مراسم بزرگداشت دكتر "سيروس پرهام" اولين رئيس اسناد ملي ايران، با همت سازمان اسناد و كتابخانه ملي و انتشارات علمي و فرهنگي (فرانكلين سابق) در سازمان اسناد و كتابخانه ملي برگزار شد.
به گزارش روابط عمومي سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، در ابتداي اين مراسم دكتر مسعود كوثري، مدير انتشارات علمي و فرهنگي نكاتي را درباره همكاري هاي انتشارات علمي و فرهنگي و استاد پرهام بيان داشت. كوثري در بخشي از سخنان خود گفت: حدود يك ماه قبل مراسم 60 سالگي تأسيس انتشارات علمي و فرهنگي را همراه با تجليل از بزرگان اين انتشارات برگزار كرديم. وي ادامه داد: دكتر پرهام فرد دوست داشتني است و كارهاي بزرگي انجام داده است. ايشان پيل تني هستند كه كار عظيم "سيري در هنر ايران" را به سرانجام رساندند. اين عضو هيأت علمي در ادامه از استقامت و حوصله دكتر پرهام به عنوان يكي از شاخصه هاي مهم ياد كرد و آنها را از فضائل بارز استاد پرهام ناميد.
در ادامه اين مراسم دكتر سيدرضا صالحي، رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملي نيز چند دقيقه اي سخنراني كرد. دكتر صالحي گفت: من براي اداي وظيفه و اخلاق و عرض ارادت چند دقيقه اي مصدع مي شوم. وي گفت: اگر بناست ما از طراوت و شادابي فرهنگي برخوردار باشيم بايد از ريشه هاي خود محافظت كنيم. صالحي با ذكر اين جمله كه بزرگداشت استاد پرهام، بزرگداشت فضيلت و معرفت است ادامه داد: تبار اين سازمان به ريشه هاي آن بازمي گردد و پايه گذار آن استاد پرهام است. بر اين اعتقاد هستيم كه تكريم بزرگان بيش از اينكه نياز آنها باشد، نياز ماست و ما بايد ياد بگيريم كه ريشه هاي خود را فراموش نكنيم. رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملي گفت: هر كشوري به سرمايه اي معرفي مي شود. سرمايه بزرگ ايران، ايران فرهنگي است و خالقان اين فرهنگ امثال استاد پرهام هستند و همه ما جمع شده ايم ياد بگيريم اگر ما از اسناد و كتابخانه ملي چيزي مي دانيم از ايشان ياد گرفته ايم. استاد پرهام خشت اول اين بنا را تشكيل داد و ملت ايران مديون وي هست تا حافظه تاريخي ايران ثبت شود. دكتر صالحي در پايان سخنان خود، قول داد يك مراسم ديگر در نكوداشت مقام دكتر سيروس پرهام در ساختمان آرشيو ملي ايران برگزار شود و نام سالن همايش اين ساختمان مزين به نام "دكتر سيروس پرهام" شود.
در ادامه اين مراسم دكتر همايونپور سردبير فصلنامه "بررسي كتاب تهران" و دكتر پارسي نژاد از همكاران دكتر پرهام، به ذكر خاطرات و روند همكاري هاي خود با دكتر سيروس پرهام پرداختند.
دكتر سيروس پرهام نيز در پايان اين مراسم، در جملاتي كوتاه، از روند چگونگي تأسيس مركز اسناد ملي سخن گفت. دكتر پرهام بيان داشت: بعد از مدتي روزنامه نگاري و سردبيري روزنامه "جورنال تهران" در سال هاي دهه 30، به نوشتن مقاله روي آوردم و در يكي از نوشته ها، مقاله اي نوشتم درباره وضع اسفبار پرونده هاي راكد در وزارتخانه ها، كه به سبب كمبود فضاي بايگاني پرونده هاي راكد، اين پرونده ها را در پله پشت بام تل انبار مي كردند كه گاهي هم به خود پشت بام سرريز مي كرد. آرشيويست انگليسي بازنشسته اي كه يونسكو به منظور ايجاد يك مركز بايگاني راكد در اختيار شوراي عالي اداري كشور گذارده بود، اين مقاله را مي خواند و مرا براي مصاحبه دعوت مي كند. اين مصاحبه منجر گرديد به استخدام من در آن شورا به سال 1342 و نهايتا تأسيس سازمان اسناد ملي ايران، كه افتخار بزرگ زندگي من است. وي ادامه داد: در اواخرهمان سال با بورس يونسكو به آرشيو ملي انگليس رفتم و شش ماه هم در آرشيو ملي آمريكا و برخي آرشيوهاي ايالتي آن كشور آموزش ديدم. پس از آن نيز به تناوب از آرشيوهاي ملي اتريش، هلند و سوئد بازديد آموزشي كردم. وي ادامه داد: تأسيس سازمان اسناد ملي ايران كه البته قرار بود در ابتدا آرشيو ملي ايران نام بگيرد اما چون نمي خواستيم اسم خارجي بر آن بگذاريم مستلزم طي مراحلي بود كه چند سال طول كشيد. پس از ايجاد بخش مديريت اسناد در سازمان امور اداري و استخدامي كشور، در هر وزارتخانه اي دفتر مديريت اسناد ايجاد شد و آموزش روش هاي جديد نگهداري پرونده ها آغاز شد. به كمك سازمان برنامه، طرح مركز بايگاني راكد كشور تهيه شد كه مشتمل بر دو انبار سه هزار متري سوله بود و حدود سه ميليون تومان هزينه داشت ولي به جايي نرسيد چون هزينه هاي سنگين جشن هاي شاهنشاهي در پيش بود. وي ادامه داد: گذراندن لايحه قانوني تأسيس سازمان اسناد ملي ايران از كميسيون هاي متعدد مجلسين نيز نزديك به دو سال وقت گرفت و در اواخر سال 1349 به دولت ابلاغ شد. هيئت وزيران در بهمن ماه همان سال بنده را به رياست سازمان اسناد ملي ايران منصوب كرد.
خاطرنشان مي شود دكتر سيروس پرهام دانش آموخته دانشگاه "بركلي" ايالات متحده در رشته علوم سياسي و اولين رئيس سازمان اسناد ملي ايران است و عضويت در هيئت مديره موزه فرش، معاونت سازمان امور اداري و استخدامي و همچنين همكاري با كابينه دولت موقت را در كارنامه خود دارد. سرانجام وي در سال 1359 و با بازگشت به سازمان اسناد ملي ايران بازنشسته شد.
در پايان اين مراسم لوح سپاسي به رسم يادبود از طرف دكتر صالحي اميري به دكتر پرهام اهداء شد.