نشست تخصصی با محوریت "دیپلماسی فرهنگی و راهبردهای کلان" با سخنرانی دکتر سید رضا صالحی، مشاور فرهنگی رئیس جمهور و رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با همکاری انجمن علمی دانشجویی در تالار خوارزمی برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران؛ دکتر صالحی دراین مراسم گفت: ایران درعرصه بین المللی سه تصویر دارد، نفتی، هسته‌ای و فرهنگی. تصویر ایران از زمان ملی شدن نفت در عرصه بین المللی نفتی شد و در ۱۰ سال اخیرنیز تصویر ایران در عرصه بین الملل هسته‌ای شد، تصویری که با مناقشات متعددی همراه بوده است. اما از دیر باز تصویر ایران در عرصه بین المللی فرهنگی بود.
او افزود: کشورهای اروپایی با راه اندازی اتحادیه اروپا قصد دارند که یک حکومت مرکزی با قوانین و پول واحد درعرصه بین المللی بوجود آورند، اما ما قرن‌ها پیش چنین الگویی را داریم و هخامنشیان توانستند ۷۲ ملت را بدون جنگ و خونریزی زیر پرچم خود جای دهند.
صالحی گفت: هخامنشیان تنها حکومتی بودند که سیاست خود را درعرصه بین المللی برپایه ادغام فرهنگی نگذاشتند، اما امروزه وقتی صحبت از جهانی شدن به میان می‌آید، هدف دولت‌ها یکسان سازی فرهنگی است. از این نظر با گذشت قرن دولت هخامنشیان تنها حکومتی است که اقوام مختلف را بدون یکسان سازی فرهنگی زیر چتر حمایتی خود قرار داد.
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی با اشاره با تمدن‌های عظیمی چون شهر سوخته و جیرفت گفت: برخی از قوم‌شناسان معتقدند که جیرفت نقطه آغاز زندگی بشر است و ارزش‌های جیرفت کمتر از هخامنشیان و آثاری که از خود به جای گذاشته‌اند نیست. در واقع تمدن جیرفت آبروی ملت ایران درجهان است. محلی‌ها تاکنون از جیرفت بیش از شش هزار قطعه خارج کرده‌اند و برخی از باستان‌شناسان معتقدند بیش از ۶۰ هزار قطعه هنوز در این منطقه مدفون است. این تنها بخشی از تصویر رمزگونه ایران است.
به گفته صالحی، نفت و انرژی هسته‌ای به هیچ وجه نمی‌توانند تصویر درستی از ایران درعرصه بین المللی ارائه کنند و از این رو باید بیش از گذشته به تصویر فرهنگی ایران در عرصه بین المللی توجه کنیم و هیچ کس تا به امروز نتوانسته است تصویر فرهنگی ایران را مخدوش کند و هیچ قدرتی توان رقابت با تصویر فرهنگی ایران را در عرصه بین المللی ندارد.
او افزود: بسیاری از کشورهای منطقه قرن‌ها زیر سیطره فرهنگی ایران بوده‌اند. مثلا هنوز در هند زنان و مردانی هستند که وقتی متوجه می‌شوند ایرانی هستی با خواندن چند بیت از اشعار شاعران پارسی گویی می‌خواهند بگویند که با دانش بیگانه نیستند.
صالحی با بیان این مطلب که تنها نقطه عزیمت ما در دنیای امروز ایران فرهنگی است گفت: فرهنگ ایرانی بسیار غنی است و شعاع فرهنگی ما قدرت نفوذ ما را ایجاد می‌کند.
او افزود: دیپلماسی سیاسی آنچنان بر روح جهان حاکم شده است که دیپلماسی فرهنگی را به حاشیه رانده است و این گناهی نابخشودنی است. باید توجه داشت که دیپلماسی سیاسی مبتنی بر زور، قدرت، پول و فریب است و درونش نوعی زور نهفته است. یکی از ویژگی‌های بارز دیپلماسی سیاسی ناپایداری است. مثلا دوستان و دشمنان آمریکا در قرن ۲۱ براساس منافع او تعریف می‌شوند.
به گفته دكتر صالحی؛ دیپلماسی فرهنگی مبتنی براقناسازی و نفوذ است و برخلاف دیپلماسی سیاسی که مبتنی بر باید‌ها است، مبتنی بر باور‌ها است. متاسفانه نسبت دیپلماسی سیاسی و فرهنگی در ایران ناعادلانه است. تجربه ثابت کرده است که ما ایرانی‌ها با جنگ‌های نظامی نمی‌توانیم به منافعمان برسیم و باید با دیپلماسی فرهنگی منافعمان را در عرصه بین المللی تامین کنیم.
