معرفی گروه

یكی از وظایف كتابخانه های ملی در همه كشورها، گردآوری، سازماندهی، پژوهش، ذخیره و بازیابی اطلاعات از مجموعه آثاری است كه درباره آن كشور منتشر می شود.

طبق بند 2 ماده 3 اساسنامه سازمان اسناد و كتابخانه ملی ج.ا.ا.، این مركز به عنوان متولی حفاظت از میراث مكتوب و غیر مكتوب كشور در حوزه ایران و اسلام و انقلاب اسلامی، علاوه بر جمع آوری و نگهداری از منابع تولید شده (اعم از تألیف و ترجمه وجز آن) در داخل و خارج كشور، آن هم به زبان های مختلف، وظیفه اطلاع رسانی و تسهیل راه های دستیابی به دانش و اطلاعات منابع را نیز برعهده دارد.

یكی از گروه های پژوهشی سازمان كه در راستای تحقق این اهداف و كمك به پژوهشگران در انجام تحقیقات بنیادی، ایفای نقش می كند گروه پژوهش های اسلام شناسی و ایران شناسی، از گروه های زیر مجموعه اداره كل پژوهش و آموزش است.

اولويت های پژوهشی گروه

برخی از اولویت های پژوهشی این گروه عبارتند از

  • فلسفه و مبانی نظری ایران شناسی و اسلام شناسی
  • بررسی جریان های ایران شناسی و اسلام شناسی
  • مرزهای سیاسی و ایران شناسی فرهنگی
  • تدوین خط مشی مكتوب مجموعه سازی منابع (چاپی و الكترونیكی) ایران شناسی و اسلام شناسی
  • آسیب شناسی فرآیندهای مجموعه سازی منابع (چاپی و الكترونیكی) ایران شناسی و اسلام شناسی
  • معرفی منابع كتابی منتشره در دنیا در سه حوزه ایران، اسلام و انقلاب اسلامی
  • معرفی منابع غیركتابی (اعم از عكس، پایان نامه، نقشه و مانند آن) در سه حوزه ایران و اسلام و انقلاب اسلامی
  • معرفی ایران شناسان و اسلام شناسان
  • معرفی مراكز ایران شناسی و اسلام شناسی دنیا
  • معرفی مجموعه های رقمی منتشره  در حوزه ایران، اسلام و انقلاب اسلامی

موضوعات پژوهشی پیشنهادی

برخی از موضوعات پژوهشی پیشنهادی در حوزه ایران شناسی و اسلام شناسی به شرح زیر است:

