مدیركل بخش نسخ خطی کتابخانه ملی گفت: نباید به گنجینه نسخ خطی طمع داشته باشیم و سعی کنیم تنها تصویر آنها را منتقل کنیم؛ چراکه عکس‌های این نسخه‌ها نیاز پژوهشگران ما را برطرف می‌کند.
به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، نشست «میراث زبان فارسی در هند» از سلسله نشست‌های ایران‌شناسی و ایران‌شناسان، عصر دیروز (25 بهمن‌ماه) در سرای اهل قلم برگزار شد. در این نشست احسان‌ شکرالهی با اشاره به پیشینه زبان فارسی در هند گفت: اگر پیشینه ورود زبان فارسی به هند نگاه کنیم به این نتیجه می‌رسیم که درست است که پادشاهان ایرانی به قصد غارت به هند لشکرکشی کردند اما آنها به جای کوه نور و دریای نور، زبان فارسی را به ملت هند هدیه دادند. البته هدف پادشاهان تنها سودجویی بود و به قصد گسترش زبان فارسی لشکرکشی نکردند اما هندی‌ها از این حملات بهره ادبی و فرهنگی برده‌اند.
وی ادامه داد: حضور ایرانی‌‌ها در هندوستان تاثیرگذار بوده است. اولین تذکره زبان فارسی در شبه‌قاره پدید می‌آید و بعدها این فرهنگ تذکره‌نویسی گسترش می‌یابد. تفاوت جالبی نیز بین تذکره‌های فارسی و هندی وجود دارد زیرا در تذکره‌های ایرانی فقط به قله‌ها پرداخته شده است اما در تذکره‌های هندی اگر شخصی یک بیت شعر خوب نیز سروده بود در آن آمده است.
مدیر بخش نسخ خطی کتابخانه ملی در توضیح سیر تاریخی ورود زبان فارسی به هند عنوان کرد: اگر بخواهیم سیر ورود زبان فارسی به شبه‌قاره را بررسی کنیم متوجه می‌شویم که زبان فارسی ابزار معرفی دین اسلام بوده است و هم‌اکنون نیز برخی متون آموزش دینی به زبان فارسی در این کشور منتشر است. به اعتقاد من نسخه‌های خطی گره‌هایی هستند که فرهنگ فارسی و هندی را به هم وصل می‌کنند.
وی افزود: اگر متون فارسی را مانند یک کوه یخ تصور کنیم در حال حاضر یک سوم متون خطی که از آب بیرون زده است، در ایران و دو سوم زیر آب در هند پنهان مانده است. متاسفانه هنوز کتاب‌هایی در هند هستند که شناسایی نشده‌اند چراکه ما اطلاعات دقیقی از کتابخانه‌های هند و تعداد این کتاب‌ها نداریم.
شکراللهی با اشاره به دلایل انجام نشدن اقدامی در راستای فهرست‌نویس نسخ خطی فارسی موجود در هند گفت: شاید برای عده‌ای سوال باشد که چرا در حوزه فهرست‌نگاری نسخ فارسی اقدامی انجام نشده است که در جواب آنها باید گفت این کار نیاز به همت زیادی دارد.
وی ادامه داد: مرحوم احمد منزوی کتاب‌های کشور پاکستان را فهرست‌نگاری کرد بعد از آن به هند رفت اما به دلیل مناقشات سیاسی اجازه اقامت به او ندادند. استاد منزوی سال‌ها در اتاقی در هند کار می‌کرد که نیم‌متر آن را آب گرفته بود حال شما تصور کنید که کدام یک از محققان ما حاضر هستند برای انجام یک پروژه فرهنگی چنین سختی‌هایی را تحمل کنند.
این پژوهشگر نسخ خطی با ابراز تاسف از نبودی برخی از این نسخه‌ها اظهار کرد: اکثر نسخه‌های خطی به دلیل شرایط اقلیمی در حال نابودی هستند و اگر به سرعت برای نسخه‌برداری از آنها اقدامی انجام نشود، این منابع ارزشمند از دست خواهند رفت. یکی از کارهای موثر در این حوزه تشویق خود هندی‌هاست تا این کار را انجام دهند، کاری که رایزن فرهنگی دهلی آن را شروع کرده است اما بدون شک تعداد منابع به قدری زیاد است که به تنهایی قادر به انجام چنین پروژه‌ای نیستند.
وی افزود: نباید اعتماد میان دو کشور از بین برود، متاسفانه در سال‌های گذشته کسانی به هند رفتند که قصد داشتند این نسخ خطی که جزو سرمایه‌های این کشور محسوب می‌شود را از آنجا خارج کنند؛ به همین دلیل ما نزد دولت هند اعتبارمان را از دست داده‌ایم. باید دقت کنیم که نباید به این گنجینه ارزشمند طمع داشته باشیم و سعی کنیم تنها تصویر آنها را منتقل کنیم چراکه عکس‌های این نسخه‌ها نیاز پژوهشگران ما را برطرف می‌کند