دكتر محمد حسن‌زاده، عضو هيات علمي گروه كتابداري دانشگاه تربيت مدرس گفت: در شرايط كنوني با وجود نظام‌هاي مختلف كتابخانه عمومي در كشور، بهتر است شبكه ملي كتابخانه‌ها را براي ايجاد دسترسي باز مخاطبان تشكيل دهيم

دكتر محمد حسن‌زاده، استاديار گروه كتابداري و اطلاع‌رساني دانشگاه تربيت مدرس در گفت‌وگو با خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، با بيان اين مطلب خاطرنشان كرد: كتابخانه‌هاي عمومي زاده يك حركت اجتماعي براي بيداري و افزايش آگاهي هستند. نخستين كتابخانه عمومي جهان به شيوه مدرن اوايل دهه 1790 ميلادي در قالب سازماندهي حركتي براي تبديل كتابخانه‌هاي شخصي به عمومي توسط كتابداري به نام آنتوني پانيسي شكل گرفت.

 

وي با بيان اين مطلب كه پس از حركت بيداري‌بخش آنتوني پانيسي، حاكمان شهرهاي انگلستان موظف شدند با هزينه شهروندان كتابخانه عمومي بسازند، افزود: ساخت كتابخانه با هزينه مردم براي خدمت‌رساني فرهنگي به آن‌ها از انگلستان به كشورهاي ديگر سرايت كرد. بنابراين ساختار كتابخانه‌ها مردمسالار است.

 

حسن‌زاده افزود: ويژگي‌هاي ملي و فرهنگي هر كشور در شكل‌گيري و اداره كتابخانه‌هاي عمومي تاثيرگذار است و در جوامع مختلف با انواع گوناگون كتابخانه عمومي روبه‌رو هستيم. در ايران نيز انواع مختلف كتابخانه عمومي شامل مذهبي (واقع در مساجد، حسينيه‌ها و اماكن مقدس)، زير پوشش نهاد كتابخانه‌ها و زير نظر شهرداري فعاليت مي‌كنند.

 

وي يادآور شد: گروهي از كارشناسان بر اين باورند، اداره كتابخانه‌هاي عمومي زير پوشش چندين نظام مختلف موجب چندگانگي در اداره آن‌هاست. بر خلاف عقيده اين دسته، معتقدم تنوع كتابخانه‌هاي عمومي ايران موجب تسريع در بالندگي آن‌ها مي‌شود.

 

مدير گروه پژوهشي ترويج علم در مركز تحقيقات سياست علمي كشور افزود: در صورتي كه تمام كتابخانه‌هاي عمومي ايران توسط نهاد كتابخانه‌ها اداره مي‌شد، رقيبي براي فعاليت بالنده‌تر نداشت؛ همچنين اگر تمام كتابخانه‌ها زيرنظر شهرداري بود، از عهده مديريت جامع آن‌ها برنمي‌آمد.

 

وي با اشاره به اين‌كه تنوع كتابخانه‌هاي عمومي پيش‌برنده و عاملي مثبت است، گفت: در شرايط فعلي كه با نظام‌هاي مختلف كتابخانه عمومي روبه‌رو هستيم، افراد داراي علايق مذهبي از كتابخانه‌هاي مساجد بهره مي‌برند كه اين امر، بخشي از جامعه را مخاطب كتابخانه مي‌كند. گروهي نيز در كنار استفاده از فرهنگسراها و امكانات شهرداري عضو كتابخانه زير پوشش اين سازمان مي‌شوند و افراد زيادي نيز عضو كتابخانه عمومي زير پوشش نهاد كتابخانه‌ها هستند. اين امر به اقشار مختلف حق انتخاب مي‌دهد كه با انتخاب كتابخانه مورد نظر خود خدمات فرهنگي را دريافت كنند.

 

دكتر حسن‌زاده خاطرنشان كرد: از سوي ديگر تنوع نظام‌هاي كتابخانه‌اي، آن‌ها را از يكديگر متمايز مي‌كند. جايي كه شهرداري از اختصاص درصدي از عوايد مالياتي سرباز زند از نظام كتابخانه‌اي نهاد كتابخانه‌ها عقب مي‌ماند و نهاد نيز به دنبال جذب كمك از سازمان‌ها و موسسات مختلف براي ارتقاي كيفيت فعاليت كتابخانه‌هاي خود است.

 

در مجموع، آينده وجود تنوع در نظام‌هاي كتابخانه عمومي كشور روشن است. در عين حال بايد اين سه نظام با يكديگر مرتبط باشند و شبكه ملي كتابخانه‌هاي عمومي در قالب ارايه خدمات متقابل و همكاري در سازماندهي منابع شكل گيرد. در اين شبكه ملي هر سه نظام كتابخانه مذهبي، زيرنظر نهاد كتابخانه‌ها و شهرداري بايد عضو باشند. با تحقق اين امر نظام‌هاي مختلف كتابخانه‌اي موتور متحرك براي تسريع در دستيابي بيشتر مخاطبان به منابع اطلاعاتي محسوب مي‌شوند