بازدیدکارشناس ارشد یونسکو و رئیس گروه مشورتی برنامه حافظه جهانی از کتابخانه مجلس
خانم روزلين راسل كارشناسارشد سازمان علمي، فرهنگي و تربيتي ملل متحد (يونسكو) روز دوشنبه 24/3/89 از كتابخانه مجلس شوراي اسلامي بازديد كرد. وي كه رئيس گروه مشورتي برنامه حافظه جهاني يونسكو نيز ميباشد از نسخه خطي التّفهيم لاوائل صناعه التنجيم تاليف ابوريحان بيروني (362 تا 440 ق.)، يكي از دو عنوان پيشنهادي جمهوري اسلامي ايران در دوره جديد جهت ثبت در برنامه بينالمللي حافظه جهاني يونسكو، بازديد نمود.
لازم بذكر است نسخه پيشنهادي جهت ثبت، كهنترين نسخة فارسي التّفهيم است كه در سال 538 ق كتابت شده و كمتر از صد سال با وفات ابوريحان فاصله دارد. اين اثر نفيس، با ترسيمات عالي با شنگرف و مركب سياه در بيان و توضيح مطالب، در گنجينة نفائس كتابخانه، موزه و مركز اسناد مجلس شوراي اسلامي ايران نگهداري ميشود و نخستين بار در سال 1318 ش به كوشش استاد جلالالدين همائي به چاپ رسيده و براي جشن هزارة ابوريحان، در سال 1351ش با تجديد نظر و افزوده هاي ايشان تجديد چاپ شدهاست.
اين اثر كه يك خودآموز نجوم است، با هندسه و حساب شروع ميشود و به هيئت و نجوم ختم ميشود. كتاب 530 پرسش و پاسخ دارد كه پرسشها با شنگرف و پاسخها با مركب سياه و اشكال آن با شنگرف و مركب سياه است و هر بار با پرسش دانشآموز فرضي مطلبي آغاز ميشود و با پاسخ استاد پايان مييابد و بلافاصله پرسش بعدي مطرح ميشود.
اين نسخه با 246 برگ، 492 صفحه، هر صفحه 15 سطر، به خط نسخ با كتابت محمدبنجورابي در تاريخ روز پنجشنبه ششم صفر سال 538 ق، بر روي كاغذ ريحاني با جلد تيماج سرخ ضربدار، به ابعاد 25*5/19سم، به شمارة ثبت 2132 در مخزن خطي كتابخانه مجلس شوراي اسلامي نگهداري ميشود.
اصالت و اعتبار اين اثر را نسخهشناسان و صاحبنظراني برجسته مانند استاد همايي، استاد نفيسي و استاد حائري تاييد كردهاند. نسخه داراي نام كاتب (به قلم محمدبنجورابي) و تاريخ دقيق كتابت (در تاريخ يومالخميسالسادس من صفر سنه ثمان و ثلثين و خمس) است. همچنين ويژگيهاي ظاهري نسخه اعم از رسمالخط و نس كاغذ همگي بر اصالت نسخه دلالت ميكند.
معرفي نسخه به دليل اهميت و نفاست آن انجام گرفته است. هماكنون اين نسخه در كتابخانة مجلس شوراي اسلامي در تهران نگهداري ميشود و خطر خاصي آن را تهديد نميكند. همچنين تصوير ديجيتال آن با وضوح dpi 300 تهيه شده و هم اكنون در كتابخانه ديجتال مجلس شوراي اسلامي (رسان) به آدرس http://www.dl.ical.ir/ در دسترس محققان ارجمند است.
لازم بذكر است بيش از بيست جلسه با حضور استادان خبره و كارشناسان گروه ارزيابي كميته ملي حافظه جهاني براي بررسي اين نسخه تشكيل شده و نسخة موردنظر از نزديك مورد ارزيابي قرارگرفته است. همچنين فهرستهاي نسخههاي خطي موجود، بهصورت دقيق و موشكافانه مطالعه شده و در چند جلسة كميتة ملي حافظة جهاني و گروه ارزيابي كميته، اين اثر بررسي و تأييد گرديده است.
