هنگام بررسي يك خط بايد به نكات متعددي توجه داشته باشيم. يك خط در مسير تاريخي با تغيير و تحولات متعددي مواجه مي شود و هر خط براي مقاصد خاصي به كار برده مي شده و يك خط شناس بايد به جنبه هاي استفاده از هر خط توجه داشته باشد. يك نسخه شناس زماني كه از ويژگي هاي هر خط اطلاعات دقيقي داشته باشد در بازخواني و مرمت اسناد بهتر مي تواند عمل كند.
به گزارش روابط عمومي سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، محسن روستايي در نشست تخصصي "شناخت خط در ارزيابي و توصيف انواع سند تاريخي"  كه به همت پژوهشكده اسناد برگزار شد، گفت: بحث خط شناسي را بايد از دو منظر مورد بررسي قرار داد. بخشي از اين بررسي ها معطوف به تاريخ علم خواهد شد و بخش ديگر معطوف به تاريخ ادبيات فارسي.
او افزود: اگر بخواهيم خط را در حوزه سند در نظر بگيريم بايد ابتدا آن را از منظر علوم ادبي در نظر بگيريم و پس از آن با اطلاعاتي كه در اين زمينه كشف مي كنيم مي توانيم خط را از منظر تاريخ علم بررسي كنيم.
روستايي گفت: هنگام بررسي يك خط بايد به نكات متعددي توجه داشته باشيم. يك خط در مسير تاريخي با تغيير و تحولات متعددي مواجه مي شود و هر خط براي مقاصد خاصي به كار برده مي شده و يك خط شناس بايد به جنبه هاي استفاده از هر خط توجه داشته باشد. يك نسخه شناس زماني كه از ويژگي هاي هر خط اطلاعات دقيقي داشته باشد در بازخواني و مرمت اسناد بهتر مي تواند عمل كند.
او با اشاره به خطوطي كه در وقف نامه ها مورد توجه قرار مي گرفته گفت: مثلا در وقف نامه ها خط هاي رقا ، ثلث و نسخ مورد استفاده قرار مي گرفتند و در برخي موارد نيز تركيبي از اين خطوط مورد استفاده قرار مي گرفتند. يك نسخه شناس بايد به جزئيات خطوط اصلي و استنباطي واقف باشد. مثلا اگر به خط صائب تبريزي توجه كنيد او از خط شكسته و نستعليق استفاده مي كرده كه امروزه خطي كه او استفاده مي كرده خط تحرير ناميده مي شود.
روستايي با اشاره به خطوطي كه در تظلم نامه ها استفاده مي شد گفت: چون اين تظلم نامه ها توسط افراد مختلفي نوشته مي شد كه بخشي از اين افراد را عامه مردم تشكيل مي دادند از اين نظر اين خطوط در واقع عنوان خاصي ندارند و به نوعي خطوط عدول كرده از خط هاي اصلي محسوب مي شوند.

او در ادامه به ضرورت تسلط نسخه شناس ها به خطوط رجال و شخصيت مهم اشاره كرد و گفت: در بيشتر موارد رجال پاي نوشته هاي خود را امضا و مهر كرده اند اما در برخي موارد پيش مي آيد كه اين خطوط امضا ندارند اگر يك نسخه شناس به دست خط رجال تسلط داشته باشد به راحتي مي تواند نگارنده اين سندها را حدس بزند.
روستايي ادامه داد: بيشتر وقف نامه ها به خط نستعليق نوشته شده اند. در دوره صفويه با اسنادي روبرو مي شويم كه چند وجهي هستند و عموما به خطوط نيمه تعليق معروف هستند. در دوره زنديه و افشاريه خطوط تركيبي هستند و خطوط به خط مخترع نزديك مي شوند و اگر اين خطوط را بررسي كنيم متوجه مي شويم كه عملا از هيچ خطي تبعيت نمي كنند. اما در دوره قاجاريه خطوط شكل ثابت دارند و در اسناد ديواني خط غالب شكسته و نستعليق تحريري است. در اسناد شرعي نيز عموما با خطوط بي نقطه روبرو مي شويم.
به گفته اين پژوهشگر هر چه خطوط توسط اقشار عامي جامعه نوشته شود اين خطوط از اصول رايج خط ها تبعيت نمي كنند.
او در پايان با اشاره به اهميت فهرست نويسي خطوط اشاره كرد و گفت: فهرست نويسي خطوط به نسخه شناس كمك مي كند كه درجه خطايش پايين بيايد و بايد هر فردي كه سندي را بررسي مي كند درباره خط آن هم به اجمال بنويسد حتي اگر اطلاعاتش دقيق نيست نظر شخصي خود را قيد كند و با اين كار زمينه تحقيقات پژوهشگران بعدي را فراهم مي كند.
خاطرنشان مي شود، پژوهشكده اسناد سازمان اسناد و كتابخانه ملي، همه هفته نشست هايي تخصصي در حيطه اسناد و آرشيو برگزار مي كند، كه شركت در جلسه اي مذكور، آزاد است.