  • تاریخ و تحولات شرق شناسی
  • فلسفه، مبانی نظری و چارچوب های مفهومی ایران شناسی و اسلام شناسی
  • تحلیل تاریخ جریان ها و مكاتب ایران شناسی و اسلام شناسی از آغاز تا کنون
  • ایران‌شناسی: ایران پیش از اسلام، ایران پس از اسلام
  • مقایسه فعالیت های ایران شناسی و اسلام شناسی در کشورهای مختلف
  • نقش زبان فارسی و میزان تأثیرآن در فعالیت های ایران شناسی
  • معرفی و نقد و تحلیل دیدگاه ها و آثار ایران شناسان و اسلام شناسان خارجی و فعالان حوزه مطالعات انقلاب اسلامی (از دو منظر ایران شناسی و كتابداری)
  • تحلیل محتوای پایان نامه های ایران شناسی و اسلام شناسی دنیا
  • بررسی تاریخی و تطبیقی مراكز ایران شناسی در جهان
  • ایران شناسی و اسلام شناسی در آیینه اسناد
  • مکاتب شرق شناسی در جهان
  • نقد و بررسی آثار مستشرقان در مورد ایران و اسلام
  • ایران فرهنگی در کشورهای مختلف جهان
  • جریان شناسی در مباحث اسلام شناسی و ایران شناسی
  • تأثیر حوادث دهه های اخیر خاورمیانه بر مقوله های اسلام شناسی و ایران شناسی
  • ایران هراسی و اسلام هراسی
  • تأثیر مسائل سیاسی، جغرافیایی، و فرهنگی در فعالیت های ایران شناسی و اسلام شناسی
  • ایران شناسی و اسلام شناسی با رویكردی بروظایف سازمان اسناد و كتابخانه ملی ج.ا.ا. و آسیب شناسی وضعیت كنونی
  • جریان های ایران شناسی و اسلام شناسی
  • بررسی تطبیقی موضوعات ایران شناسی در ایران باستان، ایران پس از اسلام تا مشروطه، ایران پس از مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی و پس از آن
  • تهیه و تدوین كتاب شناسی سلسله های تاریخی در قلمرو زبان فارسی، نظیر هند، اوراسیا، افغانستان و پاكستان
  • تهیه و تدوین كتاب شناسی موضوعات ایران شناسی در كشورهای بالتیك، كشورهای اسكاندیناوی، جهان عرب، هلند، آلمان، فرانسه، لهستان، ایتالیا، ژاپن، چین، آمریكا
  • بررسی آثار تصویری، عکاسی و عکاسان (داخلی و خارجی) دوران پهلوی اول، پهلوی دوم، دوران انقلاب اسلامی ایران
  •  آسیب شناسی و تأثیر رخدادهای اخیر خاورمیانه بر آثار نفیس مکتوب و غیرمکتوب تمدن های کهن منطقه
  • مجموعه تصاویر مربوط به ایران (اعم از تصویر، عکس، نقاشی، نقشه، و مانند آن) در بایگانی های خارج از کشور در مقاطع مختلف
  • بررسی تطبیقی و همزمانی و در زبانی واژه‌های غلط انداز یا فریبكار در زبان های ایرانی (از منظر جامعه شناسی زبان و زبان شناسی اجتماعی، مردم شناسی زبان، و مقوله زبان و فرهنگ)
  • موانع تجزیه‌ فرهنگی از منظر زبان شناسی
  • بررسی تطبیقی و تاریخی زن مسلمان در آینه‌ آثار مرجع مسلمانان با توجه به رویكرد روث رودِد در اسلام شناسی
  • بررسی تطبیقی «معانی­ القرآن» مرحوم محمد باقر بهبودی با رویكرد ایزوتسو در اسلام شناسی
  • بررسی تطبیقی آراء و اندیشه های محمد باقر بهبودی، مصطفی اعظمی، وائل حلاق، یوزف شاخت
  • تحلیل محتوای متون با ارزش قدیم و جدید ایران شناسی و اسلام شناسی خارجی در زمینه های مختلف
  • بررسی و تحلیل محتوای نشریات معتبر ایران شناسی داخلی و خارجی (از منظر ایران شناسی و كتابداری)
  • فرهنگ، عقاید، اساطیر، آداب و رسوم، تمدن، هنر، ادیان، و زبان های ایران در متون سفرنامه
  • بررسی مطالعات ایران شناسی و اسلام شناسی در آثار دایره المعارفی و دانش نامه ای (دایره المعارف اسلام، دانش نامه ایرانیكا، ...)

وظايف گروه

اهم وظایف این گروه به شرح زیر است:

 

1تشكیل بانك های اطلاعاتی منابع كتابی و غیر كتابی در حوزه ایران، اسلام و انقلاب اسلامی

این امر از طریق شناسایی منابع کتابی و غیرکتابی (مقاله، پایان نامه، نقشه، و عکس، و مانند آن)، تولید شده در داخل یا خارج از کشور، محقق می شود. فعالیت های انجام شده در این زمینه عبارت اند از:

  • تدوین یا معرفی منابع مرجع مانند واژه نامه، اصطلاحنامه، دانشنامه، دایره المعارف، سال شمار، روز شمار، چكیده نامه، نمایه، كتابشناسی، فهرستگان و مانند آن.

به عنوان نمونه، محتوای سفرنامه های انگلیسی موجود در سازمان كه از منابع مرجع مهم در شناخت ایران زمین در عرصه های مختلف به شمار می آید، در طی دو سال گذشته مورد بررسی قرار گرفته است.

