بزرگداشت یون دونگجو در کتابخانه ملی ایران
از پیوند شعر ایران و کره تا پاسداری از انسانیت
نشست بزرگداشت یون دونگجو، شاعر برجسته معاصر کره، دوشنبه ۲ شهریور ۱۴۰۵ با حضور مسئولان فرهنگی، استادان دانشگاه، پژوهشگران ایرانی و کرهای و علاقهمندان به فرهنگ و ادبیات کره در تالار قلم مرکز همایشهای بینالمللی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد.
به گزارش روابطعمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، این نشست به همت سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و با همکاری سفارت جمهوری کره در ایران و دانشگاه یونسی برگزار شد. در این نشست، غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، کیم جونپیو، سفیر جمهوری کره در ایران، جو ایلسون، رئیس دانشکده علوم انسانی دانشگاه یونسی، شین جییونگ، معاون برنامهریزی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه یونسی و سعیدرضا اتحادی، پژوهشگر و مترجم مجموعه اشعار یون دونگجو، درباره زندگی، آثار و جایگاه وی سخن گفتند.
غلامرضا امیرخانی با اشاره به جایگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در حفظ میراث مکتوب کشور گفت: «سازمان تنها در زمینه حفظ و نگهداری فعالیت نمیکند و بخش مهمی از فعالیتهای آن در ارتباط با دیپلماسی فرهنگی است که امروز شاهد یکی از برنامههای آن هستیم.»
وی با اشاره به روابط فرهنگی ایران و کره افزود: «در یکی دو سال اخیر فعالیتها بیشتر شده و با کشورهای مختلف جهان ارتباطات بسیار خوبی برقرار کردهایم. امروز نیز برنامهای با محوریت کره برگزار میشود که به یک شاعر مهم و سرشناس این کشور اختصاص دارد.»
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با اشاره به پنجاهمین سال راهاندازی کرسیهای ایرانشناسی در دانشگاههای کره گفت: «تا امروز نزدیک به ۱۵۰۰ دانشجوی دانشگاههای کره در رشته مطالعات ایرانشناسی فارغالتحصیل شدهاند و هرکدام از این افراد میتوانند سفیران شایسته تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران در کره جنوبی باشند.»
امیرخانی همچنین درباره همکاریهای کتابخانهای دو کشور اظهار کرد: «ما نخستین اتاق و فضای ویژه را در سال ۲۰۰۹ به کشور کره اختصاص دادیم که امروز شامل صدها کتاب به زبان انگلیسی است و در اختیار پژوهشگران حوزه کتاب و کتابشناسی کره قرار دارد. امیدواریم تعاملات میان دو کشور با محوریت کتابخانه ملی بیش از پیش گسترش پیدا کند.»
کیم جونپیو، سفیر جمهوری کره در ایران، با اشاره به حضور علاقهمندان ایرانی به فرهنگ کره گفت: «هر یک از شما که به شعر و فرهنگ کره علاقهمند هستید، پلی هستید که تهران و سئول را به یکدیگر پیوند میدهد.»
سفیر کره با این تعبیر، نام گروه مشهور موسیقی کرهای (BTS) را بهصورت استعاری مخفف Bridge To Seoul یعنی «پل به سوی سئول» دانست و حاضران را پل ارتباطی میان تهران و سئول معرفی کرد.
سفیر کره در ایران با اشاره به همکاریهای کتابخانهای دو کشور گفت: «در سال ۲۰۱۰، بر پایه همکاری میان کتابخانههای ملی دو کشور، “گوشه کره” در اینجا راهاندازی شد. پس از آن، هزاران جلد کتاب کرهای به این مجموعه اهدا شد و “گوشه کره” با حمایت شرکت سامسونگ به یک فضای چندرسانهای نیز توسعه یافت.»
وی درباره تأثیر یون دونگجو بر زندگی شخصی خود اظهار کرد: «این مصرع که میگوید تا روز مرگ، چشم به آسمان داشته باشم و حتی ذرهای شرمساری در وجودم نباشد، در دوران جوانی برای من به قطبنمای زندگی تبدیل شد؛ اینکه باید در زندگیای که به من سپرده شده، نهایت تلاش خود را به کار گیرم و با عشق و محبت در کنار اطرافیانم زندگی کنم.»
کیم جونپیو در پایان گفت: «همانگونه که شعر یون دونگجو قلب مردم کره را به تپش درمیآورد و شعر حافظ دل مردم ایران را، امروز ما نیز از طریق شعر یکدیگر اندکی بیشتر با دل و احساسات یکدیگر آشنا میشویم. امیدوارم شما که امروز در اینجا حضور دارید، همچنان پل ارتباطی میان تهران و سئول باشید.»
جو ایلسون، رئیس دانشکده علوم انسانی دانشگاه یونسی، با اشاره به شرایط دشوار مردم ایران گفت: «آتش جنگ نهتنها خانه و زندگی انسانها را ویران میکند، بلکه کرامت وجودی انسان و زندگی آرام و روزمره او را نیز پایمال میسازد و ما را با این پرسش بنیادین مواجه میکند که انسان بودن به چه معناست.»
