نخستین نشست علمی «پیشینه تاریخی مطبوعات محلی غرب کشور» در همدان برگزار شد

نخستین نشست علمی «پیشینه تاریخی مطبوعات محلی غرب کشور» با حضور جمعی از پژوهشگران، نویسندگان، فعالان فرهنگی و اصحاب رسانه و با تمرکز بر پیشینه مطبوعات استان‌های منطقه غرب کشور با هدف بازشناسی بخشی از میراث مکتوب و حافظه تاریخی منطقه غرب کشور در سالن آمفی‌تئاتر اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان برگزار شد.

در این نشست، دکتر مجید فروتن، پژوهشگر و نویسنده کتاب تاریخ مطبوعات استان همدان، محمدحسین شیرابیان، پژوهشگر و نویسنده کتاب تاریخ مطبوعات استان کرمانشاه و شورش عزیزی، روزنامه‌نگار و نویسنده کتاب تاریخ مطبوعات استان کردستان، به ارائه دیدگاه‌ها و یافته‌های پژوهشی خود درباره پیشینه مطبوعات محلی پرداختند.

 

مطبوعات محلی؛ بخشی از حافظه تاریخی و میراث مکتوب غرب کشور

دکتر عاطفه زارعی، مدیر اسناد و کتابخانه ملی منطقه غرب کشور (همدان) و دبیر علمی همایش ملی تاریخ مطبوعات محلی منطقه غرب کشور، با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی و تمدنی استان‌های همدان، کرمانشاه، کردستان، لرستان و ایلام، گفت: منطقه غرب کشور یکی از پهنه‌های ارزشمند فرهنگی و تاریخی ایران است و مطبوعات محلی این منطقه بخش مهمی از حافظه تاریخی و میراث مکتوب آن را تشکیل می‌دهند.

وی افزود: مطبوعات محلی صرفاً ابزار اطلاع‌رسانی نبوده‌اند، بلکه در طول تاریخ، بازتاب‌دهنده هویت و فرهنگ مردم، مطالبات اجتماعی، تحولات سیاسی و اقتصادی، رویدادهای فرهنگی و حتی سبک زندگی و آداب و رسوم جوامع محلی بوده‌اند و از این منظر، منابعی ارزشمند برای شناخت تاریخ اجتماعی و فرهنگی هر منطقه به شمار می‌روند.

دکتر زارعی با اشاره به انتخاب همدان به‌عنوان میزبان این رویداد علمی اظهار کرد: همدان با پیشینه دیرینه تاریخی و تمدنی خود، ظرفیت ارزشمندی برای میزبانی از گفت‌وگویی علمی درباره بخشی از حافظه تاریخی ایران دارد و برگزاری این نشست می‌تواند زمینه‌ای برای بازشناسی و معرفی بخشی از تاریخ مطبوعات محلی منطقه غرب کشور فراهم کند.

 

تلاش برای تدوین تاریخ مطبوعات پنج استان غرب کشور

مدیر اسناد و کتابخانه ملی منطقه غرب کشور (همدان) شناسایی، بررسی و تدوین تاریخ مطبوعات محلی پنج استان منطقه غرب کشور را از اهداف اصلی این جریان علمی عنوان کرد و گفت: از استادان، اعضای هیأت علمی، پژوهشگران، دانشجویان و اصحاب رسانه دعوت می‌کنیم با ارائه مقالات و پژوهش‌های علمی، در ثبت و تحلیل تاریخ مطبوعات محلی این منطقه مشارکت کنند.

وی با تأکید بر ضرورت توجه به اسناد و منابع پراکنده مطبوعاتی افزود: بخشی از این میراث ارزشمند در آرشیوهای شخصی، مجموعه‌های خانوادگی، کتابخانه‌ها و نزد مجموعه‌داران و علاقه‌مندان نگهداری می‌شود و شماره‌های قدیمی نشریات، عکس‌ها، مکاتبات، دست‌نوشته‌ها و دیگر اسناد مرتبط با مطبوعات، هر یک بخشی از هویت تاریخی این سرزمین را در خود جای داده‌اند.

زارعی از صاحبان و دارندگان این منابع خواست با اهدای اسناد و مجموعه‌های ارزشمند مطبوعاتی به سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، در حفظ، ثبت، ساماندهی و فراهم‌سازی امکان بهره‌برداری پژوهشی از این میراث برای نسل آینده مشارکت کنند.

وی ادامه داد: بخشی از اسناد مطبوعاتی، به‌ویژه مجموعه‌هایی که خارج از مراکز تخصصی نگهداری می‌شوند، ممکن است در معرض پراکندگی، فرسودگی یا از دست رفتن قرار داشته باشند و شناسایی و گردآوری آن‌ها می‌تواند به شکل‌گیری تصویری جامع‌تر از تاریخ مطبوعات محلی و تحولات اجتماعی و فرهنگی منطقه کمک کند.

