به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، شماره دوم از دوره شانزدهم فصلنامه «مطالعات ایرانی ـ اسلامی» با سخن آغازین «حکمت حکیمی» منتشر شده و مطالب آن در سه بخش «ایران‌شناسی»، «اسلام‌شناسی» و «سنجه» تنظیم شده است. طرح جلد این شماره نیز به زنده‌یاد محمود حکیمی، نویسنده و پژوهشگر برجسته حوزه ادبیات کودک و نوجوان، اختصاص دارد.

فصلنامه «مطالعات ایرانی ـ اسلامی» پیش‌تر با عنوان «نامه ایران و اسلام» فعالیت خود را آغاز کرد و نخستین شماره آن در تابستان ۱۳۹۱ با موضوع ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی منتشر شد. این نشریه مطابق مصوبه شورای پژوهش سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در تیرماه ۱۳۹۹، با عنوان جدید «مطالعات ایرانی ـ اسلامی» و تحت پوشش کمیسیون نشریات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به فعالیت خود ادامه داد و با دریافت مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به شماره ۱۸۶۶۶، امکان انتشار مقالات به سه زبان فارسی، انگلیسی و عربی را فراهم کرد.

در بخش «ایران‌شناسی» این شماره، مقاله‌های «فریدالدین عطار و آموزه‌های صوفیانه فارسی» نوشته و برگردان علی علی‌محمدی، «نخستین فرهنگ دوزبانه بوسنیایی ـ فارسی، گامی در پیوند میان دو زبان و دو فرهنگ» نوشته نامیر کاراهلیلوویچ و منیر درکیچ، «روایتی مستند از نقش ایران و فرهنگ فارسی‌مآب در قلمرو اقیانوس هند» نوشته زهرا طاووسی منفرد و «درباره مِن دل: متون و مطالعاتی در پاسداشت سید حسین نصر» نوشته مهدی فدایی مهربانی منتشر شده است.

مقاله «فریدالدین عطار و آموزه‌های صوفیانه فارسی» به معرفی کتاب «بوطیقای آموزش معنوی: فریدالدین عطار و آموزه‌های تعلیمی صوفیانه» اثر آستین اُمالی می‌پردازد. این کتاب با تلفیق مطالعه تاریخ اسلام، بلاغت دینی، جامعه‌شناسی تاریخی و تحلیل ادبی، جایگاه عطار را به عنوان شاعر و واعظی در بافت اجتماعی و تاریخی زمانه خود بررسی می‌کند.

مقاله «نخستین فرهنگ دوزبانه بوسنیایی ـ فارسی، گامی در پیوند میان دو زبان و دو فرهنگ» به بررسی فرهنگ بوسنیایی ـ فارسی منتشرشده توسط مؤسسه علمی پژوهشی ابن‌سینا در سارایوو می‌پردازد. این فرهنگ که دربرگیرنده حدود پنجاه هزار واژه بوسنیایی و معادل‌های فارسی آن است، نمونه‌ای از تلاش‌های ایران‌شناسی بوسنیایی در زمینه فرهنگ‌نویسی و پیوندهای زبانی و فرهنگی میان دو جامعه به شمار می‌رود.

همچنین مقاله «روایتی مستند از نقش ایران و فرهنگ فارسی‌مآب در قلمرو اقیانوس هند» نوشته زهرا طاووسی منفرد، به معرفی کتاب «ایران و فرهنگ فارسی‌مآب در قلمرو اقیانوس هند» اختصاص دارد. این اثر نخستین مطالعه میان‌رشته‌ای درباره پیوند ایرانیان با مردم و حکومت‌های حوزه اقیانوس هند معرفی شده و تلاش دارد تصویری جامع از تاریخ فرهنگ فارسی‌مآب و تعاملات تاریخی، فرهنگی و تمدنی ایران با این منطقه ارائه دهد.

