عكسهائی از كلنل محمدتقی خان پسيان
در وبگاه مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران
سیزدهم فروردینماه، مصادف است با سالروز آغاز قیام محمدتقیخان پسیان. به همین مناسبت عكسهائی از كلنل و نیز افراد مرتبط با قیام وی، در وبگاه مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران به نمایش درآمده است.
كلنل محمدتقیخان پسیان، فرزند یاور محمدخان پسیان (عنایتالسلطان)، در سال 1271ش. در تبریز متولد شد. تحصیلات ابتدائی خود را در تبریز به پایان رسانید. آنگاه در سال 1324ق. برای تكمیل تحصیلاتش به تهران آمد و وارد مؤسسه نظام شد. در سال 1329ق. در سن 20 سالگی، با درجه نایب دومی (ستواندومی) وارد خدمت شد و به تدریج با درجه سلطانی (سروانی) پیش رفت. در سال 1331ق. وارد مدرسه صاحبمنصبان ژاندارمری شد و تا 11م ربیعثانی 1332 در مدرسه مزبور سرگرم تحصیل بود. پس از آن- در حالی كه هنوز یك ماه از پایان دوره تحصیلی وی باقی مانده بود به ریاست یك اسكادران صاحبمنصب جزء، برای اجرای یك مأموریت جنگی به بروجرد رفت و طی آن، موفق به كسب درجه یاوری (سرگردی) شد و كمی بعد به ریاست باطالیان(گردان) همدان رسید و تا 14م محرم 1334 در همین سمت باقی ماند.
هنگام جنگ جهانی اول و تجاوز قوای بیگانه به ایران، با شركت در «جنگ مصّلا»، شهرت شجاعتش در همه جا پیچید. در ششم شعبان 1335 راهی آلمان شد و در آن جا در قسمت هوانوردی به كارآموزی پرداخت. در سوم جمادیاول 1338 وارد تهران شد و پس از مدتی در ششم ذیحجه 1338 با سمت ریاست ژاندارمری خراسان، راهی آن دیار شد. پس از كودتای سوم اسفند سال 1299 و روی كار آمدن دولت سیدضیاءالدین طباطبائی، كلنل پسیان، به دستور رئیس دولت، در سیزدهم فروردینماه 1300 احمد قوام (قوامالسلطنه)، والی خراسان زا دستگیر كرد و پس از مصادره اموال وی، او را تحتالحفظ به تهران فرستاد و خود، كفالت استانداری خراسان را به عهده گرفت.
به دنبال سقوط حكومت صدروزه سیدضیاءالدین، قوامالسلطنه از زندان آزاد شد و در كاخ فرحآباد، فرمان رئیسالوزرائی خود را از احمدشاه قاجار دریافت كرد.
بیمناكی كلنل از انتقام قوامالسلطنه و نیز اقدامهای شكبرانگیز قوام در این باره، زمینه طغیان كلنل را فراهم آورد. وی پس از ماجرای شورش كردهای قوچان، برای سركوبی شورش، از مشهد راهی قوچان شد. در جعفرآباد، در دو فرسنگی قوچان، جنگ سختی میان نیروهای كلنل و كردهای قوچان درگرفت. این جنگ- كه در روز دوشنبه نهم مهرماه 1300 رخ داد به شكست نیروهای ژاندارم انجامید و كلنل- در حالی كه یكه و تنها مانده بود كشته شد و نیروهای كرد قوچان، سرش را پس از مرگ از تن جدا كردند.
روز پانزدهم مهر 1300 جنازه و سر كلنل محمدتقیخان پسیان، با شكوه و احترام نظامی به مشهد منتقل گردید و با حضور شماری از صاحبمنصبان، افراد ژاندارم، جمعی از اهالی شهر و هواداران كلنل، تشییع گردید و در باغ نادری مشهد به خاك سپرده شد.
در وبگاه موسسه مطالعات، تعداد 18 قطعه عكس به نمایش درآمده است كه عنوان پارهای از آنها به شرح زیر است:
- نایباول (ستوانیكم) محمدتقیخان پسیان؛
- محمدتقی خان پسیان با درجه نایباولی (ستوانیكمی)؛
- نایباول (ستوانیكم) محمدتقیخان پسیان و نایبدوم(ستواندوم) اسمعیلخان بهادر؛
- كلنل محمدتقیخان پسیان، فرمانده ژاندارمری ایالت خراسان در سال 1300 ش.؛
- محمدابراهیم شوكتالملك علم، والی قائنات و سیستان؛
- محمدابراهیم شوكتالملك علم، امیر قائنات، به اتفاق كنسول انگلستان در زاهدان و همسر و دو تن از فرزندان وی؛
- نجف قلیخان صمصامالسلطنه بختیاری، والی انتصابی قوامالسلطنه (رئیسالوزرا) برای خراسان؛
- دورنمای شهر قوچان در اواخر دوره قاجار؛