  •  معرفی و چكیده نویسی منابع اعم از مقاله ها، كتاب ها، و پایان نامه های موجود در كتابخانه ملی 

 با این کار اطلاعات با ارزشی از محتوای منابع انگلیسی موجود در تالارها و مخازن سازمان اسناد و كتابخانه ملی در حوزه ایران، اسلام و انقلاب اسلامی به دست آمده و چکیده راهنمائی از کتب، مقالات و پایان نامه های انگلیسی موجود در تالار ایران شناسی، عكس ها و تصاویر موجود در سفرنامه های لاتین و مانند آن تهیه شده و در دسترس پژوهشگران قرار خواهد گرفت.

  • معرفی منابع موجود در سایر كتابخانه های داخل و خارج مرتبط با حوزه ایران، اسلام و انقلاب اسلامی.

شناسائی و معرفی منابع ارزشمند در حوزه ایران و اسلام، منتشره در داخل و خارج از كشور، می تواند راهگشای بسیاری از محققان و پژوهشگران این عرصه باشد.

2تشكیل بانك اطلاعاتی مراكز مهم ایران شناسی و اسلام شناسی جهان

شناسایی و معرفی مراكز داخلی و خارجی فعال در حوزه ایران شناسی، اسلام شناسی و انقلاب اسلامی و برقراری ارتباط با مراكز ایران شناسی و اسلام شناسی داخل و خارج كشور برای تبادل اطلاعات و انجام پژوهش های مشترك.

اطلاعات تكمیل شده در مورد مراكز، فعالیت های انجام شده در آن، منابع منتشره، زمینه های فعالیت، و سایر اطلاعات مرتبط، به زودی در  كتابخانه دیجیتال سازمان و همینطور در سامانه رسا (مستند تنالگان) قابل دستیابی خواهد بود.

3تشكیل بانك اطلاعاتی شخصیت های ایران شناس و اسلام شناس دنیا

معرفی و شناساندن ایران شناسان و اسلام شناسان مطرح دنیا از دیگر وظایف این گروه است. از جمله فعالیت های مرتبط با این حوزه عبارت اند از:

  • شناسایی و معرفی پژوهشگران داخلی و خارجی فعال در حوزه ایران شناسی، اسلام شناسی، و انقلاب اسلامی.
  • برقراری ارتباط با پژوهشگران و متخصصان ایران شناس و اسلام شناس برای همكاری با مرکز.
  • مشارکت و همكاری در انجام طرح ها و پروژه های مشترك ایران شناسی و اسلام شناسی با محققان داخلی و خارجی.
  • زندگی نامه، فعالیت های علمی، هنری، اجرایی، آثار و تألیفات و سایر اطلاعات مرتبط با ایران شناسان و اسلام شناسان، به زودی در كتابخانه دیجیتال سازمان و همینطور در سامانه رسا (مستند اشخاص) قابل دستیابی خواهد بود.

4پیشنهاد و اجرای طرح ها و پروژه های پژوهشی

یكی از وظایف مهم گروه پژوهش های اسلام شناسی و ایران شناسی، پیشنهاد و اجرای طرح ها و پروژه های پژوهشی مستقل یا مشترك در حوزه های ایران، اسلام و انقلاب اسلامی است. این طرح ها، در صورت تصویب در شورای پژوهشی سازمان قابل انجام خواهد بود. برخی از این طرح ها به اتمام رسیده و برخی در حال انجام است كه اطلاعات بیشتر در مورد جزئیات این طرح ها در منوی طرح های پژوهشی آمده است.

5- همکاری در تدوین و نشر نشریات تخصصی در زمینه ایران شناسی و اسلام شناسی

یكی از فصلنامه  های منتشره در سازمان اسناد و كتابخانه ملی ج.ا.ا.، در حوزه ایران شناسی و اسلام شناسی، فصلنامه علمی– تحقیقاتی «نامه ایران و اسلام» است كه نخستین شماره آن در تابستان 1391 به زیور طبع آراسته شد و تا پایان سال ۱۳۹۴، هشت شماره از آن منتشر شده است و شامل مطالب متنوعی در حوزه ایران واسلام می باشد و بسیاری از فعالیت های گروه در راستای تامین اهداف نشریه خواهد بود.

