فرهنگ ایران و اسلام، بهعنوان میراثی ماندگار در فضایی مناسب در دسترس عموم هموطنان قرار گیرد و دایره بهرهمندی از این آثار وسیعتر شود تا برای دههها و قرنها منبع و مرجعی برای عموم علاقهمندان باشد؛ چراکه معتقدم وظیفه کتابخانه ملی صرفا به حفظ، نگهداری و انباشت کتاب خلاصه نمیشود بلکه فراتر از آن، اشاعه و در معرض رؤیتگذاشتن مجموعههای ارزشمند هم بهعنوان یک ثروت فرهنگی حائز اهمیت است و خوشبختانه این مهم روز گذشته و در امتداد ایام سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، با افتتاح «موزه کتاب و میراث مستند» به وسیله معاون اول محترم رئیسجمهور محقق شد. بر این باورم که فرهنگ، تنها راه و بستر اصلی توسعه ملی و دستیابی به قلههای پیشرفت در کشور است. این فرهنگ است که اقتصاد، سیاست و جامعه را میسازد. چون همه این حوزهها به دست انسان ساخته میشوند و اگر باور داشته باشیم که فرهنگ، انسانساز است، میتوانیم یقین پیدا کنیم که فرهنگ زیرساخت توسعه است. فرهنگ انسجامبخش، شخصیتساز و هویتآفرین است و عامل سازگاری میان فرد و جامعه میشود. در اندیشه امام هم اصلاح فرهنگ، اصلاح همه جامعه است. خوشبختانه دولت آقای روحانی هم در مسیر توسعه فرهنگی قدم بر میدارد و آشتی دولت با نخبگان و فرهیختگان و اعتمادسازی و همراهکردن آنان و تلاش برای تضمین آزادیهای مشروع در حوزه فرهنگ، مؤید این نکته است. ما امروز نیازمند احیای ایران فرهنگی از طریق توجه به حوزه میراث و تمدن ایرانی و پایبندی به ارزشهای اسلامی و هویت دینی هستیم تا از حجم آسیبها و مخاطرات پیشروی جامعه بکاهیم. انتظار جامعه بزرگ فرهنگی هم پس از برجام، توجه بیشتر و بنیادی به حوزه فرهنگ است.