نگهداری بيش از 3000 برگ سند و عكس تعزيه و شبيهخوانی دوره قاجار،در مركز اسناد آستان قدس رضوی
ایرانیان، از دیرباز دوستدار اهل بیت (ع) و خاندان عترت، و مفتخر به ولایت امامان معصوم میباشند. گفته میشود قبیله بنی حمرا، از قبیلههای ایرانیتبار شیعی مذهب كوفه، نخستین كسانی بودند كه پس از واقعه تلخ و جانسوز كربلا، آشكارا مجالس عزاداری بر پا كردند و از جمله جنگجویان دلاور مختار در قیام خونخواهانه حضرت اباعبدالله الحسین(ع) بودند.
عزاداری در سوگ و رثای سالار شهیدان، حضرت اباعبدالله الحسین(ع) به طور رسمی و گسترده از دوره آل بویه در ایران آغاز شده و تا زمان قاجار، با شور مذهبی ادامه یافته است. در دوره پهلوی اول، پس از یك دوره مذهبینمائی و توجه دروغین به عزاداریها و جلب افكار عمومی، بهشدت با عزاداری ماه محرم مبارزه شد. ولی در زمان پهلوی دوم، به لحاظ فشارهای بیش ازپیش، مردم به حكومت، بار دیگرممنوعیت عزاداری برداشته شد.
پس از سقوط سلطنت 57 ساله پهلوی و آغاز دوران جمهوری اسلامی، سوگواری در رثای سالار شهیدان منزلت بسیار والائی یافت و هرساله این مراسم با شكوره در سراسر ایران برگزار میشود.
در مركز اسناد آستان قدس رضوی، بیش از3 هزار نسخه نوحه و مرثیههای مشهور نسخهنویسان دوره قاجار نظیر میرزامحمدتقی در زمان فتحعلیشاه، محمدعلی، متخلص به رجا، میرزامحمدعلی مستوفی جرقویهای، و زینالعابدین رضوی خوانساری و همچنین دهها قطعه عكس نفیس از مراسم عزاداری وشبیهخوانی قدیمی در آن دوره تاریخی، نگهداری میشود.
عناوین نسخههای عزاداری و مرثیهسرائی به جا مانده از عصر قاجار، شامل موضوعاتی چون طفلان مسلم، شهادت امامحسین، واقعه عاشورا و نسخههای تعزیه، به مناسبت ایام شهادت امامان معصوم (ع)، وفات پیامبر اكرم(ص)، وفات حضرت خدیجه(س) و ... میباشد.