او با بیان این مطلب که دنیای آینده عرصه تعارض و تخاصم فرهنگی است، گفت: امروزه اتحادیه اروپا به دنبال نظام پولی و مالی واحد است و حمله به یکی از کشورهای عضو اتحادیه حمله به کل کشورهای اتحادیه اروپا محسوب می‌شود. اما جنگی که از شمال آفریقا تا عراق دامنگیر شده است، جنگ فرهنگی است و جنگ‌های فرهنگی قصد دارند که چهره جهان را تغییر بدهند.
رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملي با اشاره به تفاوت نظام فرهنگی ما با غرب گفت: این تفاوت موجب می‌شود که نتوانیم از نظر فرهنگی با غرب به تفاهم برسیم و باید با آن‌ها بجنگیم. به دلیل قدرت و پیشینه فرهنگ ایرانی و اسلامی ما توان این را داریم که با غرب مبارزه کنیم و مغلوب آن نشویم
او گفت: اگر می‌خواهیم درعرصه بین الملی با زبان دیپلماسی فرهنگی سخن بگویم باید قوانین بلند مدتی را در این حوزه تعریف کنیم و منابع و نیروی انسانی مورد نیاز را نیز تامین کنیم و برنامه بلند مدتی را تدوین و در دستور کار خود قرار دهیم.
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی با بیان این مطلب که با سخنرانی نمی‌توان نگاه جهان را تغییر داد گفت: بهترین راه تاثیرگذاری درعرصه ملی و بین المللی استفاده از زبان‌های چون زبان نقاشی، شعر، فیلم و مجسمه است. عرصه دیپلماسی فرهنگی عرصه‌ای نامحدود است و یکی از راه‌های دیپلماسی فرهنگی ایران آیین حج است. مراسم اربیعین در کربلا نیز یکی از مظاهر دیپلماسی فرهنگی ما بود در این مراسم بیش از ۲۰ میلیون نفر شرکت کردند که این حضور چندین میلیونی قدرت دیپلماسی فرهنگی ما را به رخ جهانیان کشید.
او در ادامه ورزش را یکی دیگر از مظاهر دیپلماسی فرهنگی عنوان کرد و گفت: وقتی یک دختر محجبه ایرانی در عرصه مسابقات بین المللی مدال می‌آورد نگاه جهانیان را متوجه ایران می‌کند و گونه دیگری از ایران فرهنگی را در عرصه بین المللی به نمایش می‌گذارد. چنین حضوری در عرصه بین المللی به ما کمک می‌کند که سهم ارزشمندی در کاهش عصبیت‌ها درجهان داشته باشیم.
به گفته صالحی جلوه‌هایی از فرهنگ ایرانی در جای جای جهان پراکنده است و این نشان از نفوذ فرهنگ ایرانی در جهان است. ایران با اینکه دین اسلام را پذیرفت اما هرگز زبانش عربی نشد و این نشان از زبان رمزگونه ایرانی دارد. در ایران شاهد زیست اقوام مختلفی چون آذری، کرد، لر، تركمن و بلوچ هستیم که هر یک از این اقوام از قدمتی چندهزاره ساله برخوردار هستند و با وجود تنوع قومی و رنگین کمانی از زبان‌ها توانسته‌اند در کنار هم به صلح و دوستی زندگی کنند.
او افزود: باید توجه کنیم که گنجینه فرهنگی تنها شامل اشیاء‌ای نیست که در موزه‌ها از آن‌ها نگهداری می‌کنیم، باید از جنبه‌های مختلف فرهنگ ایرانی بهره برداری کنیم. تاریخ ثابت کرده است که فرهنگ ایرانی هیچ‌گاه مغلوب سایر فرهنگ‌ها نمی‌شود.
صالحی گفت: صنعت فرهنگ در ایران بسیار گسترده است و فرهنگ ایرانی قابلیت این را دارد که جایگزین صنعت نفت شود و باید با استفاده از راهکارهای مناسب که من آن‌ها را در ۱۱ سرفصل طبقه بندی کرده‌ام از قابلیت‌های فرهنگ ایرانی در عرصه بین المللی بهره برداری کنیم. سیدرضا صالحی که درنشست تخصصی دیپلماسی فرهنگی در دانشگاه علمی کاربردی سخن می‌گفت در پایان به سوألات دانشجويان و استادان پاسخ داد.