در مراسم نخستین سالگرد درگذشت مدیر انتشارات محمدی
امیرخانی: فعالیت ناشران دینی پیش از انقلاب اسلامی نیازمند پژوهشی جدی است
مراسم نخستین سالگرد درگذشت حاج علی محمدی اردهالی، مدیر کانون انتشارات محمدی و رئیس اسبق اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، با سخنرانی غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و حجتالاسلام والمسلمین سید علیاصغر غروی برگزار شد.
به گزارش روابطعمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، این مراسم روز پنجشنبه ۲۲ مردادماه در سالن حکمت مرکز همایشهای بینالمللی سازمان برگزار شد و آغاز مراسم با تلاوت آیاتی از قرآن کریم توسط سید حسین موسوی بلده همراه بود.
علی محمدی اردهالی، مدیر کانون انتشارات محمدی و رئیس اسبق اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، ۱۲ فروردینماه ۱۳۱۱ در اراک به دنیا آمد و ۲۴ مردادماه ۱۴۰۴ درگذشت. وی در طول عمر پربار خود، با تأسیس کانون انتشارات محمدی، نقشی برجسته در نشر آثار دینی، بهویژه در سالهای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، ایفا کرد. انتشار ترجمه چهلجلدی «تفسیر المیزان» و شمار زیادی از آثار اعتقادی در قالب تألیف و ترجمه، از جمله فعالیتهای او بود.
غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، در این مراسم با گرامیداشت یاد علی محمدی اردهالی گفت: «آشنایی من با انتشارات محمدی به حدود نهسالگی بازمیگردد. نخستین کتابی که از این انتشارات دیدم، کتاب «عربی آسان» بود که در مسجد محل، زبان عربی را از روی آن به ما آموزش میدادند.»
وی افزود: «نخستینبار در دهه ۱۳۶۰ و در دوران نوجوانی به کتابفروشی ایشان در خیابان شاهآباد رفتم. نخستین کتابی که از ایشان خریدم، «داستانهای اسلامی» مرحوم علی دوانی در دو جلد جیبی بود. بعدها نیز بهتدریج دوره چهلجلدی ترجمه «تفسیر المیزان» را از انتشارات محمدی تهیه کردم و همچنان آن مجموعه را در کتابخانهام دارم.»
نقش مؤثر در نشر کتابهای درسی و آثار ماندگار
امیرخانی با اشاره به فعالیتهای محمدی اردهالی پس از پیروزی انقلاب اسلامی بیان کرد: «ایشان در زمینه انتشار کتابهای درسی و در سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، که بعدها به شرکت انتشارات علمی و فرهنگی تبدیل شد، نقش مهمی داشت. در دوره مدیریت ایشان، آثار درخشان و ماندگاری منتشر شد که مجموعه «تاریخ تمدن» ویل دورانت یکی از نمونههای آن است. شرح خدمات ایشان در این حوزه، خود میتواند موضوع یک کتاب مستقل باشد.»
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران ادامه داد: «آنچه بیش از همه باید بر آن تأکید کرد، کوششهایی است که ایشان یکتنه و با وجود دشواریهای فراوان در انتشارات محمدی انجام داد. در گفتوگوهایی که با ایشان داشتم، از فشارهای ساواک برای جلوگیری از انتشار برخی کتابها و شجاعت خود در چاپ شماری از آثار، حتی بدون دریافت مجوز، سخن میگفت.»
نشر آثاری در جهت گسترش معارف اسلامی
وی با بیان اینکه آثار منتشرشده در انتشارات محمدی با دقت و گزیدهکاری انتخاب میشد، گفت: «تقریباً همه کتابهایی که ایشان منتشر میکرد، در حوزه دین و معارف اسلامی بود. مجموعهای از آثار آیتالله مکارم شیرازی، از جمله «آفریدگار جهان»، «خدا را چگونه بشناسیم؟» و «رهبران بزرگ و مسئولیتهای بزرگتر» از سوی این انتشارات منتشر شد. انتشار چنین آثاری در آن روزگار، در گسترش معارف اسلامی و اهلبیت(ع) نقش مؤثری داشت.»
امیرخانی افزود: «برداشت من این بود که ایشان نگاهی تقریبی داشت و کمتر به سراغ آثاری میرفت که موجب اختلاف میان مسلمانان شود. بیشتر کتابهای منتشرشده از سوی او برای مسلمانان با گرایشهای مختلف قابل استفاده بود. ترجمه «تفسیر المیزان» نیز نمونهای روشن از این رویکرد است؛ اثری مبتنی بر تفسیر قرآن به قرآن که همه مسلمانان، اعم از شیعه و اهلسنت، میتوانند از آن بهره ببرند.»
استمرار فعالیت تا واپسین سالهای زندگی
وی با اشاره به تداوم فعالیت محمدی اردهالی تا واپسین سالهای زندگی گفت: «ایشان تا سالهای پایانی عمر در همان کتابفروشی خیابان جمهوری حضور داشت. اگر بهدنبال مقام و مسئولیت بود، موقعیتهای فراوانی برایش فراهم میشد، اما تا پایان عمر با علاقه و عشق، همان فعالیت فرهنگی و حرفهای خود را ادامه داد.»
ضرورت تدوین تاریخ ناشران دینی
امیرخانی با تأکید بر ضرورت ثبت تاریخ شفاهی ناشران پیشکسوت اظهار کرد: «نصرالله حدادی و برخی دیگر از پژوهشگران با تعدادی از ناشران قدیمی گفتوگوهایی انجام دادهاند، اما فعالیت ناشران دینی و مذهبی پیش از انقلاب اسلامی نیازمند پژوهشی جدی و اساسی است. ناشرانی که در بازار بینالحرمین، کوچه حاج نایب، خیابان ناصرخسرو، خیابان شاهآباد و دیگر نقاط تهران فعالیت میکردند، در ترویج فرهنگ اسلامی نقش مهمی داشتند.»
وی افزود: «کسی که بخواهد درباره تاریخ فرهنگ و چگونگی ترویج معارف اسلامی در ایران پژوهش کند، ناگزیر باید به نقش این ناشران بپردازد. ثبت و تدوین فعالیتهای آنان، کاری ضروری و ماندگار خواهد بود.»
در بخش دیگری از این مراسم، حجتالاسلام والمسلمین سید علیاصغر غروی سخنرانی کرد و در پایان نیز کلیپی درباره زندگی و فعالیتهای فرهنگی زندهیاد علی محمدی اردهالی به نمایش درآمد.