مقاله «درباره منِ دل: متون و مطالعاتی در پاسداشت سید حسین نصر» نوشته مهدی فدایی مهربانی، عضو هیئت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، نیز به معرفی کتابی با همین عنوان اختصاص دارد که در سال ۲۰۲۵ از سوی انتشارات بریل منتشر شده است. این اثر مجموعه‌ای از ۴۰ مقاله از استادان و پژوهشگران سراسر جهان درباره کارنامه علمی و اندیشه‌های سید حسین نصر، فیلسوف و پژوهشگر برجسته فلسفه و عرفان اسلامی معاصر، را دربر می‌گیرد.

در بخش «اسلام‌شناسی» این شماره، مقاله‌های «نهج‌البلاغه پیش و پس از حجیت‌بخشی؛ از شاهکار ادبی تا مرام‌نامه اسلامی» نوشته لوئیس مدوف با ترجمه و تلخیص هاله شاعری، «گام‌های آغازین در پژوهش‌های شیعه‌شناسی» نوشته محمدکاظم رحمتی، «غزالی و ایدئال خداگونگی (تألّه)» نوشته یانه ماتیلا با برگردان مصطفی امیری و «جلد چهارم دانشنامه زبان و فرهنگ‌های اسلامی و جایگاه آن در پروژه اویک» نوشته بدرالسادات شاهرضایی منتشر شده است.

مقاله «نهج‌البلاغه پیش و پس از حجیت‌بخشی؛ از شاهکار ادبی تا مرام‌نامه اسلامی» به بررسی جایگاه نهج‌البلاغه در سنت اسلامی و چالش‌های مرتبط با انتساب سخنان مندرج در این اثر می‌پردازد. مقاله «گام‌های آغازین در پژوهش‌های شیعه‌شناسی» نیز به معرفی کتاب «مقدمه‌ای بر مطالعات شیعه‌شناسی» اختصاص دارد که با تمرکز بر متون ادبی، اسناد دیوانی و منابع خطی، جنبه‌هایی تازه از تاریخ تشیع را بررسی می‌کند.

همچنین مقاله «غزالی و ایدئال خداگونگی (تألّه)» به بررسی اندیشه‌های امام محمد غزالی درباره مفهوم تألّه و مقاله «جلد چهارم دانشنامه زنان و فرهنگ‌های اسلامی و جایگاه آن در پروژه اویک» به معرفی و بررسی این اثر در حوزه مطالعات زنان و فرهنگ‌های اسلامی می‌پردازد.

در بخش «سنجه» این شماره، که به نشست‌های نقد و معرفی کتاب و یادمان‌های فرهیختگان و اهالی فرهنگ اختصاص دارد، گزارشی از آیین بزرگداشت زنده‌یاد محمود حکیمی، نویسنده و پژوهشگر برجسته حوزه ادبیات کودک و نوجوان، منتشر شده است.

سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در تاریخ ۲۳ مهر ۱۴۰۴، با هدف بزرگداشت و تقدیر از تلاش‌های علمی و ماندگار محمود حکیمی و رونمایی از کتاب «سرود رهایی: تاریخ شفاهی محمود حکیمی» به قلم غلامرضا امیرخانی، مراسمی را در مرکز همایش‌های بین‌المللی سازمان برگزار کرد. این آیین با حضور جمعی از اهالی قلم، استادان حوزه علمیه و دانشگاه، پژوهشگران حوزه ادبیات کودک و نوجوان و دوستان و آشنایان خانواده زنده‌یاد حکیمی برگزار شد و سخنرانان به بررسی ابعاد مختلف شخصیت علمی، فرهنگی و آثار برجای‌مانده از این نویسنده پرداختند.

در پایان این مراسم، تالار کودک و نوجوان کتابخانه ملی ایران با حضور مهمانان به نام زنده‌یاد محمود حکیمی نام‌گذاری شد.

فصلنامه «مطالعات ایرانی ـ اسلامی» به صاحب‌امتیازی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران منتشر می‌شود. غلامرضا امیرخانی مدیرمسئول، علی اوجبی سردبیر و آرزو تجلی دبیر اجرایی این نشریه هستند. علاقه‌مندان می‌توانند برای مطالعه مطالب این شماره و آشنایی بیشتر با فصلنامه به پایگاه اینترنتی آن به نشانی jii.nlai.ir مراجعه کنند.