در نشست نقد و بررسی دو زندگینامه در کتابخانه ملی ایران
روایت امید و خدمت در زندگی ابوالقاسم و هلن بختیار
نشست نقد و بررسی دو کتاب زندگینامه ابوالقاسم و هلن بختیار با حضور پژوهشگران و صاحبنظران برگزار شد و سخنرانان، ابعاد اجتماعی، پزشکی، روانشناختی و فرهنگی زندگی این دو چهره را بررسی کردند.
به گزارش روابطعمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، نشست نقد و بررسی کتابهای «دکتر ابوالقاسم بختیار؛ سفر حماسی از بروجن به توس» و «هلن جفریز بختیار؛ پرستاری از آیداهو تا توس»، چهارشنبه ۴ شهریورماه ۱۴۰۵ با همکاری مؤسسه فرهنگی هنری ماهشید خرد در تالار فرهنگ مرکز همایشهای بینالمللی سازمان برگزار شد.
در این نشست، مقصود فراستخواه، جامعهشناس و عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی، احمد نجاتیان، رئیس نظام پرستاری و عضو هیئتمدیره نظام پرستاری، مهدی دوایی، عضو هیئت علمی دانشگاه و روانشناس و مشاور خانواده و مهشید رضوی رضوانی، مدیر مؤسسه ماهشید خرد و نماینده آثار لاله بختیار، درباره ابعاد مختلف زندگی و فعالیتهای ابوالقاسم و هلن بختیار سخن گفتند.
فراستخواه: بختیار نمونه خلق امکان در دل محدودیتهاست
مقصود فراستخواه، جامعهشناس و عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی، با تأکید بر اهمیت روایت زندگی چهرههای اثرگذار گفت: «ما به داستان نیاز داریم و ملتهایی موفق میشوند که داستانهای بیشتری برای روایتکردن داشته باشند.» وی افزود: «زندگی ابوالقاسم بختیار را نباید تنها از منظر ویژگیهای فردی بررسی کرد. حرکت او در بستر اجتماعی دوران پس از مشروطه شکل گرفت که عصر امید، گسترش مدارس، رشد مطبوعات و تلاش نخبگان برای ساختن ایران بود.»
وی ایران را سرزمینی برخوردار از ظرفیت تاریخی پذیرش تنوع دانست و گفت: «ایران در طول تاریخ چهارراه فرهنگها بوده و توانسته است کثرت را در خود جای دهد، بدون آنکه وحدتش را از دست بدهد. تحرک و زیستن در مرز فرهنگها از ویژگیهای تاریخی ایرانیان است و رفتن، آموختن و بازگشتن ابوالقاسم بختیار را نیز میتوان در امتداد همین ویژگی تفسیر کرد.»
فراستخواه افزود: «ابوالقاسم بختیار نمونه کشف و خلق امکان در دل محدودیتهاست. او پذیرفت که میتوان در شرایط ابهام و عدم قطعیت نیز حرکت کرد.» وی ادامه داد: «عصر ما در مقایسه با دوران او، عصری خسته است، اما بازخوانی چنین زندگیهایی میتواند حافظه تاریخی ما را فعال کند و به ما برای یافتن امکانهای تازه و حفظ رویای ایران یاری برساند.»
این جامعهشناس، زندگی بختیار را الگویی از «چرخش مغزها» دانست و گفت: «او از ایران رفت، پیشرفت کرد و پربار بازگشت و دانش و تجربه خود را در خدمت توسعه آموزش پزشکی و خدمات درمانی کشور قرار داد. ایران همچنان از سرمایه انسانی بزرگی برخوردار است و باید زمینه ارتباط و مشارکت ایرانیان خارج از کشور را فراهم کنیم.» وی در پایان تأکید کرد: «ایران پروژهای شکستخورده نیست، بلکه طرحی ناتمام است. اگر هر یک از ما مسئولیت یک پروژه کوچک را بپذیریم و این پروژهها را به یکدیگر پیوند دهیم، میتوانیم از ایران مراقبت کنیم و این طرح ناتمام را پیش ببریم.»
نجاتیان: زندگی هلن بختیار بخشی از تاریخ سلامت ایران را روایت میکند
احمد نجاتیان، رئیس نظام پرستاری و عضو هیئتمدیره نظام پرستاری، با اشاره به کمتر شناختهشدن ابوالقاسم و هلن بختیار گفت: «اگر تلاشهای خانم رضوی رضوانی و زندهیاد لاله بختیار نبود، شاید نام این دو شخصیت نیز مانند بسیاری از بزرگان ایران ناشناخته میماند.» وی افزود: «ابوالقاسم بختیار شخصیتی الهامبخش و امیدآفرین است که با وجود دشواریهای فراوان، در میانسالی مسیر زندگی خود را تغییر داد، پزشک شد و پس از بازگشت به ایران، در توسعه آموزش پزشکی و خدمات درمانی نقشآفرینی کرد.»
وی درباره هلن جفریز بختیار گفت: «زندگی هلن را میتوان از سه منظر زن، سلامت و دیپلماسی بررسی کرد. او زنی فرهیخته و خودساخته بود که پس از ورود به ایران، در اداره بیمارستان، آموزش پرستاری و ارائه خدمات درمانی مشارکت کرد و با وجود دشواریها، فعالیت خود را در این کشور ادامه داد.»
نجاتیان افزود: «خاطرات هلن، بخشی از تاریخ سلامت ایران را روایت میکند. او با آموزش اصول بهداشتی به قابلههای محلی، به کاهش مرگومیر نوزادان کمک کرد و در میان عشایر بختیاری نیز به واکسیناسیون و ارائه خدمات پرستاری به مادران و کودکان پرداخت.»
