اداره‌ كل اطلاع‌رسانی و ارتباطات(گروه ارتباطات آرشیوی) در مهرماه نمایشگاه‌های مختلفی در قالب مجازی، حقیقی و سیار، برگزار كرد كه در زیر به آن‌ها پرداخته می‌شود:

 

نمایشگاه‌های مجازی

 

-نمایشگاه مجازی «امام‌خمینی (ره) در نجف»، به مناسبت 13 مهر، سالروز تبعید ایشان به آن شهر؛

امام‌خمینی (ره) در 13 آبان 1343 دستگیر و به كشور تركیه تبعید گردید. پس از گذشت 11 ماه، بر اثر فشارهای داخلی و خارجی به رژیم ایران و دولت تركیه، تصمیم گرفته شد كه ایشان به شهر نجف تبعید شوند تا شاید در فضای غیر سیاسی حوزه نجف، منزوی و فراموش شوند. اداره‌كل اطلاع‌رسانی و ارتباطات (گروه ارتباطات آرشیوی) به این مناسبت، نمایشگاهی شامل 11 قطعه عكس از سال‌های تبعید امام‌خمینی(ره) در نجف انتخاب و  به صورت مجازی در وبگاه سازمان تقدیم علاقمندان كرد.

-نمایشگاه مجازی به مناسبت 15 مهر، سالروز افتتاح اولین دوره مجلس شورای ملی؛

15 مهر سال­روز افتتاح نخستین مجلس شورای ملی در ایران بود. به همین مناسبت اداره‌كل اطلاع رسانی و ارتباطات (گروه ارتباطات آرشیوی) منتخبی از اسناد مرتبط با این موضوع شامل 24 عنوان با معرفی 18 قطعه عكس و 12 برگ سند را به صورت مجازی در وبگاه سازمان تقدیم علاقه­مندان كرد. در بخش عكس، تصویر نمایندگان اولین دوره مجلس شورای ملی؛ تصاویر جشن گشایش اولین دوره مجلس شورای ملی، و در بخش اسناد، عنواهایی همچون، فرمان مظفرالدین­شاه به صدراعظم برای تشكیل مجلس منتخبین ملت و تصویب شرایط نظام مجلس پس از انتخاب نمایندگان؛ مكاتبه در باره اظهار شادمانی مردم از تشكیل مجلس مشروطه و آمادگی برای انتخاب وكیلان مجلس؛ تلگراف متن فرمان مشروطیت و تأكید بر تشكیل مجلس منتخبان به كردستان؛ بخشی از قانون مطبوعات، مصوب مجلس شورای ملی اول؛ تلگراف فرمان محمد‌علی‌شاه به حکام ولایات و ایالات در‌ مورد انفصال مجلس‌شورای ‌ملی به مدت سه ‌ماه و انتقاد از دخالت انجمن­های بدون نظام­نامه در امور دولتی و حمایت مجلس از آن­ها، معرفی و به نمایش گذاشته شد.

 

نمایشگاه‌های حقیقی(داخلی)