وی با اشاره به چالشهای جهان امروز افزود: «امروز بشریت در دل تمدنی عظیم و شتابان زندگی میکند که هوش مصنوعی آن را هدایت میکند. الگوریتمها با سرعتی فزاینده جایگزین تفکر انسانی میشوند و همه ارزشها را به معیارهایی همچون کارآمدی و سودمندی تقلیل میدهند.»
رئیس دانشکده علوم انسانی دانشگاه یونسی با اشاره به جایگاه شعر یون دونگجو گفت: «در چنین عصر آشفته و سرشار از فقدان، شعر یون دونگجو پروازی عمیق و فراتر از زمان و مرزهای جغرافیایی با خود دارد.»
وی در پایان اظهار کرد: «در روزگاری که هوش مصنوعی بیدرنگ انبوهی از پاسخهای آماده ارائه میدهد، شعر یون دونگجو به جای ارائه پاسخ درست، پرسش وجدان را پیش روی ما میگذارد و ما را فرامیخواند تا ژرفای انسانیتی را که حاضر به سازش آسان نیست، دوباره بازیابیم.»
شین جییونگ، معاون برنامهریزی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه یونسی، درباره جایگاه یون دونگجو در ادبیات کره گفت: «میتوان گفت یون دونگجو یکی از محبوبترین شاعرانی است که مردم کره بیش از همه دوستش دارند. میشود گفت همانطور که در ایران شعر حافظ هست، در کره نیز شعر یون دونگجو را داریم.»
وی با اشاره به شرایط زندگی این شاعر افزود: «زندگی یون دونگجو در شرایطی ادامه یافت که رنجهای ناشی از استعمار، از جمله ممنوعیت استفاده از زبان کرهای، تغییر اجباری نامهای کرهای به نامهای ژاپنی و بسیج دانشجویان برای جنگ، یکی پس از دیگری بر مردم تحمیل میشد؛ با این حال، او همچنان به زبان کرهای شعرهایی ساده و زیبا سرود.»
شین جییونگ درباره ویژگیهای شعر کرهای و مفهوم «هان» و «هونگ» توضیح داد: «در ادبیات کره دو ویژگی مهم دیده میشود؛ یکی “هان” که ترجمهپذیر نیست، اما میتوان آن را به احساس درونیسازی درد و رنج نزدیک دانست و دیگری “هونگ” که تلاشی برای حفظ نگاه مثبت و امید در شرایط سخت است.»
وی درباره حفظ آثار یون دونگجو نیز گفت: «اینکه شعرهای یون دونگجو که به زبان کرهای، یعنی زبانی که در آن دوران تحت استعمار ممنوع شده بود، چگونه توانستند به دست ما برسند، یک راز زیبا دارد؛ راز یک دوستی زیبا.»
معاون دانشکده یونسی همچنین با اشاره به پیوند یون دونگجو و مهدی اخوان ثالث اظهار کرد: «من در اینجا پیوند عمیقی میان این دو شاعر احساس میکنم؛ دو شاعری که حتی در دوران تاریک، با سرودن شعر تلاش کردند وجدان، اراده و عشق خود نسبت به موجوداتی را که دوست میداشتند، حفظ کنند.»
سعیدرضا اتحادی، مترجم و پژوهشگر، درباره ترجمه آثار یون دونگجو گفت: «مهمترین اتفاق برای من این است که این ترجمهها بعد از حدود پنج سال دیده شده و باز هم به قدرت کتاب و ماندگاری آن ایمان آوردهام.»
وی با اشاره به دشواری ترجمه شعر کرهای افزود: «برای خواننده ایرانی، فارغ از هر موضوعی، وزن و قافیه اهمیت دارد. ما تلاش کردیم در ترجمهها به محتوایی که شاعر گفته وفادار بمانیم، اما از طرف دیگر شعر را کاملاً فارسی نکنیم.»
این مترجم و پژوهشگر درباره شیوه همکاری خود با مترجم کرهای گفت: «من با زبان مادری فارسی و خانم هونگ با زبان مادری کرهای، تلاش کردیم محتوا را به شکلی منتقل کنیم که هم وفاداری به شعر حفظ شود و هم ترجمه برای مخاطب فارسیزبان قابل دریافت باشد.»
اتحادی با اشاره به نقش شعر در حفظ هویت کره گفت: «شعر در دوره استعمار ژاپن به ابزاری برای مبارزه با استعمار تبدیل شد. همانطور که شاعران ایرانی مانند فردوسی در حفظ زبان فارسی نقش داشتند، شاعرانی مانند یون دونگجو و دیگر شاعران کرهای نیز اجازه ندادند زبان و فرهنگ کره از بین برود.»
این نشست با شعرخوانی بخشهایی از آثار یون دونگجو به زبانهای فارسی و انگلیسی توسط امیر خاقانی، دبیر نشست، به پایان رسید و حاضران با ابعاد مختلف زندگی، اندیشه و شعر این شاعر و نقش آثار او در حفظ زبان، هویت فرهنگی و وجدان انسانی مردم کره آشنا شدند. همچنین برگزاری این نشست، فرصتی برای گفتوگوی فرهنگی و تقویت پیوندهای ادبی و کتابخانهای میان ایران و جمهوری کره فراهم کرد.