برخی اهداف انتشار این نشریه عبارت اند از:

  • معرفی ایران شناسان و اسلام شناسان برجسته دنیا و نقد و تحلیل آثار آن ها.
  • معرفی و نقد منابع منتشره در دنیا در حوزه ایران شناسی و اسلام شناسی (اعم از كتاب، پایان نامه، مقاله، عكس و مانند آن).
  • شناسایی مؤسسه ها و مراكز ایران شناسی و اسلام شناسی جهان و معرفی فعالیت های آن ها.
  • معرفی ناشران آثار ایران پژوهی و اسلام پژوهی در جهان.
  • انتشار اخبار حوزه مطالعات اسلامی و ایرانی در جهان.
  • بررسی جریان های ایران شناسی و اسلام شناسی دنیا.

6- تدوین دستورالعمل ها و آیین نامه های تخصصی

تدوین دستورالعمل و آیین نامه های پژوهش در حوزه ایران و اسلام، همینطور آئین نامه شركت در سمینارهای داخلی و خارجی، و مانند آن از جمله وظایف این گروه پژوهشی است.

7- برگزاری نشست های علمی- تخصصی

برگزاری نشست های علمی و تخصصی در حوزه ایران، اسلام و انقلاب اسلامی یكی دیگر از وظایف گروه پژوهش های اسلام شناسی و ایران شناسی است. این نشست ها كه بیشتردر قالب سخنرانی، میزگرد، رونمایی از كتاب، نقد كتاب، و مانند آن و در برخی از موارد به همراه پخش فیلم های مستند و علمی برگزار می شود، نقش مؤثری در اشاعه اطلاعات و دانش در زمینه های مذكور خواهد داشت. از سال 1395-1391 در حدود شصت نشست مختلف در موضوع های مختلف علمی و فرهنگی در حوزه ایران، اسلام و انقلاب اسلامی توسط این گروه برگزار شده است.

8- برگزاری کارگاه های عملی

این گروه آمادگی دارد كه در صورت ضرورت و نیاز، كارگاه هایی تخصصی در حوزه ایران و اسلام و انقلاب اسلامی، با مشاركت گروه آموزش سازمان، در داخل یا خارج از سازمان برگزار کند. برگزاری این قبیل كارگاه های علمی و تخصصی، نقش موثری در ارتقای سطح دانش و مهارت های پرسنل گروه و سایر پژوهشگران خواهد داشت.

9برگزاری همایش های ملی و بین المللی در حوزه ایران شناسی و اسلام شناسی

یكی دیگر از وظایف این گروه، برگزاری همایش های علمی در حوزه ایران شناسی و اسلام شناسی در سطوح داخلی و خارجی است كه در صورت تصویب پیشنهاد و بودجه مربوطه در شورای پژوهش سازمان، قابل اجرا و برگزاری خواهد بود.

10- برگزاری آیین نکوداشت ایران شناسان و اسلام شناسان

برگزاری مراسم بزرگداشت ایران  شناسان و اسلام  شناسان داخلی و خارجی باعث دلگرمی و اعتلای جایگاه دانشمندان و متخصصان این عرصه می شود و تببین و برجسته سازی تلاش های پیشكسوتان این عرصه، موجب تشویق و رغبت بیشتر علاقه  مندان و دانشجویان خواهد شد.

11- برگزاری نمایشگاه های تخصصی

برخی فعالیت های انجام شده در حوزه ایران شناسی و اسلام شناسی، در قالب نمایشگاه نمود بیشتری دارد و در زمانی كوتاه تر و به صورت واضح تر و مؤثرتر، فرهنگ و تمدن ایران و اسلام را به محققان و علاقه مندان معرفی خواهد کرد. نمایشگاه هائی با عنوان «عكس ها و تصاویر سفرنامه های اروپاییان درباره فرهنگ و تمدن ایران»، «فلزنگاره های قرآنی»، «جلوه‌هایی از محرم در منابع قاجاری» از جمله نمایشگاه های برپا شده توسط گروه پژوهش های اسلام شناسی و ایران شناسی در سال های 94-95 بوده است.