- نمایشگاه كتاب‌های درسی در آئینه اسناد؛

نمایشگاه «كتاب‌های درسی در آئینه اسناد» به مناسبت فرا رسیدن ماه و در قالب عنوان 18 و با معرفی 18 برگ سند در ساختمان آرشیو ملی به نمایش گذاشته شد. شایان گفتن است كه، بازه زمانی اسناد نمایشگاه مربوط به دوره پهلوی و در آن عنوان‌هایی همچون، پیشنهاد عضویت میرزاسیدباقرخان و میرزاابوالقاسم­خان ذوالریاستین در شعبه طبیعیات و ریاضیات كمیسیون انتخاب كتب 1305/2/31ش.؛ دعوت از غلامحسین رهنما معلم دارالفنون برای شركت در اولین جلسه كمیسیون اصلاح كتب وزارت معارف 1306/4/18ش.؛ بخشنامه وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه به دبیرستان­ها و معارف شهرستان­ها در خصوص انتخاب كتاب­های كلاسی و پیشنهاد تدریس دوره فرائدالادب و دستور زبان فارسی عبدالعظیم قریب در دوره اول دبیرستان 1316/11/2ش.؛ مصوبات شورای عالی معارف در خصوص انتخاب بهترین كتاب­های درسی برای تدریس در دبیرستان­ها 1316/12/2ش.؛ دستورات وزارت معارف برای تشكیل كمیسیون­های بررسی كتب كلاسی دبیرستا­ن­ها و انتخاب بهترین كتاب درسی 1316/12/14ش.؛ تصویب صورت اسامی استادان و دانشیاران منتخب برای كمیسیون بررسی كتب كلاسی دبیرستان­ها در شورای عالی معارف 1316/12/23ش.؛ نامه وزیر معارف و اوقاف به كمیسیون بررسی كتاب در خصوص چگونگی بررسی كتاب­های كلاسی دبیرستان و كیفیت اظهارنظرهای صورت گرفته 1317/2/29ش.؛ اعلام نظر كمیسیون بررسی كتاب­های فیزیك متوسطه، در باره كتاب­های واگذار شده به آن كمیسیون 1317/3/26ش.؛ درخواست از اداره انطباعات برای ارسال كتاب قرائت فرانسه سال چهارم دبیرستان به شورای عالی معارف جهت تصویب 1317/6/15ش.؛  مكاتبه شورای عالی معارف با اداره نگارش مبنی بر آموزش ریاضی به صورت شفاهی در سال­های اول دبستان و عدم تصویب كتاب «مسائل حساب و هندسه» تألیف باقر بنكدار در شواری عالی فرهنگ1317/9/29ش.؛ مكاتبه معاون دانشسرایعالی با اداره نگارش، در باره مطابق نبودن كتاب تاریخ طبیعی، تألیف ارسطو ایرانی با برنامه­های متوسطه، مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگ 1317/12/22ش. و قرارداد وزارت فرهنگ با محمد قزوینی و قاسم غنی برای تدوین كتاب حافظ، بر مبنای اساسنامه تهیه كتاب­های درسی دبیرستان‌ها 1318/12/28ش.  آمده است.

 

- محرم و انقلاب اسلامی،

نمایشگاه «محرم و انقلاب اسلامی»، شامل17 عنوان با معرفی 21 برگ سند می‌باشد كه در ساختمان آرشیو ملی ایران به معرض نمایش گذاشته شد. گفتنی است كه، بازه زمانی اسناد نمایشگاه مربوط به سال 1342-1357ش. می‌باشد. دستور اقدامات پیشگیرانه برای كنترل عزاداری‌های ماه محرم 1342، دستورهای ساواك برای مراقبت از روحانیان به هنگام ماه محرم و صفر و گرفتن تعهد از وعاظ برای نام نبردن از امام خمینی (ره) در سخنرانی‌هایشان؛ گزارش در باره دعوت بانیان مجالس سوگواری و دادن تذكرات لازم برای نحوه برگزاری مراسم؛ تدابیر استانداری‌ها برگزاری منظم و آرام آئین سوگواری محرم؛ كوشش شهربانی برای كنترل مراسم عزاداری ماه محرم؛ درخواست تقویت نیرو و تجهیز ژاندارمری برای كنترل بهتر ایام سوگواری محرم؛ صورتجلسه كمیته اطلاعات استان‌ها برای پیشگیری از خطرات احتمالی، در ماه‌های محرم و صفر؛ بخشنامه دولت ازهاری، در خصوص نحوه برگزاری مراسم عزاداری و اعلامیه امام خمینی (ره) به مناسبت اربعین حسینی سال 1357، از جمله موضوع‌های مطرح شده در اسناد نمایشگاه است.

