نخستین نشست از سلسله نشست های تخصصی درباره شعر آئینی با حضور سهیل محمودي، ساعد باقری و افشین اعلاء دراندیشگاه فرهنگی کتابخانه ملی برگزار شد. به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد وکتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران؛ افشین اعلاء در نشست شعرآئینی که دراندیشگاه فرهنگی کتابخانه ملی برگزار شد، گفت: از دیربازعشق به اهل بیت درپوست و گوشت شیعیان ایران ریشه دوانیده است و ادبیات آئینی درایران ازقدمتی بیش ازهزار سال برخورداراست. پس ازپیروزی انقلاب اسلامی به اين گونه از ادبیات بهاء بیشتری داده شده و گام های خوبی ازنظر کیفی و کمی برداشته شده است. او افزود: اما باید توجه داشت که همزمان با رشد این گونه از ادبیات؛ آفات متعددی درکمین این جریان ادبی وجود دارد. بیشتر افرادی که به این گونه ازادبیات می پردازند، آثارخود را به ساحت ائمه و پیامبر نذر می کنند وبی شک فردای قیامت این عمل آن ها بی پاداش نخواهد ماند، اما این بدان معنا نیست که هرگونه نوشته ای که ادبیات آئینی را تبلیغ می کند را عاری ازمشکلات معنایی و ادبی بدانیم.
این شاعر؛ به کارگیری مضامین کلیشه را یکی از آفت های جدی ادبیات آئینی دانست و گفت: مثلا شاعران زمانی که می خواهند برای حضرت علی (ع) شعری بسرایند همواره برای مظلومیت او به مضامینی چون چاه و غربت او اشاره می کنند، بی شک شب و چاه مضامین شاعرانه ای هستند اما آن قدر شاعران سطحی و کلیشه ای به این مضامین پرداخته اند که دیگر برای مخاطب جذابیتی ندارد.
اعلاء درادامه برگزاری جشنواره های متعدد شعر آئینی را یکی از عواملی عنوان کرد که موجب تنزل سطح ادبیات آئینی دردو دهه اخیرشده اند و افزود: علیرضا قزوه یکی از شاعران وترانه سرایان توانمند ما است که اتفاقا سابقه خوبی نیز درسرودن اشعارآئینی دارد، اما اگر نگاه کنیم از میان اشعاراو شعر«مولا ویلا» ندارد بیش از همه مورد استقبال قرار گرفته است، دلیل آن این است که کشف جدیدی به رابطه مولا و ویلا کرده است. او ادامه داد: اگر چه این شعر زیباست؛ اما این شعر از جمله اشعاری است که تاریخ مصرف دارد و این شعراگرچه می تواند در مقطع ای موجی را با خود همراه کند، اما تاثیرگذار نخواهد بود و اتفاقا آسیب جدیی به این گونه از ادبیات می زند. اما اشعاری چون «خط خون» و «در سایه سار نخل ولایت» سروده علی موسوی گرمارودی از جمله اشعاری هستند که هرگز فراموش نمی شوند.

به گفته اعلاء؛ تا زمانی که شاعران باورهایشان ملکه ذهنی شان نشود نمی توانند، پیرامون شعر آئینی و عاشورایی شعر خوب بسرایند. شاعری چون طاهره صفارزاده یکی شاعران مدرن و آوانگارد معاصر و از بهترین شاعران شعر آئینی هم محسوب می شود. او شاعرباورمندی است و درمیان اشعارش شعرهای آئینی اش را جدا نکرده و در قالب مجموعه مستقلی منتشر کند. باورهای آئینی ابتدا ملکه ذهن و زبان او شده و بعد به قلم و کاغذ او سرایت کرده است. او درادامه با اشاره به شعر سلمان فارسی صفارزاده درمجموعه «سفر پنجم » گفت: صفارزاده به خوبی دراین شعرتوانسته چگونگی ایمان آوردن سلمان فارسی را روایت کند .صفار زاده دراین شعر همواره از سلمان به عنوان ضمیر جمع استفاده می کند و به نوعی دراین شعر به اسلام آوردن ما ایرانی ها اشاره دارد.
به گفته این شاعر؛ حسن حسینی نیز از جمله شاعرانی محسوب می شود که دین بزرگی بر گردن شعرآئینی دارد؛ گفت: این شاعرآن قدربه شعر آئینی اهمیت می داد و به شعرش باور داشت که وصیت کرده بود زمان مرگش کتاب «گنجشک و جبرئیل» را همراه او به خاک بسپارند.
او درادامه با انتقاد از درهم آمیختگی ساخت شعر آئینی با شعرهای مداحی گفت: با این که ائمه حق بزرگی برگردن ما دارند و ما باید آن ها را مدح کنیم اما امروزه گونه سخیفی از شعرهای مدحی درباره ائمه رواج پیدا کرده است که هم به ادبیات آئینی و هم شعرهای مدحی آسیب زده است. در ادامه اين نشست سهیل محمودی با بیان این مطب که آئین ها هویت ما را می سازند گفت: مثلا وقتی سخن از عربستان به میان می آید، مخاطب در ابتدا به یاد آئین حج می افتد و داستان حضرت ابراهیم و اسماعیل. کم پیش می آید که با آمدن نام این سرزمین ابتدا به یاد چاه ها و کمپانی های بزرگ نفتی بیفتم.
