میرزا یونس معروف به میرزا كوچك فرزند میرزا بزرگ، در سال 1259ش. در رشت به دنیا آمد. سال‌های نخست عمر را به آموختن مقدمات علوم دینی سپری كرد و در سال 1286ش.، در گیلان به صفوف آزادی خواهان پیوست و برای سركوب محمدعلی‌شاه رهسپار تهران شد. همزمان با اوج‌ گیری نهضت مشروطه، شماری از آزادی ‌خواهان رشت، كانونی به نام «مجلس اتحاد» تشكیل دادند كه میرزا كوچك‌خان هم كه در آن دوران یك طلبه بود، به آن‌ها پیوست. در سال 1294ش. به جای مجلس اتحاد، هیأت‌ اتحاد اسلام، از یك گروه هفده نفری در رشت تشكیل گردید كه بیشتر اعضای آن روحانی و میرزا كوچك خان عضو مؤثر آن بودند. به زودی میرزا، رهبری آن گروه را بر عهده گرفت و پس از اشغال ایران توسط ارتش روسیه تزاری، به مبارزه با آن‌ها پرداخت و روستای كسما در ناحیه فومن را مركز مبارزه قرار دادند. آن هیئت به تدریج گسترش یافته و بخش وسیعی از شمال كشور زیر نفوذ آن درآمد و به «نهضت جنگل» مشهور شد. نهضت فعالیت‌های نظامی مختلفی را بر ضد نیروهای روسی و انگلیسی در شمال ایران انجام داد. اما به تدریج دچار اختلافات داخلی گردید و برخی از سران آن تسلیم و یا اعدام شدند. پس از تسلیم خالوقربان، نیروهای دولتی وارد رشت شدند و چون مذاكرات صلح با جنگلی‌ها به نتیجه نرسید، به تعقیب نیروهای جنگل پرداختند. برخی از نیروها متفرق و برخی تسلیم و تعدادی نیز كشته شدند. در چنین وضع سختی، میرزا كوچك‌خان در سرمای شدید زمستان به اعماق جنگل‌ها رفت تا در فرصتی مناسب دوباره نیروهای پراكنده را سازماندهی كند؛ اما در اثر سرمای شدید به شهادت رسید.