به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، این نمایشگاه در ادامه سلسله‌نشست‌های تخصصی معرفی نسخه‌های خطی کتابخانه ملی ایران منتشر شده و مجموعه‌ای از نسخه‌های کامل خمسه و برگزیده منظومه‌های آن را همراه با تصاویر و اطلاعات کتاب‌شناختی و نسخه‌شناختی معرفی می‌کند.

شاخص‌ترین اثر از نظر قدمت در این مجموعه، نسخه «برگزیده خمسه نظامی» به تاریخ ۷۹۲ هجری قمری است که طیفور بن حاجی کمال آن را به خط نسخ کتابت کرده است. این نسخه با شماره بازیابی ۱۲۴۳۰-۵ در گنجینه کتابخانه ملی ایران نگهداری می‌شود و قدیمی‌ترین نسخه موجود از آثار نظامی گنجوی در این کتابخانه است.

این اثر، دو منظومه «خسرو و شیرین» و «لیلی و مجنون» را دربردارد؛ دو داستان عاشقانه از مجموعه پنج‌گانه نظامی که در نسخه‌ای متعلق به سده هشتم هجری قمری گرد آمده‌اند. قدمت کتابت، مهم‌ترین امتیاز این نسخه است و ثبت نام کاتب و تاریخ کتابت، آن را برای بررسی پیشینه کتابت و انتقال اشعار نظامی و پژوهش‌های نسخه‌شناختی ارزشمند می‌سازد.

نسخه بر کاغذ ترمه نخودی نوشته شده و عناوین آن با مرکب سرخ مشخص شده‌اند. جدول‌های پیرامون سطور به رنگ‌های مشکی و سرخ و جدول میانی به رنگ سرخ، آرایش صفحات را شکل داده‌اند. این ویژگی‌ها در کنار خط نسخ، نمونه‌ای از شیوه تنظیم و آراستن متن در این نسخه کهن را نشان می‌دهند.

در کنار این اثر، سه نسخه دیگر از سده نهم هجری قمری معرفی شده‌اند: «برگزیده پنج گنج» به تاریخ ۸۱۵ قمری، شامل «خسرو و شیرین» و «لیلی و مجنون»، به خط نسخ در چهار ستون و همراه با هفت مجلس نگارگری؛ «پنج گنج» با تاریخ کتابت ۸۲۰ تا ۸۲۳ قمری، به خط نسخ و نستعلیق تحریری و دارای کتیبه‌های مذهب با نقوش اسلیمی به شیوه دوره تیموری؛ و «برگزیده پنج گنج» به تاریخ ربیع‌الاول ۸۸۹ قمری، به خط نستعلیق، با پنج کتیبه مذهب و بیست مجلس نگاره که منظومه‌های «خسرو و شیرین»، «لیلی و مجنون»، «هفت پیکر» و دو بخش «اسکندرنامه» را دربردارد.

دو نسخه کامل خمسه از سده دهم هجری قمری نیز در این نمایشگاه جای دارند. نسخه سال ۹۰۲ قمری به کتابت ابوسعید، به خط نستعلیق بر کاغذ ترمه نوشته شده و با کتیبه‌ها و سرلوح‌های مذهب مرصع، طلااندازی میان سطور و گل‌وبوته‌های رنگی آراسته شده است. نسخه دیگر، به کتابت نظر علی بن محمود چرپادقانی و متعلق به سال‌های ۹۹۴ تا ۹۹۵ قمری، به خط نستعلیق است و سرلوح‌هایی با طرح ترنج و گل‌وبرگ، جدول‌کشی زرین و عناوین با مرکب سرخ دارد.

این نمایشگاه با ارائه تصاویر و مشخصات نسخه‌ها، فرصتی برای آشنایی با میراث ادبی نظامی و جلوه‌های خوشنویسی، تذهیب، نگارگری و تزئیات جلد این آثار فراهم می‌کند.

علاقه‌مندان می‌توانند برای مشاهده آثار نمایشگاه مجازی «خمسه نظامی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» و مطالعه معرفی آن‌ها، به این پیوند مراجعه کنند.