 

- محرم به روایت اسناد،

نمایشگاه محرم به روایت اسناد، شامل 20 عنوان  و با معرفی 20 برگ سند می‌باشد كه به مناسبت آغاز ماه محرم، در ساختمان آرشیو ملی به معرض نمایش گذاشته شد. بازه زمانی اسناد، مربوط به دوره قاجار و  پهلوی و در آن‌ها مباحثی همچون، چگونگی برگزاری مراسم عزاداری، كنترل آن مراسم، ممنوعیت عزاداری در دوره رضا شاه، ایجاد محدویت برای آن مراسم در سال‌های نخست دهه بیست و به هنگام اشغال ایران در جنگ جهانی دوم و غیره... آمده است. برخی از مهمترین عنوان‌های اسناد به شرح زیر است:

اعزام تعزیه خوان از قزوین به دارالخلافه؛ 24 شعبان 1299ق. [1260/5/29ش.]؛ درخواست اداره اوقاف ولایات ثلاث از مالیه ملایر، در خصوص تأمین هزینه تعزیه‌داری سیدالشهدا(ع) در آن شهر و تویسركان 20م رجب 1334ق./ 1295/3/2ش.؛ دستور مستوفی‌الممالک برای مراقبت و جلوگیری از بی‌نظمی در مراسم روز عاشورا آبان 1296ش.؛ گزارش برگزاری مراسم سوگواری حسینی در رشت 8/6/ 1301ش.؛ اعتراض همسایگان منشی سفارت فرانسه از برگزاری مراسم شادی در باغ وی در ماه محرم و بی‌اعتنائی وی به عقاید مذهبی مردم و مقررات حكومت نظامی 14 محرم 1343ق./1304/5/14ش.؛ گزارش ابلاغ بخشنامه با موضوع دستور نظمیه تبریز، در برقراری تدابیر خاص امنیتی برای ایام عزاداری محرم و موافقت با برگزاری آن مراسم در اردبیل با رعایت آرامش 1311/2/17ش.؛ گزارشی درباره جلوگیری از برگزاری مراسم روضه‌خوانی و دستگیری یك نفر تعزیه‌خوان 1316/2/25ش.؛ دستور تعقیب بخشدار اردكان، به دلیل جلوگیری نكردن از برگزاری مراسم عزاداری ایام محرم 1317/2/11ش.؛ تصمیمات كمیسیون وزارت كشور و ایجاد محدودیت‌هائی برای وعاظ 1321/10/17ش.؛ 1320/10/25ش.؛ گزارش درباره الزام كدخدایان و ژاندارمری برای كنترل مراسم عزاداری دهه محرم 1321/11/8ش.؛ گزارش شهربانی اهواز در باره وقایع روی داده در جریان برگزاری مراسم روز عاشورا 28/11/1321ش.؛ صورتمجلس كمیسیون شورای امنیت فرمانداری بابل، درباره غیر ممكن بودن جلوگیری از حركت دسته‌های عزاداری در ماه محرم، به علت اعتقادات عمیق مردم بابل و اجبار هیئت‌های عزاداری به اجرای آرام مراسم 1330/7/13 ش. و گزارش فرماندار بروجرد به وزارت كشور، در خصوص اعلام برگزاری آرام و منظم عزاداری ایام تاسوعا و عاشورا در آن شهر؛20/7/1330ش.

 