او با اشاره تفاوت آئین هایی که درمناطق مختلف ایران رواج دارند گفت: مثلا نوع آئین سوگواری و شادی درخرم آباد و کردستان با هم متفاوت است هر چند ریشه های مشترکی میان آن ها دیده می شود.
این شاعر با بیان این مطلب که آئین های سوگ و سور در فرهنگ ایرانی از جایگاه ویژه ای برخوردار هستند و در شاهنامه فردوسی و مثنوی معنوی به خوبی به این آئین ها پرداخته شده است، گفت: پس از اسلام برخی ازآئین ها رنگ باخته اند و یا به شکل و نام دیگری ادامه پیدا کرده اند. یکی از این آئین ها «سوگ سیاووش» است. آئینی که دارای جنبه هنری نیز بوده است. شاهرخ مسکوب به خوبی پیرامون موضوع سوگ سیاووش سخن گفته است.
به گفته سهیل محمودی؛ سیاوش در فرهنگ ایرانی نماد پاکی، شهادت و به ناحق ریخته شدن خونش است و بعدها در فرهنگ و آئین اسلامی امام حسین (ع) چنین ویژگی دارد. در واقع ادامه سوگ سیاووش را در فرهنگ عاشورا می توانیم جستجو کنیم.
این سخنور ادامه داد: استاد محمدرضا لطفی در یکی از گفت وگوهایشان به مقام شوشتری منصوری اشاره می کنند که بخشی از دستگاه همایون است و پیش از اسلام نام آن سوگ سیاووش بوده است. پس از اسلام به دلیل مویه ای که زنان خراسان برای حسین بن منصورحلاج می کنند، نام آن تغییر می کند. او افزود: بی شک سوگ سیاووش پس از اسلام، با فرهنگ دینی و عرفانی ما تطبیق پیدا کرده است. این آئین از زمان آل بویه تا به امروز درفرهنگ ما رواج پیدا کرده است و به خوبی توانسته در ادبیات و فرهنگ ما نمود پیدا کند. او در ادامه از قصیده بهاریه کسایی مروزی به عنوان یکی از نمونه های خوبی که به این آئین پرداخته اشاره کرد. محمودی با اشاره به نظرات گروه های افراطی گفت: برخی از این گروه ها معتقدند که آئین های ملی باید برآئین های دینی ارجحیت داشته باشند و برخی بالعکس. اما ما باید واقع بین باشیم و به این نکته توجه کنیم که درفرهنگ ما آئین های ملی و دینی ما به خوبی توانسته درهم تنیده شوند و درفرهنگ ما زنده بمانند. او از شاعرانی چون حافظ، کسایی مروزی، مولانا، ملک شعرای بهار، میرزاده عشقی، نسیم شمال، شفیعی کدکنی، قیصر امین پور و شهریار به عنوان شاعرانی یاد کرد که آئین های ملی و دینی را در اشعارشان بیان کرده اند.
در ادامه ساعد باقری با بیان این مطلب که نثر فارسی دیرتر از شعر فارسی در سرزمین ما رواج پیدا کرد، گفت: قدیمی ترین نثر موجود به زبان فارسی 12 برگ شاهنامه ابومنصوری است. پس از مسلمان شدن ایرانی ها خلفایی که در ایران روی کار آمدند به ایرانی ها اجازه این را نمی دادند که از خط فارسی استفاده کنند و با این که ایرانی ها به زبان فارسی سخن می گفتند اما باید تمام مکاتبات آن ها به خط عربی بود.
او افزود: وزیر با تدبیری چون بلعمی و چند تن از خاندانش نقش بسیار مهمی دراستفاده از خط فارسی درمتون منثور داشتند. یکی از مهم ترین راهکارهایی که گذشتگان ما برای حفظ خط فارسی درایران کردند این بود که اقدام به ترجمه متون دینی به زبان فارسی کردند و با این تدبیر موجب گسترش نثر فارسی شدند.
این پژوهشگر گفت: یکی از بهترین سبک های نوشتاری فارسی در قرن چهارم رواج پیدا کرد که این شیوه امروزه نیزبسیار مورد توجه قرار می گیرد شیوه ای که درآن همان گونه که سخن می گفتند می نوشتند و ازجمله های کوتاه استفاده می کردند و این شیوه نوشتاری به مخاطب و گوینده فرصت تفکرو تعمق بیشتری درباره موضوع مدنظر می دهد.
به گفته ساعد باقری؛ جلال آل احمد یکی از بهترین نویسندگانی است که درعصبی نویسی هایش توانسته به بهترین شیوه ممکن به نثر دوره نخستین توجه کند.
او در ادامه سخنانش بخش هایی از تاریخ بلعمی را برای مخاطبان خواند و گفت: پیشنهاد می کنم کسانی که می خواهند سبک نوشتاری خود را قوت ببخشند، مدتی روی شیوه نوشتاری تاریخ بلعمی کار کنند، به عنوان مثال شاملو از جمله شاعرانی است که توانسته از امکانات زبان تاریخ بلعمی و بیهقی در نثر و شعرش بهره گیرد. درپایان این نشست سهیل محمودی و ساعد باقری تعدادی از سروده های آئینی خود را برای حاضران خواندند.