نمايشگاه مجازی «سيدجمالالدین اسدآبادی منادی بیداری اسلامی»، به مناسبت 19 اسفندماه سالروز شهادت ايشان، به همت مركز اسناد انقلاب اسلامی
سیدجمالالدین اسدآبادی، در سال 1217ش. در اسدآباد همدان متولد شد؛ از پنج سالگی به فراگیری دانش نزد پدر خود پرداخت. برای ادامه تحصیل به قزوین و سپس تهران مهاجرت كرد و سپس در 1228ش. عازم نجف شد و از محضر دو مرجع تقلید بزرگ زمان، شیخ مرتضی انصاری و ملاحسینقلی در جزینی همدانی بهره برد.
سید جمال در 1232، بنا به دستور شیخ انصاری عازم هندوستان شد و ضمن آشنائی با علوم جدید، سعی كرد تا مردم و به خصوص مسلمانان را علیه استعمار انگلستان بسیج كند. اما به دلیل سلطه همه جانبه انگلیسیها پس از یك سال و نیم آنجا را ترك و عازم عثمانی شد و چون با حسادت علمای درباری آنجا مواجه شد، به مصر مهاجرت نمود.
سیدجمال الدین اسدآبادی، در مصر توانست یك نهضت فكری ضد استعماری و ضد انگلیسی را پایهگذاری كند و تشكیلاتی به نام انجمن مخفی را به وجود آورد اما بر اثر فشار انگلستان مجبور به ترك مصر شد. حركت سیدجمال، توسط شاگردانش ازجمله شیخمحمد عبده دنبال و در سالهای بعد زمینهساز قیام مردم مصر علیه استعمار انگلستان شد. سیدجمال پس از ترك مصر، مدتی در هند اقامت نمود و سپس راهی اروپا شد. در پاریس با همكاری محمد عبده اقدام به انتشار روزنامه «عروه الوثقی» نمود و به پاسخگوئی به «ارنست رنان» كه مقالاتی علیه اسلام در یكی از روزنامههای پاریس، مینوشت، پرداخت.
سیدجمال، بعدها به دعوت ناصرالدینشاه، به ایران آمد و گمان میكرد كه میتواند با نزدیكی به شاه، اندیشههای اصلاحطلبانه خود را به اجرا بگذارد، اما چون ماهیت و طبع شاهانه با هیچ اصلاحی موافق نبود و سید نیز، شاه را آشكارا عامل بدبختی مردم معرفی میكرد، از ایران اخراج شد. سیدجمال وقتی برای دومین بار به ایران آمد، به آستانه حضرت عبدالعظیم در شهر ری تبعید شد و در آنجا با وجود كنترل مأموران، مردم را به قیام علیه بیدادگری شاه تشویق میكرد؛ لذا ناصرالدین شاه دستور اخراج او را در حالیكه بشدت بیمار بود صادر كرد.
سیدجمال پس از اخراج از ایران وارد بصره شد و با سید علیاكبر شیرازی نامهای به آیتالله العظمی سیدحسن شیرازی مینویسد و به ظلمهای فراوان شاه به مردم ایران اشاره میكند. شماري معتقدند كه این نامه در صدور فتوای مشهور تحریم تنباكو از جانب آیتالله میرزای شیرازی و جنبش تنباكو، تاثیر بسزایی داشته است. حضور سیدجمالالدین اسدآبادی طی سالهای 71-1270ش. در عراق تاثیر به سزایی در حیات فكری، سیاسی واسلامی شهرهای شیعهنشین و گسترش تبلیغ و دعوت در جامعه اسلامی گذاشت؛ به طوریكه همگان او را به عنوان رهبر حركت «تجدید در اسلام» میشناختند.
سیدجمال، اواخر عمر خود را در عثمانی سپری كرد و غیر مستقیم تحت نظر سلطان عبدالحمید، امپراطور عثمانی قرار داشت. وقتی خبر قتل ناصرالدین شاه توسط میرزا رضا كرمانی، از شاگردان سید جمال، به اسلامبول رسید، سلطان عبدالحمید، به هراس افتاد و دستور قتل سید جمال را داد و سرانجام در 19 اسفند 1275 او را مسموم ساختند و پيكر او را در قبرستان مشایخ اسلامبول به خاك سپردند. در سال 1324، فیض محمدخان، سفیر وقت دولت افغانستان در آنكارا، موافقت دولت تركیه را برای نبش قبر سید بدست آورد و بقایای جسد سیدجمالالدین اسدآبادی را در تابوتی به كابل انتقال دادند.