نمایشگاه‌های سیار

-       نمایشگاه مدارس

نمایشگاه یاد شده شامل  عنوان47 با معرفی 58 برگ سند با بازه زمانی قاجار و پهلوی می‌باشد كه به مناسبت فرا رسیدن ماه مهر، آماده‌سازی و جهت برگزاری نمایشگاه به نمایندگی‌های استانی و منطقه‌ای ارسال گردید. درخواست صدر‌الدوله از وزارت معارف، مبنی بر اجازه افتتاح مكتب‌خانه اطفال از محل وقف‌نامه مدرسه ناصری و موافقت با درخواست وی 12/ ذی‌الحجه/ 1327ق./1288/10/4ش.؛ گزارش كمیسری محله چالمیدان در باره شمار مدارس، به همراه نام مؤسسان، مدیران، تعداد شاگردان و محل مدارس آن محله  24/ربیع الاول 1328ق./1289/1/15ش.؛ سواد گزارش كمیسری محله بازار تهران، در باره فهرست مكتب‌خانه‌ها و مدارس مردانه و زنانه آن محله 14/جمادی ‌الثانی/1328ق.1/4/1289ش.؛ ورقه احصائیه مدرسه سلطانیه سلطان‌آباد(اراك) 2/ربیع الاول/1333ق./1293/10/27ش.؛ ورقه احصائیه مدرسه اتفاق 8م جمادی الثانی 1341ق./  1301/11/5ش.؛ درخواست اهالی دماوند، برای به رسمیت شناختن كلاس‌های پنجم و ششم مدرسه آن شهر1303/12/10ش.؛ نظامنامه مكاتب محلی 1304/1/29ش.؛ گزارش هفتگی بازرس وزارت‌معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه از مدارس شبانه اكابر 1305/8/17ش.؛ قانون ورزش اجباری در مدارس جدید مصوب 14 شهریور سال 1306ش.؛ بودجه مدارس ایران در قفقاز در سال 1307ش. 1308/10/19ش.؛ مكاتبه اداره معارف و اوقاف ناحیه غرب، با وزارت معارف در باره تسریع در صدور امتیازنامه مدرسه ابتدایی جمالیه و مكتب البنات فاطمیه در بروجرد 1310/5/23ش.؛ مجوز تأسیس مكتب‌خانه در زاویه مقدسه حضرت عبد‌العظیم 1313/8/19ش.؛  ابلاغ وزارت معارف، در مورد تعطیلی دبستان‌ها به دلیل شركت دانش‌آموزان برای افتتاح سینمای مدارس در سالن دارالفنون، موضوع فیلم‌ها و هزینه تماشای آن‌ها 1314/8/27ش.؛ بخشنامه وزارت معارف در مورد عدم تدریس دبیران در ساعات غیر معین و دستور به دبیرستان‌ها برای تنظیم ساعت تدریس مطابق اصول تعلیم و تربیت 1315/5/8ش.، از جمله عنوان‌های اسناد نمایشگاه است.

-  نمایشگاه اسناد، به مناسبت روز نیروی انتظامی،

نمایشگاه یاد شده به مناسبت 13 مهر، روز نیروی انتظامی، در قالب 24 عنوان در قالب 33 برگ آماده‌سازی و برای نمایش به نمایندگی‌های استانی و منطقه ای ارسال گردید. گفتنی است كه، بازه زمانی اسناد مربوط به دوره قاجار و پهلوی و برخی از مهمترین عنوان‌های اسناد نمایشگاه به شرح زیر است:

پیشنهادهای كلنل یالمارسون رئیس تعلیمات ژاندارمری دولتی به وزارت داخله، درخصوص شرایط استخدام صاحب‌منصب و معلم برای اداره پلیس3 اوت 1912م./ 1291/5/12ش.؛ اعلام شرح وظایف مدیر پلیس از سوی اداره مركزی كل نظمیه و ژاندارمری ممالك محروسه 1291/7/25ش.؛ تجدید قرارداد ماژور بژور لینك سوئدی به عنوان منتظم پلیس تهران [31دسامبر 1913م./1292/10/10ش.]؛ نظرات مسیو وستداهل، در باره تجدید قرارداد با دولت ایران 6 نوامبر 1915م./ 1294/8/13ش.؛ پیشنهاد وزارت امورخارجه به وزارت داخله؛ مبنی بر اعطای اجازه جذب مستقیم صاحب منصب برای نظمیه توسط مسیو وستداهل 25 صفر1336ق./1296/9/19ش.؛ قرارداد استخدام ماژور برونیكوسكی 22 نوامبر1919م./ 1298/8/29ش.؛ احصائیه (آمار)واقعات(عملكرد) نظمیه مازندران در مهر ماه 1304ش.؛ دستور وزارت داخله به حكومت اصفهان، درباره حراست آثار قدیمه(باستانی) در شهر از سوی نظمیه و بلوكات نایب‌الحكومه و امنیه و تهیه فهرستی از آثار منطقه به ویژه پیربكران1304/7/25ش.؛ رونوشت اعلام بخشنامه وزارت داخله كشور در باره مشمولان نظام وظیفه1307/6/28ش.؛ گزارش تشكیلات كل نظمیه مملكتی به وزارت داخله، در باره كارهای انجام شده از سوی نظمیه اصفهان، برای برگزاری انتخابات دوره هشتم مجلس و اعلام نام اعضای منتخب انجمن انتخابات آن شهر 1309/6/5ش.؛ مكاتبه وزارت داخله(كشور) با حكومت همدان، درباره اقدامات رئیس شهربانی آن شهر و یادآوری برخی موارد؛ ازجمله حذف تشكیلات از عنوان ادراه كل شهربانی و استعمال درجه مأموران با همان شكل قبل، دی‌ماه 1314ش.؛ ارسال رونوشت بخشنامه ریاست وزراء به ایالت فارس، در باره تبدیل برخی از لغت‌های مربوط به نظمیه؛ 1314/6/18ش.و فهرست لغات قدیم و جدید درجه‌های شهربانی.

 

-نمایشگاه موزه، تبیین و ارائه اقدامات دولت در دوران دفاع مقدس؛

نمایشگاه- موزه، تبیین و ارائه اقدامات دولت در دوران دفاع مقدس، در روز 6 مهر، همزمان با هفته دفاع مقدس افتتاح گردید. سازمان اسناد و كتابخانه ملی (معاونت اسناد ملی) نیز، به عنوان یكی از سازمان‌های وابسته به دولت در نمایشگاه یاد شده نقش و حضوری پررنگ داشت. معاونت اسناد ملی كوشیده بود ضمن معرفی شمه‌ای از وظایف و اقدام‌های چهار اداره‌كل خود، فعالیت‌های آن‌ها را نیز در زمینه اسناد دفاع مقدس تشریح نماید كه از آن میان می‌توان به شناسائی و فراهم‌آوری اسناد یادشده از مراكزی همچون، بنیاد شهید انقلاب اسلامی، جهاد سازندگی، ستاد بازسازی مناطق جنگی؛ ضدعفونی، مرمت و بازسازی آن‌ها؛ میزان اسناد موجود در مخازن آرشیو ملی با موضوع دفاع مقدس و نیز برگزاری نمایشگاه مجازی، حقیقی و سیار در این زمینه اشاره كرد.

گفتنی است كه، بروشوری نیز در زمینه معرفی تاریخچه تأسیس سازمان اسناد ملی، فعالیت‌ها، وظایف و توانایی‌های آن، تهیه و تدوین گردید كه به بازدیدكنندگان از نمایشگاه داده می‌شد.

- نمایشگاه اسناد ورزش؛

- نمایشگاه اسناد ورزش شامل67 عنوان با معرفی 98 برگ سند و 46 قطعه عكس می‌باشد كه به درخواست وزارت ورزش آماده‌سازی و برای برگزاری نمایشگاه در آن وزارت‌خانه، ارسال گردید. گفتنی است كه، بازه زمانی اسناد نیز مربوط به دوره‌های قاجار-پهلوی و انقلاب اسلامی بود. در بخش عكس نمایشگاه، تصاویری از پهلوان دوره قاجار؛ مهدی‌قلی‌خان مجدالدوله و اكبرخان نایب‌ناظر(سیف‌الدوله) در كنار چند تن از رجال درباری هنگام بازی شطرنج؛[1310ق.]؛ محمد نامجو قهرمان وزنه برداری المپیك.؛ تصویری از غلامرضا تختی، محمد‌علی فرزین، حبیب‌اله بلوری و امام علی حبیبی.؛ مسابقات بین‌المللی كشتی و ورزش باستانی و تصویر مصطفی طوسی پهلوان كشور و جعفرسلماسی قهرمان «هالتر» دنیا ارائه گردید.

