جنگ جهانی دوم به عنوان دومین جنگ فراگیر، از سپتامبر 1939 آغاز شد و در اوت 1945 پایان یافت. این جنگ كه میان متحدین (آلمان، ایتالیا و ژاپن) و متفقین (انگلستان، فرانسه، شوروی و امریكا) درگرفت، به علت گستردگی جغرافیائی و قدرت تخریب منابع انسانی، اقتصادی و طبیعی بی‌همتای خود، جنگ جهانی لقب یافت.

یك روز پس از آغاز جنگ، نخست‌وزیر ایران، طی اعلامیه‌ای بی‌طرفی دولت ایران را در این نبرد اعلام كرد. متعاقب آن، وزیر كشور نیز به كلیه شهروندان خارجی مقیم ایران اخطار داد كه از هرگونه بروز احساسات منافی با بی‌طرفی ایران بپرهیزند.

در سوم شهریور 1320، نیروهای متفقین(انگلستان و شوروی)، بدون توجه به اعلام بی طرفی دولت ایران در جنگ جهانی دوم، به كشور ما یورش بردند و در عرض مدتی كوتاه خاك ایران را به تصرف خود درآوردند. هدف عمده آن‌ها از اشغال ایران، عبارت بود از دستیابی به راه‌های ارتباطی كشور برای كمك‌رسانی به شوروی، استفاده از منابع نفتی كشور، اخراج كارشناسان و شهروندان آلمانی برای جلوگیری از اقدام‌های خرابكارانه آن‌ها در مورد راه‌های ارتباطی و چاه‌های نفت، از بین بردن احتمال كودتا به دست طرفداران آلمان نازی و درنهایت ایجاد آمادگی برای جنگ در سرحدات ایران در صورت رسیدن ارتش آلمان به كشورمان. سفرای دو كشور اشغالگر، در یادداشت تقدیمی به مقامات ایرانی، انگیزه اقدام خود را، تمایلات آلمان‌گرائی در سیاست خارجی ایران ذكر كردند. آن‌ها معتقد بودند كه این تمایلات، موجب افزایش فعالیت جاسوسان آلمانی در ایران گردیده است كه اگر همچنان ادامه یابد، ایران تبدیل به پایگاهی برای انجام عملیات تبلیغاتی و خرابكارانه علیه دولت‌های انگلستان و شوروی خواهد شد.

علی منصور، نخست‌وزیر وقت ایران، به مذاكره با نمایندگان دو دولت پرداخت. اما به علت آن‌كه به هیچ نتیجه مطلوبی دست نیافت و دیگر خود را قادر به اداره امور نمی‌دید، از مقام خود استعفا داد و محمدعلی فروغی(ذكاءالملك) سررشته امور را در دست گرفت و زمینه خروج رضاشاه و پادشاهی محمدرضا پهلوی را آماده كرد.

هجوم متفقین به ایران، سرآغاز دهه‌ای پرتلاطم در تاریخ سیاسی ایران بود. وبگاه مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران با توجه به فرا رسیدن سالگرد واقعه اشغال ایران به دست متفقین، نمایشگاهی مجازی از عكس‌های مربوط به این واقعه و نخست‌وزیران زمان اشغال را در وبگاه خود به نمایش گذاشته است. عناوین عكس‌های به نمایش درآمده، عبارت است از:

1.      حسن اسفندیاری(محتشم‌السلطنه)، رئیس مجلس شورای ملی، در ملاقات با آدولف هیتلر صدر اعظم آلمان؛

2.      آندرویچ اسمیرنوف، سفیر شوروی در ایران، به اتفاق همراهان خود در محوطه كاخ سعدآباد؛

3.   محمدعلی فروغی، نخست‌وزیر و علی سهیلی وزیر امورخارجه، در روز برگزاری مراسم تحلیف شاه جدید در مجلس شورای ملی؛

4.   محمدرضا پهلوی، در روز ادای سوگند پادشاهی در مجلس شورای ملی، به اتفاق محمدعلی ذكاءالملك فروغی، نخست‌وزیر؛

5.      محمدرضا پهلوی، هنگام ادای سوگند شاهی در مجلس شورای ملی؛

6.      محمدرضا پهلوی و همسرش فوزیه، همراه با جمعی از مقامات كشور، در بازدید از مقر نیروهای نظامی انگلیس در تهران؛

7.      امرای ارتش ایران، هنگام مذاكره با ریدر ویلیام بولارد، وزیرمختار انگلستان و چند تن از فرماندهان قشون متفقین در ایران؛

8.      ریدر ویلیام بولارد، وزیرمختار انگلیس در ایران، محمدرضا پهلوی و ژنرال ویول فرمانده انگلیسی قشون متفقین؛

9.      رجبعلی منصور؛

10. محمدعلی فروغی؛

11. علی سهیلی؛

12. سران كشورهای متفق، در حاشیه برگزاری «كنفرانس تهران»، در محل سفارت شوروی؛

13. ملاقات محمدرضا پهلوی با وینستون چرچیل نخست‌وزیر انگلستان، در محل سفارت آن كشور در تهران؛

14. ژوزف استالین، نخست‌وزیر شوروی، در حاشیه برگزاری كنفرانس سران كشورهای متفق در تهران، هنگام ملاقات با محمدرضا پهلوی؛

15. محمد ساعد مراغه‌ای، نخست‌وزیر ایران در سال 1323ش.؛

16. رضاشاه در اواخر عمر در ژوهانسبورگ؛

17. محسن صدر(صدرالاشراف)؛

18. ابراهیم حكیمی(حكیم‌الملك)؛

19. مرتضی‌قلی بیات(سهام‌السلطان)؛

20. احمد قوام(قوام‌السلطنه) از نخست‌وزیران ایران در دوران اشغال كشور به دست متفقین؛