مترجم کتاب «هلن جفریز بختیار؛ پرستاری از آیداهو تا توس» فعالیتهای وی را نمونهای از دیپلماسی سلامت دانست و گفت: «هلن در چارچوب برنامه اصل چهار ترومن به ایران بازگشت، اما خود نیز تحت تأثیر فرهنگ و تمدن ایرانی قرار گرفت و به این سرزمین دلبسته شد. نامگذاری کوه و منطقه حفاظتشده هلن در چهارمحال و بختیاری نیز نشانه قدرشناسی مردم از خدمات اوست.»
دوایی: زندگی ابوالقاسم و هلن بختیار نشان میدهد آنان توان تبدیل رنجها به فرصتی برای حرکت را داشتهاند
مهدی دوایی، عضو هیئت علمی دانشگاه و روانشناس و مشاور خانواده، با بیان اینکه زندگی ابوالقاسم و هلن بختیار را از منظر روانشناسی مطالعه کرده است، گفت: «هنگام خواندن این روایت، به دنبال پاسخ این پرسش بودم که چه ویژگیهایی یک انسان را اثرگذار میکند و ما چگونه میتوانیم بخشی از این ویژگیها را در زندگی خود درونی کنیم.»
وی توانایی برقراری ارتباط را نخستین ویژگی افراد اثرگذار دانست و افزود: «کسی که نتواند با دیگران ارتباط برقرار کند، نمیتواند اثرگذار باشد. نامهها و روابط ابوالقاسم و هلن بختیار نشان میدهد که آنان به ارتباطهای فردی و مستقیم اهمیت میدادند. این نوع رابطه، چه در خانواده و چه در محیط کار و آموزش، زمینه اثرگذاری بیشتر را فراهم میکند.»
دوایی، تابآوری و تحمل ابهام را از دیگر ویژگیهای این دو چهره برشمرد و گفت: «افراد اثرگذار با نخستین دشواری خود را نمیبازند و زیر فشار مشکلات از حرکت بازنمیایستند. زندگی ابوالقاسم و هلن بختیار نیز نشان میدهد که آنان در بزنگاهها و موقعیتهای دشوار، توان ادامهدادن و تبدیل رنجها به فرصتی برای حرکت را داشتهاند.»
وی مسئولیتپذیری را نیز از ویژگیهای افراد اثرگذار دانست و افزود: «این افراد به جای آنکه بگویند تقصیر دیگران بود، از خود میپرسند من چه کاری میتوانم انجام دهم. ابوالقاسم بختیار نیز با همین رویکرد در خانواده، جامعه و کشور خود مسئولیتها را بر عهده گرفت.» دوایی در پایان گفت: «ارتباط معنوی نیز میتواند توان اثرگذاری انسان را افزایش دهد و به فعالیتهای او جهت و معنا ببخشد.»
.jpg)
رضوی رضوانی: زندگی بختیارها نمونهای از گفتوگوی میان فرهنگهاست
مهشید رضوی رضوانی، مدیر مؤسسه ماهشید خرد و نماینده آثار لاله بختیار، با اشاره به انتشار زندگینامههای ابوالقاسم و هلن بختیار گفت: «جامعه و عصر ما خسته است، اما همچنان به شنیدن داستان نیاز داریم. این کتابها نیز با دغدغه بازشناسی روحیه و سبک زندگی ایرانی و روایت تلاش انسانهایی منتشر شدهاند که در دشوارترین شرایط دوباره برخاستند و حرکت کردند.»
وی با بیان اینکه زندگی این دو چهره نمونهای از گفتوگوی میان فرهنگهاست، افزود: «ابوالقاسم و هلن از دو جهان متفاوت، با فاصلههای بسیار در زبان، جغرافیا، سن و تجربه اجتماعی آمده بودند، اما در جستوجوی دانش، خدمت و معنای زندگی به نقطهای مشترک رسیدند. زندگی آنان نشان میدهد که برای گفتوگو لازم نیست زبان، تاریخ یا شیوه زندگی یکسانی داشته باشیم، بلکه باید بتوانیم دیگری را بفهمیم و بپذیریم.»
رضوی رضوانی درباره مواجهه هلن با فرهنگ ایران گفت: «او هنگام ورود به ایران، زبان و آداب این جامعه را نمیدانست، اما به جای سنجیدن همهچیز با معیارهای خود، شروع به یادگیری کرد. فارسی آموخت، با مردم شهرها، روستاها و عشایر زندگی کرد و با شعر، موسیقی و فرهنگ ایران آشنا شد. هلن در برابر فرهنگ جدید گشوده بود و در عین حال از هویت خود نیز بیگانه نشد.»
وی جوانمردی و توجه به کرامت انسان را از ویژگیهای برجسته ابوالقاسم بختیار دانست و افزود: «جوانمردی در زندگی او تنها به معنای قهرمانی نبود، بلکه در حفظ احترام و پیوند انسانی، مراقبت از فرزندان و حمایت از دیگری نمود پیدا میکرد.» رضوی رضوانی در پایان گفت: «خانه فراتر از مرزهای جغرافیایی، جایی است که آرامش انسان در آن محقق میشود. زندگی ابوالقاسم و هلن به ما میآموزد انسانبودن یکدیگر را به رسمیت بشناسیم.»
این نشست با بخش پرسش و پاسخ میان حاضران و سخنرانان به پایان رسید.