در بخش اسناد نمایشگاه نیز اسنادی با عنوان‌های زیر به معرض نمایش گذاشته شد:

اعلام وزارت معارف در باره موافقت با پیشنهاد تأسیس كلاس ورزش در سالن دارالفنون و تقدم معلمان داوطلب در امر تدریس ورزش، بر دواطلبان خارج از مدرسه به شرط پذیرش در آزمون 1304/4/1ش.؛ مكاتبه وزارت معارف با آقای ورزنده مفتش ورزش مدارس، در باره انتخاب الفاظ و اصطلاحات ملی و وطنی در امر ورزش از سوی مجمع ورزش شیراز و درخواست اعلام آن در روزنامه‌ها 1304/6/19ش.؛ اساسنامه دارالمعلمین ورزش؛ 1305/7/7ش.؛ قانون ورزش اجباری در مدارس جدید 1306/6/14ش.؛ مكاتبه با وزارت معارف، مبنی بر اعلام وصول و ارسال سواد درخواست اتحادیه ورزش كوهستانی لهستان، با موضوع ترویج ورزش كوهستانی در ایران به همراه سه فقره نامه مربوط 1309/2/1ش.؛ اعلام سهمیه ایران برای مخارج سالیانه كمیته بازی‌های آسیای غربی و درخواست ارسال آن 1313/5/24ش.؛ ابلاغ مصوبه شورای عالی معارف، در باره دستور ورزش دبیرستان‌ها 1313/10/18ش.؛ بخشی از دفترچه مجموعه قوانین والیبال، ترجمه باستان كردستانی، اسفند1313ش.؛ اساسنامه اداره پیشاهنگی و تربیت بدنی13153/9ش.؛ مقررات وضع شده از سوی وزارت معارف و صنایع مستظرفه برای پیشرفت تربیت بدنی در آموزشگاه‌های دختران 1315/8/20ش.؛ بخشی از آئین‌نامه و وظایف ادارات و دوائر مستقل اداره‌كل تربیت بدنی [اردیبهشت 1315ش.]؛ نظامنامه فوتبال مجمع تهران در سال تحصیلی 1315-1316ش؛ بخشی از آئین‌‌نامه مسابقات قهرمانی كشور [ 1318/3/14ش.]؛ مكاتبه با وزارت فرهنگ، مبنی بر دعوت سفارت فرانسه از دولت ایران، جهت شركت در كنگره ورزشی پاریس و یا ارسال مداركی در زمینه ورزش ایران 1325/4/16ش.؛ آیین‌نامه عمومی مسابقه‌های ورزشی آموزشگاه‌های كشور1329/9/20ش.؛ مقررات مسابقات تشویقی فدراسیون دو و میدانی كشور [1333ش.]؛ اساسنامه سازمان تربیت بدنی و تفریحات سالم ایران؛ [1341ش.]؛ اعلام ساعت موظف هفتگی درس تربیت بدنی به مدارس، از سوی مدیر‌كل تربیت بدنی  1353/8/25ش.؛ مكاتبه دبیرخانه شورای ورزشی لرستان با مدیریت اداره‌كل تعاون و امور روستایی استان مذكور در باره همكاری در استفاده از تأسیسات ورزشی خانه فرهنگ روستای حسینیه1357/7/24ش. ؛ آئین‌نامه وجوه ورزشی آموزشگاه‌های ایران 1359/2/23ش. و بخشی از اساسنامه شورای عالی تربیت بدنی آموزشگاه‌های كشور و تشكیلات وابسته به آن [1365/11/12ش.].