12- ارزیابی و داوری منابع

داوری و ارزیابی بسیاری از آثار  از جمله طرح، مقاله، كتاب، پایان نامه، سند، و مانند آن (با توجه به مناسبت های مختلف در سازمان مانند جشنواره پژوهش یا همایش نسخ خطی) و یا داوری و ارزیابی منابع پیش از چاپ و انتشار در سازمان و داوری پایان نامه ها و رساله های دانشجویی در دانشگاه ها از جمله فعالیت های دیگر این گروه است.

13- نظارت بر اجرای طرح ها و پروژه های پژوهشی

طرح ها و پروژه های پژوهشی، بعد از تصویب در شورای پژوهشی سازمان و در مراحل اجرا، نیازمند نظارت و هدایت هستند و كارشناسان گروه پژوهش های اسلام شناسی و ایران شناسی می توانند نقش ارزنده ای را در این زمینه ایفا كنند.

14- ارائه مشاوره به مراکز، دانشجویان و پژوهشگران

دانشجویان و پژوهشگران حوزه ایران شناسی، اسلام  شناسی و انقلاب اسلامی از جمله مراجعانی هستند كه از مشاوره های تخصصی كارشناسان گروه در تدوین پایان نامه های دانشجویی و انجام فعالیت های پژوهشی خود بهره می برند.

15- ارتباط با مراكز آموزش عالی و هدایت رساله های دانشجویی

ارتباط با مراكز آموزش عالی و سفارش موضوع پایان نامه برحسب ضرورت و هدایت پایان نامه ها و رساله‌های دانشجویی در حوزه های ایران شناسی، اسلام شناسی و انقلاب اسلامی از دیگر فعالیت های گروه پژوهش های اسلام شناسی و ایران شناسی است.

16- شركت در همایش ها و سمینارهای داخلی و خارجی

مشاركت و حضور اعضای گروه در همایش ها و سمینارهای داخلی و خارجی می تواند موجب ارتقای سطح علم و آگاهی و بهبود توانایی مهارت ایشان در ایفای وظایف محوله شود.

17- ارائه پیشنهاد در خصوص برگزاری دوره های آموزشی در حوزه ایران، اسلام و انقلاب اسلامی

كارشناسان گروه، به دلیل داشتن تخصص لازم و آشنایی با یك یا چند زبان خارجی، می توانند مشاوران خوبی در ارائه پیشنهاد جهت برگزاری دوره های آموزشی مورد نیاز باشند. این دوره ها، با سرفصل های لازم به گروه آموزش سازمان پیشنهاد می شود تا در صورت تقاضا از سوی مخاطبان، برگزار گردد.

18- ارائه پیشنهاد به مسئولان سازمان در خصوص خرید منابع در حوزه ایران، اسلام و انقلاب اسلامی

كارشناسان گروه، به دلیل آشنائی با موضوعات مرتبط با حوزه ایران، اسلام و انقلاب اسلامی و رصد دائمی منابع منتشره در دنیا، بسیاری از منابع لاتین مورد نیاز سازمان را شناسایی کرده و به گروه های دیگر كه وظیفه تهیه منابع و تجهیز مخازن سازمان را بر عهده دارند، پیشنهاد می كنند تا بعد از انجام مراحل اولیه و مقدمات لازم در چرخه خرید قرار گیرند.

 

 

 

تماس با ما

پژوهشگران می توانند در صورت تمايل با ارائه پوروپوزال طرح تحقيقاتی خود در هر يك از حوزه های ايران، اسلام و انقلاب اسلامی با گروه پژوهش های اسلام شناسی و ايران شناسی سازمان همكاری نمايند.

بديهی است كه تصويب و اجرائی شدن طرح ها منوط به رای نهائی شورای پژوهشی سازمان خواهد بود.


تلفن تماس: 81623281

آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۳۹۷/۸/۱۵ - ۹:۴۴:۳۰