 

 انتشار پژوهش‌های منتخب؛ گامی برای ماندگار شدن مطالعات تاریخ مطبوعات

وی همچنین از انتشار پژوهش‌های منتخب خبر داد و گفت: مقالات و پژوهش‌های منتخب پس از طی مراحل داوری و انتخاب، در قالب مجموعه‌ای مدون منتشر خواهد شد تا به‌عنوان منبعی علمی و ماندگار در اختیار پژوهشگران، دانشگاهیان و علاقه‌مندان تاریخ مطبوعات قرار گیرد.

دکتر زارعی با اشاره به روند اجرایی همایش اظهار کرد: مهلت ارسال چکیده مقالات به پایان رسیده و مهلت ارسال اصل مقالات تا ۲۰ مهرماه تعیین شده است؛ نتایج داوری نیز ۳۰ مهرماه اعلام خواهد شد و مراسم نهایی همایش همزمان با روز ملی پژوهش، ۲۵ آذرماه ۱۴۰۵ در شهر همدان برگزار می‌شود.

 

همدان از پیشینه قابل توجهی در عرصه رسانه و مطبوعات برخوردار است

در ادامه این نشست، سیدمحمدرضا جوادی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان، برگزاری این رویداد را اقدامی ارزشمند در مسیر ثبت و صیانت از تاریخ رسانه‌ای استان دانست و اظهار کرد: اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی از این حرکت فرهنگی حمایت می‌کند.

وی با اشاره به فعالیت‌های خانه مطبوعات و فعالان رسانه‌ای استان در سال‌های گذشته گفت: خانه مطبوعات استان و فعالان رسانه‌ای همدان در سال‌های گذشته نقش مؤثری در انسجام‌بخشی به فعالیت‌های رسانه‌ای ایفا کرده‌اند و شایسته تقدیر هستند.

دکتر جوادی با اشاره به پیشینه مطبوعات در همدان افزود: این استان از سابقه قابل توجهی در عرصه رسانه و مطبوعات برخوردار است و ثبت و مستندسازی این میراث می‌تواند زمینه انتقال تجربه و دانش انباشته‌شده در این حوزه به نسل‌های آینده را فراهم کند.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان همچنین از آمادگی این اداره‌کل برای همکاری در برگزاری همایش تاریخ‌نگاری مطبوعات محلی خبر داد و تصریح کرد: در صورت نیاز می‌توان از ظرفیت ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامی استان‌های غرب کشور نیز برای مشارکت در این رویداد استفاده کرد تا همایشی در شأن جایگاه رسانه‌ها و مطبوعات منطقه برگزار شود.

وی با تأکید بر نقش رسانه در توسعه کشور خاطرنشان کرد: مطبوعات و رسانه‌ها از مهم‌ترین ارکان رشد فرهنگی، اجتماعی و سیاسی جوامع به شمار می‌روند و تقویت این حوزه، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای توسعه کشور است.

دکترجوادی ابراز امیدواری کرد با هم‌افزایی دستگاه‌های فرهنگی، دانشگاه‌ها، خانه مطبوعات و فعالان رسانه‌ای، همایش تاریخ‌نگاری مطبوعات محلی به رویدادی اثرگذار در سطح منطقه غرب کشور تبدیل شود.

 

بازخوانی مطبوعات؛ بازخوانی تاریخ اجتماعی یک سرزمین

برگزاری این نشست علمی، در کنار بررسی سیر شکل‌گیری و تحول مطبوعات محلی، فرصتی برای توجه دوباره به اسنادی فراهم می‌کند که در صفحات روزنامه‌ها و نشریات محلی، نامه‌ها، عکس‌ها و مجموعه‌های شخصی پراکنده مانده‌اند؛ اسنادی که می‌توانند در کنار منابع رسمی، روایت‌های دقیق‌تری از تحولات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی منطقه غرب کشور ارائه کنند.

بر همین اساس، تداوم نشست‌های تخصصی با پژوهشگران مطبوعات و گردآوری و ساماندهی منابع پراکنده، می‌تواند زمینه تدوین روایتی مستندتر از تاریخ مطبوعات پنج استان همدان، کرمانشاه، کردستان، لرستان و ایلام را فراهم آورد؛ روایتی که مطبوعات را نه صرفاً به‌عنوان رسانه‌های یک دوره تاریخی، بلکه به‌عنوان بخشی از میراث مکتوب و حافظه اجتماعی این منطقه مورد مطالعه قرار می‌دهد.