نخستین دانشگاه ایران در سال ۱۳۱۳ش. در تهران آغاز به کار کرد. چند سال پس از تأسیس دانشگاه تهران و با افزایش شمار متقاضیان ورود به دانشگاه، ابتدا دانشکده پزشکی و سپس دانشکدههای فنی و حقوق، به گزینش دانشجو پرداختند. با تأسیس دانشگاهها و مراکز آموزش عالی جدید، پذیرش دانشجو برای رشتههای مختلف بهتدریج از سطح دانشکده به سطح دانشگاه تغییر یافت و در شیوه برگزاری آزمون نیز تغییراتی به وجود آمد؛ بهگونهای که پرسشها بهصورت تستی طراحی و آزمون در دو بخش «اطلاعات عمومی» و «امتحان تخصصی» برگزار شد.
این شیوه گزینش با مشکلاتی همراه بود. داوطلبان برای شرکت در آزمون هر دانشگاه ناگزیر بودند به محل آن مراجعه کنند. با توجه به تأسیس دانشگاههای جدید در شهرهای مختلف، برخی داوطلبان برای شرکت در آزمونهای متعدد مجبور به سفر به چندین شهر و دانشگاه بودند که این امر مستلزم صرف وقت و هزینه قابلتوجهی بود.
در اوایل دهة ۱۳۴۰ شورای مرکزی دانشگاهها مسئولیت هماهنگی میان دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی را بر عهده و تصمیم گرفت آزمونی واحد برای گزینش دانشجوی دانشگاههای مختلف برگزار کند. این آزمون بهصورت تستی و در دو بخش عمومی و اختصاصی طراحی شد. بخش عمومی شامل زبان فارسی، زبان خارجی و اطلاعات عمومی بود و بخش اختصاصی نیز متناسب با گروههای رشتههای ادبی، ریاضی و طبیعی برگزار میشد. با اینحال، شیوة طراحی پرسشها با انتقادهایی روبهرو شد و در پی آن، بار دیگر شیوة پیشین، یعنی گزینش دانشجو در سطح هر دانشگاه، معیار پذیرش قرار گرفت.
با تأسیس دانشگاههای جدید، افزایش شمار متقاضیان ورود به دانشگاه، تشکیل وزارت علوم و آموزش عالی و ایجاد «بخش آزمونشناسی» در سال 1347 در این وزارتخانه، زمینههای برگزاری آزمون ورودی متمرکز فراهم شد. بخش آزمونشناسی در سال ۱۳۵۴ به «سازمان سنجش آموزش کشور» تغییر نام داد. سرانجام، نخستین آزمون سراسری ورود به دانشگاهها - که بعدها به «کنکور» شهرت یافت - در ۱۵ مرداد ۱۳۴۸ به مدت چهار روز برگزار شد. در این آزمون، ۴۷٬۷۰۳ داوطلب برای ورود به ۱۲ دانشگاه و مرکز آموزش عالی دولتی، در هفت حوزة امتحانی با یکدیگر به رقابت پرداختند. پرسشهای این آزمون بهصورت سؤالات با پاسخ کوتاه طراحی شده بود.
ادارهکل خدمات آرشیوی(ادارة ارتباطات آرشیوی) بهمناسبت برگزاری نخستین کنکور سراسری در 15 مرداد 1348 نمایشگاه مجازی شامل 13 عنوان (22 برگ سند و 2 قطعه عکس) را آمادهسازی و در وبگاه سازمان تقدیم علاقهمندان نموده است.